Οι ψυχολογικές μεταπτώσεις κατά την εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη αποτελεί μία περίοδο συνεχών αλλαγών στη διάθεση της εγκύου, όπου οι μεταπτώσεις της κυμαίνονται από συναισθήματα ενθουσιασμού μέχρι έντονο άγχος, ακόμα και κατάθλιψη. Αυτό δε σημαίνει ότι όλες οι έγκυες γυναίκες θα παρουσιάσουν τις ίδιες μεταστροφές και με την ίδια ποικιλία και εναλλαγή. Δεν υπάρχει λόγος πανικού, αφού όλα αυτά αποτελούν φυσιολογικά στάδια της εγκυμοσύνης και άμεση απόρροια όλων αυτών των σωματικών αλλαγών που συμβαίνουν στο γυναικείο σώμα μέσα στο σύντομο διάστημα των εννέα μηνών.

Σκέψεις όπως «δεν θα τα καταφέρω μέχρι το τέλος», «κάτι κακό θα συμβεί», «αισθάνομαι μόνη μου», «όλοι με έχουν εγκαταλείψει» είναι πολύ συχνές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και πολλές φορές αυτό το παράπονο, το άγχος και η μελαγχολία μετατρέπεται σε θυμό όπου η εγκυμονούσα νιώθει ότι κανείς δεν την καταλαβαίνει και δεν της συμπαραστέκεται. Ειδικά κατά τους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης, το μόνο που χρειάζεται για να μην επεκταθούν οι αρνητικές συνέπειες αυτών των αντιδράσεων είναι η κατανόηση και η υπομονή από το στενό περιβάλλον της εγκύου και η όσο το δυνατόν καλύτερη υποστήριξή της.

Οι ορμονικές αλλαγές είναι η κύρια αιτία για τις συναισθηματικές αυτές εναλλαγές της εγκύου, καθώς επίσης και τα αμφιθυμικά συναισθήματα που της προκαλεί η προοπτική της γέννησης ενός παιδιού. Δεν είναι σίγουρη αν μπορεί να ανταπεξέλθει σε αυτό το ρόλο που αρχίζει να συνειδητοποιεί μετά το πρώτο υπερηχογράφημα. Εκείνη τη στιγμή όπου η μέλλουσα μητέρα και ο μέλλοντας πατέρας βλέπουν την εικόνα του μωρού τους στην οθόνη συνειδητοποιούν ότι πρέπει σιγά σιγά να εγκαταλείψουν το ρόλο του «μεγάλου παιδιού» που είχαν έως τώρα και να επωμιστούν το ρόλο του γονέα. Πρέπει συνειδητά ή ασυνείδητα να επανεκτιμήσουν τη σχέση τους τόσο μεταξύ του όσο και με τους δικούς τους γονείς, τους οποίους τώρα πια θα πρέπει να επιλέξουν αν θα τους έχουν ως σύμμαχους σε αυτό το νέο αγώνα ή αντιπάλους και ανταγωνιστές. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο κάποιοι μελλοντικοί γονείς να αρχίσουν να ταυτίζονται με τους δικούς τους γονείς και να επαναφέρουν γνώσεις, πρακτικές και εικόνες από τη δική τους παιδική ηλικία. Όσο για τη γυναίκα, οι αναμνήσεις αυτές την προετοιμάζουν για ένα διττό ρόλο που θα αναλάβει: να δοκιμάσει το μητρικό της ένστικτο αλλά και να αναβιώσει την παιδική της ηλικία με τις καλές στιγμές και τα τραύματα, και να μπορέσει να την αφομοιώσει σωστά μέσα στην ανατροφή του δικού της πια παιδιού.

Ιδού μία συμβουλή που δίνει μία πρώην έγκυος σε μία γυναίκα που βρίσκεται στους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης της και βιώνει για πρώτη φορά τις αλλαγές της εγκυμοσύνης: «Το μόνο που θέλω να σου πω είναι να προσέξεις την οποιαδήποτε αρνητική διάθεση έχεις και να προσπαθήσεις να την αλλάξεις (με βόλτες, με το να κάνεις κι εσύ πράγματα για σένα μόνο) γιατί η επιλόχειος κατάθλιψη γίνεται πιο έντονη όταν προϋπάρχει κακή ψυχολογία από την εγκυμοσύνη». Δεδομένου ότι η επιλόχειος κατάθλιψη αποτελεί μία πιθανότητα για όλες τις έγκυες, είναι καλό να δημιουργήσουμε ένα θετικό κλίμα και μία καλή διάθεση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, προκειμένου να την αποτρέψουμε όσο περισσότερο μπορούμε. Έτσι, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι καλό οι έγκυες να προσπαθούν να χαλαρώνουν και να αποφεύγουν θέματα και καταστάσεις που τις αναστατώνουν ή να επιχειρήσουν να δουν όλα αυτά που τις στεναχωρούν με ένα άλλο μάτι, με μία πιο ανάλαφρη διάθεση. Το σημαντικότερο πράγμα τώρα είναι ότι εγκυμονούν το παιδί τους και τίποτα δεν αξίζει να τους χαλάσει αυτή τη στιγμή ευτυχίας.

Κι ενώ το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης  είναι πολύ συνηθισμένες οι ναυτίες καθώς και ένα έντονο αίσθημα κούρασης, τους επόμενου μήνες της εγκυμοσύνης το αίσθημα ναυτίας υποχωρεί και η έγκυος αρχίζει να συνηθίζει περισσότερο τη νέα της κατάσταση. Είναι πολύ σημαντικό για την ψυχολογία της εγκύου να έχει ένα πρόγραμμα γεμάτο ασχολίες που την ευχαριστούν και που είναι σημαντικές γι’ αυτή, ώστε να μη νιώθει ότι η εγκυμοσύνη τη βγάζει εντελώς από τις συνήθειές της. Η μητρότητα δε σημαίνει ότι πρέπει να παραμελήσει τον εαυτό της και μάλιστα αν αυτή γυμνάζεται, μπορεί να συνεχίσει αυτή την ασχολία της αν ο γιατρός το επιτρέπει. Προσωπική περιποίηση, αισθητική ανανέωση και ξεκούραση είναι μερικές από τις συνήθειες που δεν πρέπει να εγκαταλείψει. Μάλιστα μπορεί κανείς να πει ότι είναι προτιμότερο να παραμελήσει για λίγο το σπίτι της παρά τον εαυτό της, καθώς αυτό θα την βοηθήσει να διατηρήσει σε καλό επίπεδο την αυτοπεποίθησή της, παρά τις τόσες αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα της. Υγιεινή διατροφή και ερωτικές επαφές θα πρέπει να ακολουθούν τις εντολές του γιατρού και να μην λείπουν από το πρόγραμμα μίας γυναίκας τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά την εγκυμοσύνη.

Τους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης, είναι πιθανόν η κούραση να μεγαλώνει λόγω του βάρους της κοιλιάς. Ο ύπνος γίνεται πιο δύσκολος και άστατος και η υπερένταση διαδέχεται την υπερκόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ένα ποτήρι ζεστό γάλα πριν από τον ύπνο ή ένα ζεστό μπάνιο θα βοηθήσει αρκετά τη χαλάρωση. Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο η έγκυος να μάθει να χαλαρώνει τον εαυτό σας, απομακρύνοντας κάθε σκέψη που την απασχολεί κατά τη διάρκεια της ημέρας. Με κλειστά μάτια και με βαθιές ανάσες, θα πρέπει να αφήσει το σώμα της να χαλαρώσει και να αφήσει έξω από τον εαυτό της όλες τις έγνοιες.

Με λίγη εμπιστοσύνη στον εαυτό της και χαλάρωση, αλλά και με συμμάχους τον σύζυγο και το γυναικολόγο της, η έγκυος είναι σίγουρο ότι θα περάσει εννέα φυσιολογικούς μήνες που θα την προετοιμάσουν κατάλληλα για τη επόμενη φάση, τη γέννηση και το μεγάλωμα ενός υπέροχου παιδιού. 

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr 

20 πράγματα που πρέπει να κάνεις πριν μείνεις έγκυος

1. Άλλαξε το διαιτολόγιό σου: βάλε πιο υγιεινές τροφές, λαχανικά, φρούτα, λιγότερα γλυκά. Ασβέστιο (μέσα στα γαλακτοκομικά) και πρωτεΐνες (φασόλια, πουλερικά, κρέας) θα ενδυναμώσουν τον οργανισμό σου.  Τα βιολογικά τρόφιμα θα σε προστατεύσουν επίσης και από τα τοξικές και καρκινογόνες ουσίες που υπάρχουν στα λιπάσματα.

2. Ελάττωσε (ή ακόμα καλύτερα, παραιτήσου από) κακές και ανθυγιεινές συνήθειες (κάπνισμα, ποτό), οι οποίες ευθύνονται για χαμηλά ποσοστά γονιμότητας, αποβολές ή λιποβαρή βρέφη.

3. Πρόσθεσε έστω τριάντα λεπτά γυμναστικής ή άσκησης στο ημερήσιο πρόγραμμά σου. Έτσι θα μπορέσεις να ενδυναμώσεις τους μύες σου (ειδικά αυτούς της μέσης) ώστε να μπορέσουν να κρατήσουν καλύτερα το επιπρόσθετο βάρος της εγκυμοσύνης και να μην κουράζεσαι εύκολα.

4. Με τη βοήθεια ενός ειδικού, σχεδίασε το γενεόγραμμά σου και μελέτησε τις προηγούμενες γενιές. Θα μείνεις έκπληκτη από τις πληροφορίες που θα μάθεις σχετικά με τις σχέσεις, τις εμπειρίες, την υγεία και την ψυχολογία των προγόνων σου.

5. Βάλε σε τάξη τα οικονομικά σου. Τα έξοδα θα αυξηθούν κατακόρυφα μετά τη γέννηση του πρώτου σου παιδιού. Αν έχεις ασφάλεια ζωής, το επίδομα τοκετού που θα πάρεις αφού γεννήσεις, είναι ένα αξιοσέβαστο και πολύ βοηθητικό ποσό, ειδικά αν φιλοξενηθείς σε ιδιωτικό μαιευτήριο.

6. Άρχισε να σκέφτεσαι οικολογικά. Ακόμα κι αν δεν μπορείς να περιορίσεις όλους τους περιβαλλοντικούς κινδύνους γύρω σου, υπάρχουν κάποιοι από αυτούς που μπορείς να κρατήσεις έξω από τη ζωή σου, όπως τα καθαριστικά που χρησιμοποιείς καθημερινά, τα εντομοκτόνα ή τα αρωματικά. Αν εκτίθεσαι καθημερινά σε χημικά ή σε ακτινοβολία, καλό θα ήταν να περιορίσεις αυτές τις δραστηριότητες. Επίσης, ένα φίλτρο νερού θα αποτρέψει διάφορες επιβλαβείς ουσίες από το νερό του μωρού σας.

7. Προσπάθησε να φέρεις σε ισορροπία την προσωπική και την επαγγελματική σου ζωή. Μην περνάς όλη την ώρα σου στο γραφείο. Αφιέρωσε περισσότερο χρόνο στο σύντροφό σου. Όταν θα έρθει το μωρό, πραγματικά θα σας λείψει αυτός ο χρόνος που θα είστε μόνο οι δυο σας.

8. Οργάνωσε ένα ταξίδι που εδώ και καιρό λαχταρούσες. Είτε με τις φίλες σου είτε με το σύντροφό σου, αυτό το ταξίδι πραγματικά θα σε ανανεώσει και θα σε χαλαρώσει, λίγο πριν μείνεις έγκυος.

9. Κανόνισε εκείνη την επίσκεψη στον οδοντίατρο που όλο την αποφεύγεις. Η κακή υγιεινή του στόματος οφείλεται για αρκετές μικροαναποδιές κατά την εγκυμοσύνη, οπότε καλό θα ήταν να τις αποφύγεις.

10. Έλεγξε αν έχεις κάνει όλα τα απαραίτητα εμβόλια. Αν όχι, ανέβασε το μανίκι και θωράκισε τον οργανισμό σου από ανεπιθύμητους ιούς.

11. Βάψε το σπίτι. Οι ουσίες που περιέχονται μέσα στις μπογιές και τα χρώματα πρέπει να αποφεύγονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Περιέχουν χημικά που ευθύνονται για γενετικές ανωμαλίες. Οπότε, έχεις διπλό όφελος: και μία ανανέωση του σπιτιού τώρα και προστασία της υγείας του εμβρύου αργότερα.

12. Ελάττωσε την καφεΐνη. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσεις να αυξήσεις τη γονιμότητά σου, να συνηθίσεις σταδιακά στη μείωση αυτή μέχρι την περίοδο της εγκυμοσύνης και να μην επιβαρύνεις το νευρικό σύστημα του εμβρύου.

13. Προστάτευσε τον εαυτό σου από τα κατοικίδια. Ειδικά οι γάτες επιφυλάσσουν πολλές φορές δυσάρεστες εκπλήξεις για τις εγκύους από το τοξόπλασμα. Το ίδιο επικίνδυνο βέβαια να μολυνθείτε από το τοξόπλασμα είναι αν δεν πλένετε καλά τα λαχανικά πριν τα καταναλώνετε ή αν πιάνετε το ωμό κρέας με γυμνά χέρια και μετά δεν τα πλένετε καλά. Βεβαιωθείτε με μία εξέταση αίματος αν κινδυνεύετε από το τοξόπλασμα ή όχι.

14. Άρχισε να επιστρέφεις στο φυσικό χρώμα των μαλλιών σας ή κάνε ανταύγειες. Ακόμα κι αν πολλοί ειδικοί ισχυρίζονται ότι το έμβρυο δεν κινδυνεύει από τις χημικές ουσίες των βαφών, πολλοί γιατροί πιστεύουν ότι μέχρι και το δεύτερο τρίμηνο θα πρέπει να απέχεις από τέτοιου είδους χημικά.

15. Ζήσε λίγη περιπέτεια. Δραστηριότητες όπως σκι, ιππασία, θαλάσσιο σκι, ελεύθερη πτώση (!) δεν επιτρέπονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, οπότε φρόντισε να μην μείνεις με κανένα απωθημένο.

16. Προγεννητικός έλεγχος. Ένα πολύ σημαντικό βήμα πριν μπεις στη φάση της εγκυμοσύνης. Περιλαμβάνει εξειδικευμένες εξετάσεις αίματος, ορμονολογικός έλεγχος, σαλπιγγογραφία, αλλά να μην ξεχνάς και τις εξετάσεις στις οποίες πρέπει να υποβληθεί και ο υποψήφιος πατέρας.

17. Θωράκισε και την ψυχολογική σου υγεία. Μερικές συνεδρίες με έναν καλό ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να σε βοηθήσουν να επιλύσεις κάποια θέματα που σε απασχολούν ή σε απασχόλησαν στο παρελθόν και τα παραμέλησες, να οργανώσεις καλύτερα τις σκέψεις σου και να βελτιώσεις τις σχέσεις σου με το σύντροφό σου ή με τους γύρω σου.

18. Συγχώρησε ανθρώπους που σε στεναχώρησαν ή σε πλήγωσαν και προχώρα παρακάτω. Μην ξεκινήσεις μία νέα ζωή με τύψεις, ενοχές, μίση και πάθη από προηγούμενες σχέσεις σου. Κάνε τη ζωή σου αλλά και του εμβρύου όσο πιο ανάλαφρη γίνεται.

19. Ξεκαθάρισε ποιοι είναι οι πραγματικοί σου φίλοι και μείνε μαζί τους ακόμα κι αν είστε σε διαφορετική φάση ζωής. Μην αφήνεις πίσω σου ανθρώπους που αξίζουν, απλά και μόνο επειδή εσύ έχεις οικογένεια και αυτοί δεν έχουν. Οι άνθρωποι που μας ταιριάζουν σπανίζουν.

20. Απόφυγε τα αρνητικά συναισθήματα, όπως το άγχος, τα νεύρα και ο θυμός. Διαπραγματεύσου πράγματα που αληθινά θέλεις, συζήτησε χωρίς εντάσεις. Ξεχώρισε ποια είναι τα σημαντικά και ποια τα ασήμαντα. Διάλεγε τις μάχες σου. Αλήθεια, δεν αξίζουν την ίδια προσοχή όλα τα θέματα. 

Το άρθρο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στο familylife.gr