Η σημασία του να είσαι πατέρας

Για πολλούς αιώνες, η εξουσία του πατέρα ήταν η πρωταρχική αρχή της οικογένειας. Ο λόγος του ήταν αδιαμφισβήτητος, η απόφασή του οριστική και αμετάκλητη, η επιρροή του κυρίαρχη σε όλα τα θέματα που αφορούν την οικογένεια.

Ο κόσμος άρχισε να αλλάξει ριζικά με τις κοινωνικές, οικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές του 20ου αιώνα και, με αυτές τις αλλαγές, ήρθε μια βασική αλλαγή στη δομή και τη λειτουργία της οικογένειας - με συνέπεια την αλλαγή στην εξουσία του πατέρα. Η επιρροή του ήταν όλο και περισσότερο ήσσονος σημασίας, ακόμα και αμελητέα, και η σημασία του ορίστηκε από το πόσο καλά παρείχε τα προς το ζην στην οικογένεια.

Ένας άλλος παράγοντας για την υποβάθμιση του ρόλου του πατέρα ήταν ένα νέο πεδίο της ψυχολογίας. Στην πραγματικότητα, η ψυχολογία έγινε μέρος του προβλήματος. Οι ερευνητικές μελέτες δεν είχαν τοποθετήσει μεγάλη σημασία στο ρόλο του πατέρα, και η επιρροή του στην ανάπτυξη του παιδιού του, αναφερόταν ως «ασήμαντη». Η οποιαδήποτε αναφορά στο γονέα ισοδυναμούσε με αναφορά στη μητέρα. Μόνο ένας μικρός αριθμός μελετών της σχέσης γονέα-παιδιού μελέτες διερευνούσε το ρόλο του πατέρα, και οι λίγες μελέτες που έγιναν εκείνη την περίοδο επικεντρώνονταν στην εμπλοκή του πατέρα, όπως αυτή αναφερόταν από τη μητέρα. Για παράδειγμα, σε μια σειρά από μελέτες που χρησιμοποίησαν πάνω από 2.000 γονείς, για να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με την ανατροφή των παιδιών, ούτε ένας πατέρας δεν συμμετείχε στις συνεντεύξεις. Ένα έμμεσο αποτέλεσμα της έλλειψης ερευνητικών δεδομένων σχετικά με τους πατέρες ήταν η σιωπηρή παραδοχή ότι οι πατέρες δεν ενδιαφέρονται για την πατρότητα.

Το εκκρεμές σιγά-σιγά άρχισε να ταλαντεύεται τη δεκαετία του 1970 με τις πρόσφατα σχεδιασμένες μελέτες να αρχίζουν να μελετούν την επιρροή των πατέρων.

Τα επιστημονικά περιοδικά, καθώς και το Διαδίκτυο, αρχίζουν να επιβεβαιώνουν τη σημασία του πατέρα.

Τι λένε οι σύγχρονες έρευνες;

Σύμφωνα με μια έκθεση στο άρθρο «Πατέρες και η επιρροή τους στην ευζωία των παιδιών":

«Ακόμα και από τη γέννησή τους, τα παιδιά που έχουν πατέρα που συμμετέχει στην ανατροφή τους είναι πιο πιθανό να είναι συναισθηματικά ασφαλή, να νιώθουν σίγουρα για να εξερευνήσουν το περιβάλλον τους, και, καθώς μεγαλώνουν, να έχουν καλύτερες κοινωνικές σχέσεις.

Ο τρόπος που οι πατέρες παίζουν με τα παιδιά τους, έχει επίσης σημαντικό αντίκτυπο στη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Οι πατέρες δαπανούν μεγαλύτερο ποσοστό σε διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις τους με τα βρέφη και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας στην έντονη δραστηριότητα μέσα από το παιχνίδι από ό, τι οι μητέρες. Από αυτές τις αλληλεπιδράσεις, τα παιδιά μαθαίνουν πώς να ρυθμίζουν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά τους.

Τα παιδιά με ενεργούς, στοργικούς  πατέρες έχουν καλύτερα εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Η επίδραση της συμμετοχής του πατέρα επεκτείνεται στην εφηβεία και την ενηλικίωση. Πολυάριθμες μελέτες διαπιστώνουν ότι η ενεργός συμμετοχή του πατέρα συνδέεται με καλύτερη λεκτικές δεξιότητες, αυξημένη πνευματική λειτουργία, και υψηλή ακαδημαϊκή επίδοση μεταξύ των εφήβων.»

Ποια είναι η σύγχρονη πραγματικότητα;

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι πατέρες παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή των παιδιών τους. Ότι η πλειοψηφία των μελετών επιβεβαιώνουν ότι ένας πατέρας που συμμετέχει μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, ιδίως στην γνωστική, τη συμπεριφορική και τη γενική υγεία καθώς και την ευημερία ενός παιδιού. Ότι το να υπάρχει ένα θετικό αρσενικό πρότυπο βοηθά ένα έφηβο αγόρι να αναπτύξει θετικά χαρακτηριστικά του φύλου του. Ότι τα κορίτσια στην εφηβεία είναι πιο πιθανό να σχηματίσουν θετική γνώμη για τους άνδρες και να σχηματίσουν πιο υγιείς σχέσεις με αυτούς, αν έχουν μεγαλώσει πλάι σε έναν πατέρα που συμμετείχε στην ανατροφή τους. Ότι είναι γενικά αποδεκτό, στις περισσότερες περιπτώσεις, η παρουσία και η συμμετοχή του πατέρα μπορεί να είναι τόσο ζωτικής σημασίας για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού, όσο και της μητέρας του. Και ότι το να βιώνουν την επικύρωση της σημασίας τους στην ανατροφή των παιδιών έχει κάνει τους πατέρες να συνειδητοποιήσουν την αξία τους και, στη συνέχεια, να θέλουν ακόμα περισσότερο να συμμετέχουν.

Είτε είστε κοντά του ή όχι, αν ήταν ένα σταθερό μέρος της ζωής σας ή όχι, σίγουρα έπαιξε ρόλο στο ποιος είστε σήμερα, καθώς ήταν ένα σημαντικό μέρος της ζωής σας.

Γιορτάστε την Ημέρα του Πατέρα.

Δείτε το βίντεο από έναν πατέρα που συνειδητοποίησε με την πάροδο το χρόνο πόσο σημαντικό ήταν γι’ αυτόν να «φτιάχνει» αναμνήσεις μαζί με την κόρη του.

Αφήστε τους πατέρες να «φτιάξουν» αναμνήσεις με τα παιδιά τους. 

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=txxOrXPNzpo

Όλα είναι κύκλος

"Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κριτική:

Μαθαίνει να κατακρίνει.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην έχθρα:

Μαθαίνει να καυγαδίζει.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ειρωνεία:

Μαθαίνει να είναι ντροπαλό.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ντροπή:

Μαθαίνει να είναι ένοχο.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κατανόηση:

Μαθαίνει να είναι υπομονετικό.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στον έπαινο:

Μαθαίνει να εκτιμά.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην δικαιοσύνη:

Μαθαίνει να είναι δίκαιο.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ασφάλεια:

Μαθαίνει να πιστεύει.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην επιδοκιμασία:

Μαθαίνει να έχει αυτοεκτίμηση.

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην παραδοχή και φιλία:

Μαθαίνει να βρίσκει την αγάπη μέσα στον κόσμο."

R. Russel

Λέει κακές λέξεις

Όταν είναι μικρά τα παιδιά βρίσκουν εξαιρετικά διασκεδαστικό να λένε ‘κακές’ λέξεις, προκειμένου να ελέγξουν τις αντιδράσεις των γύρω τους, αλλά κυρίως των γονέων τους. Οι κακές λέξεις είναι μία μορφή λεκτικής βίας και για πολλούς ανθρώπους χρησιμοποιούνται προκειμένου να βγάλουν από μέσα τους εχθρικά συναισθήματα που δεν μπορούν να τα εκφράσουν με άλλους τρόπους. Τα παιδιά δεν έχουν την ίδια ανάγκη με τους ενήλικες να χρησιμοποιήσουν άσχημη γλώσσα, γιατί έχουν στη διάθεσή τους πολύ μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης και περισσότερους εναλλακτικούς τρόπους εκτόνωσης. Όταν όμως ακούν τους μεγάλους να χρησιμοποιούν ‘κακές’ λέξεις, νιώθουν την ανάγκη να τους αντιγράψουν. Γιατί έτσι νιώθουν κι αυτοί ‘μεγάλοι’. Γιατί έτσι θα τραβήξουν την προσοχή τους. Γιατί έτσι θα εντυπωσιάσουν τους συμμαθητές και φίλους τους. Αρπάζουν λοιπόν κάποιες λέξεις και εκφράσεις από τους μεγάλους και από άλλα παιδιά, και τις επαναλαμβάνουν, συνήθως τις πιο ακατάλληλες στιγμές.

Κατά κανόνα, οι πρώτες άσχημες λέξεις που μαθαίνει ένα παιδί είναι εκείνες που σχετίζονται με περιττώματα. Απολαμβάνει να τις λέει γιατί, πολύ απλά, ξέρει τι σημαίνουν. Αλλά και γιατί στα πρώτα χρόνια της ζωής τους οι λειτουργίες της απέκκρισης βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του και ξέρει ότι αποτελούν ιδιαίτερο ζήτημα. Όλες οι λέξεις όμως που είναι απαγορευμένες για τα παιδιά ασκούν μία ιδιαίτερη μαγεία στους κύκλους τους και προφέροντάς τις, το παιδί είναι σίγουρο ότι θα κάνει τους φίλους του να γελάσουν. Δεν το κάνει όμως για να σοκάρει τους δικούς του. Ειδικά τα μικρά παιδιά τρέμουν μη χάσουν την προσοχή των γονιών τους και φοβούνται μήπως αποξενωθούν από αυτούς. Εκεί αποσκοπούν και οι ‘κακές’ λέξεις: είναι ένας πειραματισμός για να δούνε αν μπορούν να τραβήξουν ακόμα μεγαλύτερη προσοχή πάνω τους.

Ο καλύτερος τρόπος για να κάνουν οι γονείς τα παιδιά τους να σταματήσουν να λένε ‘κακές’ λέξεις είναι να μην τους δίνουν απολύτως καμία σημασία. Μην μπείτε στον πειρασμό να γελάσετε, ακόμα κι αν κάποια λέξη σας φανεί αστεία. Τηρήστε μία κοινή γραμμή ως γονείς: αν ο ένας είναι σοβαρός και ο άλλος χαμογελάει, τότε το παιδί θα συνεχίσει να το κάνει, γιατί πολύ απλά, δεν μπορεί να καταλάβει τι είναι σωστό και τι λάθος. Χρειάζεται πολλή προσοχή, γιατί πολλά παιδιά μπορεί να αποδειχθούν επίμονα και τότε οι γονείς να κουραστούν πρώτοι με αυτή την αδιάφορη στάση τους. Σιγουρευτείτε ότι το παιδί δεν αναζητά την προσοχή σας για ένα άλλο πραγματικά σοβαρό λόγο. Τι μπορεί να του λείπει και σας ψάχνει;

Επίσης, είναι παράλογο να επιθυμούμε να σταματήσει το παιδί τις κακές λέξεις, όταν οι ίδιοι οι γονείς του τις χρησιμοποιούν μπροστά του μέσα στο σπίτι με τη δικαιολογία ότι οι γονείς μπορούν να βρίζουν, τα παιδιά όχι. Τα παιδιά βρίσκονται σε μία μιμητική φάση της ζωής τους, και θα ήταν υπερβολικά δύσκολο να μην αντιγράψουν τους γονείς τους. Σίγουρα δεν μπορείτε να προστατέψετε το παιδί σας από το να ακούει άσχημες λέξεις έξω από το σπίτι, αλλά μπορείτε να το προστατέψετε από το να ακούει εσάς να μιλάτε έτσι. Βρείτε συνθηματικά προκειμένου να χρησιμοποιείτε με τον σύντροφό σας και αν κάποια στιγμή σας ξεφύγει μία ‘κακιά’ λέξη, ζητήστε συγνώμη και εξηγείστε για άλλη μια φορά γιατί δεν είναι σωστό να μιλάμε έτσι.

Εξηγήστε στο παιδί ότι οι ‘κακές’ λέξεις προσβάλλουν τους ανθρώπους. Δεν έχει νόημα να το τιμωρείτε χωρίς να ξέρει το λόγο για τον οποίο αυτό γίνεται. Το μόνο που θα καταφέρετε είναι να συνεχίσει να λέει ‘κακές’ λέξεις, αλλά όχι μπροστά σας.

Έξυπνο κόλπο: Αν ένα παιδί βρίσκει δύσκολο να σταματήσει να λέει ‘κακές’ λέξεις, πείτε του ότι από δω και πέρα οι λέξεις αυτές μπορούν να λέγονται, αλλά μόνο μέσα στο μπάνιο με κλειστή την πόρτα. Σύντομα θα παραιτηθεί από αυτή την συνήθεια, τόσο γιατί θα κουράζεται να πηγαίνει κάθε φορά μέσα στο μπάνιο, αλλά και γιατί με αυτόν τον τρόπο χάνει το πλεονέκτημα του να τον ακούσουν οι άλλοι και να τραβήξει την προσοχή πάνω του. 

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr. 

Ο Αρνητικός Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Συνεχείς συγκρούσεις και διαμάχες 

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Δεν μπορεί να αλλάξει αυτό το παιδί. Δεν πρόκειται ποτέ να συμβεί."

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Αισθάνεται υποτιμημένος.
2. Αμφιβάλλει για τις ικανότητές του ως γονέας 
3. Βρίσκεται σε σύγχυση 
4. Αποσύρεται και "κατεβάζει ρολά"

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Μπερδεύεται από τα αντιφατικά μηνύματα
2. Δραματοποιεί τις καταστάσεις για να τραβήξει την προσοχή του γονέα που έχει παραιτηθεί 

• Πώς να μην υποβιβάζετε τους άλλους;

1. Καταπιείτε τον εγωισμό σας και μην είστε τόσο αυταρχικός/η. 
2. Μην είστε τόσο υπεράνω και σίγουρος για την δική σας συμπεριφορά. 
3. Ακούστε τον/την σύντροφό σου προσεκτικά. Μετά μαζί ακούστε και τι έχει να σας πει και το παιδί σας. Όταν νιώσουν όλοι ότι ακούγονται, θα αρχίσουν να δουλεύουν σαν μία ομάδα και να αναλαμβάνουν ευθύνες μόνοι τους. 

Ο Επικριτικός Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Γκρινιάζετε, κριτικάρετε, και θέτετε πολύ υψηλά στάνταρς

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Γιατί δεν έχεις φορέσει τα παπούτσια σου; Που είναι η τσάντα σου; Καθάρισε το δωμάτιό σου! Γιατί δεν πήρες Α;"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Αποσυντονίζεται
2. Πιστεύει ότι είστε γκρινιάρης/α και χάνετε το σεβασμό του
3. Προσπαθεί να αντισταθμίσει με υπερβολικό ζήλο τη δική σας αρνητική κριτική  

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Αποσυντονίζεται 
2. Πληγώνεται βαθιά από την κριτική σας 
3. "Κατεβάζει ρολά" όταν ακούει όλες αυτά τα επικριτικά σχόλια 
4. Επιλέγει να αποτυγχάνει επίτηδες, αντί να ανταποκριθεί στα δικά σας ιδανικά

• Πώς να μην γκρινιάζετε;

1.  Πιθανόν τις μισές φορές που μιλάτε δεν ακούτε καν τι λέτε. Απλώς συνεχίζετε και συνεχίζετε, μέχρι να κουραστείτε. Και συνήθως μετά την γκρίνια, έρχονται οι φωνές.
2. Μην είστε υπεραπαιτητικοί. Δεν χρειάζεται το σπίτι σας να είναι πάντα "στην τρίχα". Το σπίτι είναι για να το ζούμε, όχι για να το καθαρίζουμε και να το τακτοποιούμε όλη την ώρα. Αν περνάτε πολλή ώρα με το πώς φαίνεται το σπίτι, μήπως ξεχνάτε πώς νιώθουν οι άνθρωποι που το κατοικούν; Είναι σίγουρο ότι το παιδί σας θα προτιμούσε μία μαμά που παίζει μαζί τους και τους βοηθάει με τις ασκήσεις τους, αδιαφορώντας για λίγη σκόνη και μερικά πιάτα άπλυτα. 
3. Βιντεοσκοπήστε μία τυπική μέρα και παρακολουθήστε τον εαυτό σας να γκρινιάζει και να κατακρίνει, καθώς και τις αντιδράσεις των παιδιών σας. 
4. Αναρωτηθείτε: "Τι κάνω στα παιδιά μου όταν τα κρίνω συνεχώς και τους γκρινιάζω;" Βάλτε τα πράγματα σε μία νέα βάση τώρα, έχοντας πάντα στο μυαλό σας ότι είστε εκεί για τα παιδιά σας επειδή τα αγαπάτε κι επειδή θέλετε να είναι ευτυχισμένα.  

Ο Φωνακλάς Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Φωνάζετε, κραυγάζετε, ουρλιάζετε και ωρύεστε 

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Μην φωνάζεις! ΜΗ ΦΩΝΑΖΕΙΣ, ΕΙΠΑ!"
2. "Κλείσε την τηλεόραση αμέσως!"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Σας αποσυντονίζει
2. Εκνευρίζετε με όλες αυτές τις φωνές

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Αποσυντονίζεται
2. Σας φοβάται επειδή του φωνάζετε
3. Νομίζει ότι οι φωνές είναι η λύση σε όλα τα προβλήματα 

• Πώς να μην φωνάζετε;

1. Αν ανήκετε στους ανθρώπους εκείνους που μιλάνε δυνατά χωρίς να το καταλαβαίνουν, τότε χρειάζεται να συνειδητοποιήσετε πότε η φωνή σας ενοχλεί τους γύρω σας. 
2. Αν αρχίσετε να φωνάζετε από εκνευρισμό, τότε είναι ήδη αργά. Βάλτε τον εαυτό σας σε time-out. Δώστε του χρόνο πριν μιλήσει. 
3. Αντικαταστήστε τις φωνές με ψιθύρους. 

Ο Επιτρεπτικός Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Βρίσκετε συνεχώς δικαιολογίες για κάθε "κακή" συμπεριφορά του παιδιού σας και για την μη-πειθαρχία του 

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Δεν έγινε και τίποτα σπουδαίο"
2. "Έτσι έκανα κι εγώ όταν ήμουν στην ηλικία του"
3. "Δεν βλάπτει κανένα με τη συμπεριφορά του"
4. "Παιδί είναι, είναι λογικό"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Βρίσκει και αυτός/η δικαιολογίες 
2. Πιστεύει ότι είστε ανίκανος 
3. Νιώθει ότι τον/την υποβιβάζεται όταν προσπαθεί να πειθαρχήσει το παιδί  

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Γλιτώνει από οτιδήποτε κι αν κάνει 
2. Μαθαίνει πώς να ξεφεύγει με το να στρέφει τους γονείς τον ένα στον άλλο 
3. Νιώθει ότι ο ρόλος του είναι να είναι άτακτος 
4. Κλαίει και γκρινιάζει μέχρι να υποχωρήσουν οι γονείς του 

• Πώς να σταματήσετε να βρίσκετε συνεχώς δικαιολογίες;

1.  Αν συνεχίσετε να βρίσκετε δικαιολογίες για τη συμπεριφορά του παιδιού σας, τότε σύντομα αυτό θα ξεφύγει εκτός ελέγχου 
2. Αν αρχίσετε να τιμωρείτε την κακή συμπεριφορά και να επιβάλλετε την πειθαρχία, και παρατηρήσετε ότι ο/η σύντροφός σας γίνεται εκείνος ο Επιτρεπτικός Γονέας, είναι ώρα να του κρούσετε τον κώδωνα κινδύνου και να τον/την συνετίσετε. 
3. Ορίστε κανόνες συμπεριφοράς και ακολουθήστε τους. Όλοι. Και χωρίς καμία δικαιολογία. Η καλή συμπεριφορά επιβραβεύεται και η κακή τιμωρείται. 

Ο Αποδιοργανωμένος Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Δεν έχετε κανένα πρόγραμμα, καμία σειρά, γι΄αυτό και δεν γίνεται τίποτα

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Γιατί το πάτωμα έχει νερά; Εντάξει. Βγείτε έξω! Ωραία τα καταφέρατε! "
2. "Γιατί το δωμάτιο είναι χάλια; Δεν μπορώ άλλο, παραιτούμαι!"
3. "Ωχ, όχι, πάλι χάσαμε το λεωφορείο..."

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Βρίσκει δικαιολογίες 
2. Προσποιείται ότι η κατάσταση δεν είναι ως έχει
3. Θυμώνει και αρχίζει να μοιράζει ευθύνες και κατηγορίες  

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Αποσυντονίζεται εξαιτίας της ασυνέπειας 
2. Αποφεύγει να βοηθήσει στο σπίτι επειδή οι γονείς του απλώς δεν του αναθέτουν τίποτα
3. Γίνεται αποδιοργανωμένο και ασυνεπές και το ίδιο

• Πώς να μην νιώθετε αποδιοργανωμένοι;

1. Τα παιδιά χρειάζονται όρια και κανόνες. Καθίστε όλοι μαζί στο τραπέζι και θεσπίστε τους δικούς σας κανόνες, που θα αφορούν την εύρυθμη λειτουργία του σπιτιού και της οικογένειας. 
2. Καταγράψτε ώρες, προγράμματα, δρομολόγια, προκειμένου να ξέρετε πόση ώρα παίρνει κάθε δραστηριότητα. 
3. Ιεραρχήστε τις ανάγκες σας. Αφήστε χρόνο και για εσάς. 
4. Κάνετε μία λίστα με επιθυμητές και μη επιθυμητές συμπεριφορές. Μην τιμωρείτε όλη την οικογένεια όταν ένας παραβλέψει τους κανόνες. Δεν είναι δίκαιο. Η καλή συμπεριφορά όμως πρέπει να ενισχύεται και να επιβραβεύεται.  

Γονείς σε κρίση. Ομαδική ή Ατομική υπόθεση;

Μαμά και Μπαμπά, είστε μία ομάδα. 
Όσο δύσκολο κι αν σας φαίνεται αυτό, πρέπει να ξεπεράσετε τις διαφορές σας και να βρείτε χώρο και χρόνο για να δείτε τι είναι αυτό που θέλετε από τα παιδιά σας και πώς θα το πετύχετε.

Η ομαδική δουλειά ξεκινάει με συμβιβασμό και καλό μοίρασμα των γονεϊκών καθηκόντων.
Η ομαδική δουλειά τελειώνει με την αμοιβαία υπονόμευση, τις συγκρούσεις και τις συνεχείς αντιδικίες, ειδικά μπροστά στα παιδιά.
Ό,τι κάνετε έχει συνέπειες, καθώς και τον ανάλογο αντίκτυπο στα παιδιά.

Υπάρχουν διάφορα στυλ γονέων σε κρίση. Σίγουρα όλοι κάποια στιγμή χάνουν την ψυχραιμία τους, γκρινιάζουν λίγο,  φωνάζουν, βρίσκουν δικαιολογίες. Όμως μήπως η συμπεριφορά αυτή έχει γίνει συνήθεια με αποτέλεσμα τα παιδιά να έχουν βρει τα κουμπιά σας και να προκαλούν τις αντιδράσεις και τα αποτελέσματα που αυτά θέλουν;

Ποια είναι τα περισσότερο δυσλειτουργικά στυλ γονέων; 
(Πατήστε σε καθένα από τα παρακάτω link για να διαβάσετε)

Ο Θυμωμένος Γονέας 
Ο Αποφευκτικός Γονέας 
Ο Αμήχανος Γονέας 
Ο Αποδιοργανωμένος Γονέας 
Ο Επιτρεπτικός Γονέας 
Ο Φωνακλάς Γονέας 
Ο Επικριτικός Γονέας 
Ο Αρνητικός Γονέας 

Ο Αμήχανος Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Παραιτήστε από το να κάνετε το οτιδήποτε

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Είναι σαν να μην ξέρουμε τι να κάνουμε, κι έτσι δεν κάνουμε απολύτως τίποτα"
2. "Τα παιδιά ξέρουν να μας χειρίζονται και περνάει το δικό τους"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Συμφωνεί με το να διατηρήσετε την ηρεμία
2. Πιστεύει ότι το να παραδεχτείτε την ανικανότητά σας είναι... ΟΚ 

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Παίρνει την κατάσταση στα χέρια του
2. Εκμεταλλεύεται την παραίτησή σας

• Πώς να μην νιώθετε αμήχανοι και ανίδεοι;

1. Όσοι λένε ότι δεν ξέρουν να κάνουν τίποτα, στην πραγματικότητα κάνουν πολλά. Απλά με λάθος τρόπο. 
2. Σταματήστε να αρνείστε το ρόλο σας ως γονέας. Το να λέτε ότι είστε ανίδεοι είναι απλώς μία δικαιολογία για να μην αναλάβετε τη δύσκολη δουλειά της ανατροφής των παιδιών σας. Μην παραπονιέστε για κάτι που υποθετικά δεν γνωρίζετε. 
3. Συζητήστε με τον/την σύντροφό σας τι θέλετε για τα παιδιά σας και πώς θα το κάνετε μαζί. Σκεφτείτε και σχεδιάστε. Μιλήστε σε άλλους γονείς τους οποίους εμπιστεύεστε. 

 

Ο Αποφευκτικός Γονέας

• Τι σας συμβαίνει; 

1. Αποφεύγετε να είστε πολλή ώρα με τα παιδιά

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Μερικές φορές δεν θέλω καν να γυρίζω σπίτι. Θα προτιμούσα να ήμουν στη δουλειά επειδή ξέρω ότι είναι πολύ αγχωτικό να είσαι στο σπίτι με όλο αυτό το χάος και τις φωνές"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας; 

1. Θυμώνει και αναστατώνεται με την απουσία σας 
2. Αισθάνεται ασήμαντος/η και παραμελημένος 
3. Ψάχνει αλλού για παρηγοριά και συμπαράσταση 

• Τι κάνει το παιδί σας; 

1. Του λείπει ο απόντας γονέας 
2. Δυσανασχετεί με την αποφευκτικότητα των γονέων του 
3. Αδιαφορεί για τους κανόνες του απόντα γονέα 

• Πώς να σταματήσετε την αποφευκτικότητά σας; 

1. Με το να αδιαφορείτε για τα παιδιά σας, αδιαφορείτε και για το γάμο σας. Αυτή η συμπεριφορά σας επιβαρύνει πολύ τον/την σύντροφό σας, ειδικά αν εργάζεται και ταυτόχρονα πρέπει να διαχειριστεί παιδιά και νοικοκυριό. 
2. Αναρωτηθείτε: Τι γίνεται με τον σύντροφό σας που έμεινε πίσω στο σπίτι; Τι μπορείτε να κάνετε για να απαλύνετε το άγχος του και το φόρτο του; Πώς μπορείτε να του δώσετε προσοχή αν λείπετε συνεχώς από το σπίτι; 
3. Σκεφτείτε τι θα κάνατε αν αυτό ήταν ένα πρόβλημα στη δουλειά. Πώς θα το λύνατε, δεδομένου ότι είστε καλός/η στη δουλειά σας; 
4. Αποφασίστε ότι θα είστε μέρος της λύσης, και όχι του προβλήματος. 
5. Αν γίνατε αποφευκτικός γονέας επειδή ο/η σύντροφός σας δεν σας άφηνε καμία πρωτοβουλία και δεν σας άφηνε να κάνετε τίποτα, εξηγήστε του/της ότι έχει το σύνδρομο του super-γονέα και ότι αυτό χαλάει τις ισορροπίες. Ξαναβρείτε τις. 

Ο Θυμωμένος Γονέας

• Τι σας συμβαίνει; 

1. Δεν ελέγχετε τα νεύρα σας 
2. Όλα σας εκνευρίζουν
3. Έχετε μικρές αντοχές και ανοχές
4. Καταφεύγετε σε σωματική τιμωρία

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Κάνε αυτό που σου λέω και κάν'το τώρα!"
2. "Γιατί έτσι!"
3. "Πήγαινε στο δωμάτιό σου και μην βγεις μέχρι να σου πω εγώ!"
4. "Σου είπα να σταματήσεις να γκρινιάζεις και να πας για ύπνο!"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Αποσυντονίζεται 
2. Θυμώνει και εκνευρίζεται επειδή εσείς είστε θυμωμένος/η και εκνευρισμένος/η (!)
3. Υπονομεύει τη συμπεριφορά σας πίσω από την πλάτη σας 

• Τι κάνει το παιδί σας; 

1. Αποσυντονίζεται 
2. Αρχίζει να σας φοβάται 
3. Νιώθει ότι δεν το σέβεστε 
4. Πιστεύει ότι ο θυμός είναι η λύση σε όλα τα προβλήματα 

• Πώς να ελέγξετε το θυμό σας; 

1. Ρυθμίστε την αναπνοή σας. Μιλήστε με έναν ειδικό ή ξεκινήστε μαθήματα yoga. Όταν μπορείτε να ελέξγετε τον ρυθμό αναπνοής σας, μετά θα είναι πιο δύσκολο να φωνάξετε. 
2. Η τεχνική του μετρήματος. Μετρήστε δυνατά από το 20 και προς τα πίσω. Απαιτεί περισσότερη συγκέντρωση από το να μετρήσετε από το 1 έως το 10. 
3. Κρατήστε μία μικρή ελαστική μπάλα. Ζουλήξτε τη αντί να φωνάξετε. 
4. Ψιθυρίζετε αντί να φωνάζετε. 
5. Ξεκινήστε να καθαρίζετε: ηλεκτρική σκούπα, πατώματα, πιάτα. Μία έντονη σωματική δραστηριότητα θα κατευθύνει το περίσσιο θυμό σας προς κάτι πιο χρήσιμο. 
6. Ζητήστε από τα παιδιά σας να σας βοηθήσουν να σταματήσετε να φωνάζετε όταν σας βλέπουν εκνευρισμένο/η. 

Χτυπάει ή δαγκώνει τους άλλους;

Το πρόβλημα: Δαγκώνει τα άλλα παιδάκια ή ακόμα και τους γονείς, τη γιαγιά, τη νονά κ.λπ.

H λύση: Συνήθως τα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι αυτά που δαγκώνουν περισσότερο. Ειδικά όταν συνειδητοποιήσουν ότι το δάγκωμα συνεπάγεται άμεση αντίδραση της μαμάς και απόσπαση της προσοχής της. Αν η μαμά και ο μπαμπάς υπενθυμίζουν συνεχώς στο παιδί με ήρεμο και ευγενικό τρόπο ότι «δεν είναι σωστό να δαγκώνουμε» τότε σιγά σιγά θα αρχίσει να εγκαταλείπει αυτή τη συνήθεια. Αν δούμε ότι συνεχίζει μετά την παράκλησή μας, τότε λίγα λεπτάκια στο δωμάτιό του χωρίς παιχνίδια και χωρίς την προσοχή της μαμάς, μπορεί να το βάλει να το ξανασκεφτεί αν θα το επαναλάβει την επόμενη φορά. Αν αντιληφθείτε ότι το δάγκωμα του παιδιού είναι ένα μέσο για να εκφράσει το θυμό του, τότε καλό θα ήταν να το μάθετε να τον εκφράζει με λόγια και όχι με δαγκωματιές, συζητώντας μαζί του τι ήταν αυτό που το εκνεύρισε.

Το πρόβλημα: Χτυπάει τους άλλους

Η λύση: «Για τι πράγμα είναι τα χέρια; Για να χειροκροτούμε, για να χαϊδεύουμε, για να αγκαλιάζουμε και για να κρατάμε. Όχι για να χτυπάμε.» Όσον αφορά τα χτυπήματα προς τους γονείς ή άλλα παιδάκια, ο κανόνας είναι σαφής: Κανείς δεν επιτρέπεται να χτυπάει κάποιον άλλο. Αλλιώς, θα φεύγει από την υπόλοιπη παρέα και τα παιχνίδια του και θα μένει μόνος του. Όταν παραβεί τον κανόνα αυτό, τότε χάνει χωρίς διαπραγματεύσεις κάποιο από τα προνόμιά του: το παγωτό, την βόλτα, το καινούργιο παιχνίδι, την τηλεόραση.

Συζητήστε με το παιδί τι μπορεί να κάνει εναλλακτικά, αντί να χτυπάει κάποιον άλλο, όταν θυμώνει. «Τι θα έλεγες να κλωτσούσες την μπάλα σου, όταν θέλεις να χτυπήσεις κάποιον;» ή «Πάρε το μαξιλάρι σου και χτύπα αυτό, όχι την αδερφή σου». Η μετάθεση του θυμού σε κάποιο αντικείμενο είναι ένα προσωρινό μέτρο αντιμετώπισης του θυμού, αλλά καταφέρνει και μειώνει αρκετά τα επίπεδα εκνευρισμού του, μέχρι τουλάχιστον να μπορεί να συζητήσει τον λόγο για τον οποίο θύμωσε. Πείτε του ότι με το να δέρνει κάποιο άλλο παιδάκι το πληγώνει και το κάνει δυστυχισμένο και ότι μπορεί να λύσει τις διαφορές του με αυτό αν μοιραστεί περισσότερα παιχνίδια μαζί του ή παίζοντας σύμφωνα με τους κανόνες.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά τείνουν να μιμούνται τους γονείς του ή κάποια ισχυρά πρότυπα μέσα στην οικογένεια, οπότε καλό θα ήταν να μην τους δίνετε κάποιο κακό παράδειγμα διαχείρισης θυμού, γιατί μετά θα είναι δύσκολο να το αλλάξετε. Ό,τι και να γίνει, προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι και να μην καταφύγετε στη βία. Επίσης, μην τα ενισχύετε να είναι επιθετικά με το να γελάτε όταν χτυπάνε «για πλάκα» το ένα το άλλο ή με το να τα επιδοκιμάζετε όταν χτυπάνε κάποιο παιδί που τα αδίκησε. Για κανένα λόγο, η βία δεν θα πρέπει να είναι η λύση. Μην ξεχνάτε όμως να τα ανταμείβετε όταν επιλύουν τις διαφορές τους με μη επιθετικό τρόπο. Αυτό θα τα ωθήσει να επαναλάβουν αυτή τη σωστή συμπεριφορά και να «σβήσουν» την επιθετική από την ...ατζέντα τους.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr 

Αρνείται να πάει για ύπνο

Οι λόγοι που ένα παιδί μπορεί να μην θέλει να πάει για ύπνο είναι πολλοί και, τις περισσότερες φορές, απλοί: δεν θέλουν να χάσουν την παρέα των γονιών τους ή άλλων παιδιών, δεν νυστάζουν, φοβούνται ότι θα χάσουν κάποιες ωραίες στιγμές ή στη χειρότερη περίπτωση, κάτι τους φοβίζει στο δωμάτιό τους ή στον ύπνο τους. Προσπαθήστε να καταλάβετε τι απασχολεί το παιδί και ξεκινήστε από μία συζήτηση πάνω σε αυτό.

Η ρουτίνα του ύπνου είναι πολύ βασική για τα παιδιά. Τα παιδιά αγαπούν τα σταθερά προγράμματα, οπότε μην αλλάζετε συχνά την ώρα ύπνου του. Πρέπει να είναι η ίδια κάθε βράδυ, προκειμένου ο οργανισμός του να είναι συνηθισμένος να μειώνει την ενέργειά του όταν πλησιάζει η ώρα ύπνου. Άλλωστε, μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά θέλουν πολλές ώρες ύπνο για να αναπληρώνουν την ενέργειά τους και να μεγαλώνουν σωστά.

Η ρουτίνα του ύπνου θα πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής στάδια: μπάνιο, γάλα, δόντια, παραμύθι και κρεβάτι. Μία αγκαλιά καθώς τα σκεπάζετε και ένα φιλί για καληνύχτα. Ξεκινάτε την τελετουργία περίπου μία ώρα πριν την επιθυμητή ώρα ύπνου, δώστε του χρόνο να μαζέψει τα παιχνίδια του και προσπαθήστε να διατηρήσετε ήρεμη την ατμόσφαιρα. Ξεκαθαρίστε του ότι πρέπει να πάει στο κρεβάτι του ακόμα κι αν δεν νυστάζει.

Αν, αφού κλείσει το φως, το παιδί σας καλεί συνεχώς για να ρωτήσει ή να πει μικρά και ασήμαντα πράγματα, τότε μάλλον θέλει για λίγο ακόμα την παρέα σας. Για να μην αρχίστε το φαύλο κύκλο, πείτε του ότι θα πάτε στο δωμάτιό του μόνο αν είναι κάτι επείγον ή «σε λίγο». Έτσι, δεν του αρνείστε αυτό που σας ζητάει αλλά ταυτόχρονα του δίνετε χρόνο να μείνει μόνο του και να χαλαρώσει περιμένοντάς σας, και ίσως το πάρει ο ύπνος στην αναμονή. Μην εμπλέκεστε σε διαφωνίες γιατί τότε θα χαθεί κάθε όρεξη για ύπνος και τα πράγματα μπορεί να πάρουν άσχημη τροπή.

Εάν για κάποιο λόγο, δεν μπορεί με τίποτα να κοιμηθεί μόνο του, τότε πάρτε μία καρέκλα και καθίστε δίπλα του μέχρι να κοιμηθεί. Προσοχή όμως, σε αυτό το διάστημα που είστε δίπλα του δεν επιτρέπονται κουβέντες, αγκαλιές ή χάδια. Κάθε βράδυ θα προσπαθείτε να τοποθετείτε την καρέκλα όλο και πιο μακριά από το κρεβάτι, μέχρι να φτάσετε κοντά στην πόρτα, και μετά να κοιμάται χωρίς την παρουσία σας. Αυτό που έχει σημασία είναι το παιδί να καταλάβει πως ό,τι κι αν γίνει θα είστε εκεί και θα πρέπει να νιώθει ασφαλές. Αν φοβάται κάτι ή αν βλέπει εφιάλτες, η λύση είναι να συζητήσετε μαζί του τι είναι αυτό που τον φόβισε και πώς νιώθει όταν το σκέφτεται, και όχι φυσικά να ενδώσετε στην επιθυμία του να κοιμάται στο κρεβάτι μαζί σας. Εξηγήστε του ότι αν κοιμηθείτε στο κρεβάτι σας και εκείνο στο δικό του, εσείς θα είστε πιο ξεκούραστοι αύριο και μπορεί να το πάτε βόλτα στο πάρκο (Μην πείτε «Αν δεν πας στο κρεβάτι σου, δεν θα σε πάω στο πάρκο»).

Προκειμένου να κοιμηθεί πιο εύκολα χρησιμοποιήστε χαμηλή φωνή για να του διαβάσετε ένα παραμύθι, ή ωθήστε το να σκεφτεί όμορφες εικόνες. Απαλή μουσική, εικόνες από τη φύση ή μία απλή ερώτηση «Ποιο ήταν το καλύτερο πράγμα που έκανες σήμερα;» θα το κάνουν να κλείσει χαρούμενο τα μάτια του. Καληνύχτα!...

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr. 

Η Πεπατημένη

"Στη ζωή σου μπορεί να θαυμάζεις ακραίες προσωπικότητες, από καλλιτέχνες και φιλοσόφους μέχρι επιστήμονες ή αθλητές.

Ως γονιός όμως κατά βάθος θέλεις, σχεδόν αταβιστικά, το παιδί σου να γίνει μέσος άνθρωπος. Ίσως για να το προφυλάξεις από τις κακοτοπιές που ενστικτωδώς ξέρεις ότι περιμένουν όποιον αφήνεται να διάγει έναν βίο διαφορετικό από εκείνον του μέσου όρου.

* * *

Το πρωτοδιάβασα στον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφσκι, όπου πρωταγωνιστεί ένας ξεχωριστός μεν άνθρωπος, αλλά και από την αρνητική και από τη θετική πλευρά του. Δηλαδή, η ιδιότητα του τίτλου εξερευνάται όχι μόνο ως ελάττωμα αλλά και ως αρετή (για την ακρίβεια, πρόπλασμα του δημιουργού ήταν ο ίδιος ο Χριστός και στόχος του ένα μυθιστόρημα με ήρωα το Καλό, την ενσάρκωσή του). 

Γράφει λοιπόν ο Φιόντορ κάπου στην αρχή του τρίτου μέρους: «Ποια μάνα, που αγαπάει τρυφερά το παιδί της, δεν θα τρομάξει και δεν θ' αρρωστήσει απ' το φόβο της, αν ο γιος ή η κόρη της παρεκκλίνουν έστω και στο ελάχιστο από την πεπατημένη; "Ας είναι καλύτερα ευτυχισμένος, ας ζήσει τη ζωή του χαρούμενος, και να του λείπουν οι πρωτοτυπίες", σκέφτεται κάθε μάνα νανουρίζοντας το μωρό της». 

Το πρωτοδιάβασα πολλά χρόνια πριν κάνω παιδί, και δεν μου έφυγε από το μυαλό. Πολύ περισσότερο όταν το παιδί μου άρχισε να μεγαλώνει.

* * *

Πήγαινε, θυμάμαι, στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού, και της μόδας ήταν τότε το ντόπιο σίριαλ «Στο παραπέντε». Στον σχολικό της μικρόκοσμο ήταν παραπάνω από απλή μόδα, ένα είδος θρησκείας. Την αφήσαμε να το παρακολουθεί, με μέτρο πάντα, για να μην εμποδίσουμε την κοινωνικοποίησή της. 

Η ιστορία επαναλήφθηκε έκτοτε, συχνά με βιβλία της μόδας, όπως πρόσφατα τα μυθιστορήματα με βρικόλακες της Στέφανι Μέγιερς ή λίγο παλαιότερα με τη σειρά του «Χάρι Πότερ» (η «εκδίκηση της γυφτιάς» ήταν ότι, πιο πολύ κι από το έργο της Τζόαν Ρόουλινγκ, η μικρή λάτρεψε τα βιβλία του «Λέμονι Σνίκετ» με την ανατρεπτική ειρωνεία τους).

* * *

Το θέμα δεν ήταν να μη διαβάζει λογοτεχνία χαμηλού επιπέδου, δεν έχω τέτοιες προκαταλήψεις. Αντιθέτως, θεωρώ το αναγνωστικό μας ένστικτο σοφότερο από τη λογική, και το να φλέγεσαι για ό,τι διαβάζεις σημαντικότερο από το τι είναι αυτό. Αρκεί να το χαλιναγωγείς και να μη φτάνεις σε βαθμό παραλυσίας. Για λόγους ισορροπίας να μην ξεχνάς και την απέναντι όχθη της υψηλής λογοτεχνίας. 

Ζήτησα εν ολίγοις ανταλλάγματα: οι τρεις τόμοι του «Χάρι Πότερ» να εναλλάσσονται με τον «Φύλακα στη σίκαλη», τον «Ζορμπά», τη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα.

* * *

Προσπάθησα επίσης να πάρω διδάγματα από την πεπατημένη που ακολουθεί η γενιά της κόρης μου. Κάποιο λόγο έχουν οι μικρότεροι που τρελαίνονται για τη γοτθική παραφιλολογία με μάγους και ξωτικά. 

Δεν αρκεί η εξήγηση ότι οι κυρίαρχοι Αγγλοσάξονες επιβάλλουν την υποκουλτούρα τους σε όλο τον κόσμο. Κάτι αναπληρώνει η διαφυγή των παιδιών σε κόσμους αχαλίνωτης φαντασίας. Ίσως αποτελεί αντιστάθμισμα στην ωμά πραγματιστική, υπερτεχνολογική καθημερινότητά μας. 

Έφτασα στο σημείο να εκτιμώ τη μεταφορά-εύρημα της Μέγιερς, κι ας κακολογούν το άτεχνο ύφος της. Έφηβη σαν τις αναγνώστριές της, η αφηγήτρια-ηρωίδα της ερωτεύεται έναν νεαρό βρικόλακα. Για τα κορίτσια, τα αγόρια ανήκουν σε μια φυλή ξένη, σχεδόν βαμπίρ. Σαν να λέμε: «Σε έλκει, κι ας είναι αυτό που είναι!»

* * *

Το ερώτημα παραμένει. Να εξωθείς ή να αποτρέπεις το παιδί σου από την πεπατημένη σε οποιονδήποτε τομέα; Ιδίως σε μια χώρα-αποθέωση του μέσου όρου, σαν τη μικροαστική Ελλάδα; 

Ως γνωστόν, δεν υπάρχει ούτε Ανωτάτη ούτε Κατωτάτη Σχολή Γονέων. Κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς, με όση υπομονή και αγάπη διαθέτεις, κι ο Θεός βοηθός. 

Όμως, δεν είναι δυνατόν να μη βλέπεις πόσο συντηρητικός γίνεσαι. Και ότι ο ρόλος του γονιού σε αναγκάζει να επιλέγεις και να αποδέχεσαι νόρμες με τις οποίες εσύ ο ίδιος διαφωνείς ή τις αποστρέφεσαι. 

Άνθρωπος σημαίνει αντίφαση."


Βαγγέλης Ραπτόπουλος


[«Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας», εκδόσεις Ίκαρος, σελ. 540-542. ― http://wp.me/PJlOq-1oV.]

Το αλφάβητο του γονιού της νέας εποχής

“Μα τι επιτέλους σημαίνει να είσαι γονιός της νέας εποχής;” 

Ακολουθεί η απάντηση:

Aποφάσισε συνειδητά πως η ζωή με τα παιδιά είναι ωραία!

Βασίσου στη διαίσθησή σου, σ΄ αυτή την εσωτερική φωνή που ξέρει καλύτερα από κάθε ειδικό τι είναι καλύτερο για σένα και  την οικογένειά σου.

Γέλα όσο πιο συχνά μπορείς, με κάθε αφορμή, ακόμα κι αν χρειάζεται να διαβάζεις ανέκδοτα ή να βλέπεις κωμωδίες. Το γέλιο είναι βάλσαμο!

Δώσε την ενέργειά σου σε ό,τι αληθινά επιθυμείς (και όχι σε ό,τι σε φοβίζει, σε αδειάζει, σε κλείνει στο καβούκι σου)!

Επικεντρώσου στα θετικά χαρακτηριστικά και επιτεύγματα των παιδιών σου, στις μικρές και μεγάλες καθημερινές νίκες τους. Mε τον τρόπο αυτό τα βοηθάς να βρουν τη δική τους θέση στον ήλιο!

Ζήτα βοήθεια! Υπάρχουν γύρω σου φίλοι, συγγενείς, ειδικοί, επαγγελματίες, συνάδελφοι, άνθρωποι που μπορούν να συνεισφέρουν αρκεί να το ζητήσεις όταν χρειάζεται.

Ηρέμησε συνειδητά το νου σου όταν φλυαρεί και ρίχνει λάδι στη φωτιά των χειρότερων φόβων σου. Συνειδητοποίησε πως το χειρότερο σενάριο είναι κατά κανόνα μη πραγματοποιήσιμο, οπότε γιατί να τρομοκρατείσαι?

Θυμήσου ποια/ποιος ήσουν πριν γίνεις μαμά/μπαμπάς και ποια/ποιος πραγματικά είσαι πέρα  από το να είσαι γονιός.

Ισορρόπησε την ανάγκη σου να ελέγχεις τα παιδιά και τις καταστάσεις στην οικογενειακή ζωή με μια γερή δόση χιούμορ και αυτοσαρκασμού!

Κράτα  ζωντανή τη φλόγα του έρωτα ανάμεσα σε σένα και στο σύντροφό σου. Eίναι το καλύτερο δώρο για τα παιδιά σου! Aν είσαι μόνος ή μόνη δώσε στον εαυτό σου το δικαίωμα να ερωτευθεί ξανά!

Λύσε χωρίς ενδοιασμούς τα δεσμά που σε κρατούν ακινητοποιημένο σε αρνητικές πεποιθήσεις, παρωχημένα στερεότυπα, «πρέπει» και αντιλήψεις ξένες προς τις αρχές και τις αξίες σου.

Μείνε σταθερός στο λόγο σου. Το «όχι» σου να είναι πραγματικό «όχι», όπως και το «ναι» σου να είναι πραγματικό «ναι». Τα παιδιά θα λατρέψουν τη σταθερότητα και την αξιοπιστία σου ακόμα κι αν διαφωνούν μαζί σου.

Νιώσε τα συναισθήματά σου, όποια κι αν είναι, χωρίς να κρύβεσαι πίσω από το δάχτυλό σου. Μετά απελευθερώσου, συγχωρώντας τον εαυτό σου και τους άλλους και …απλά προχώρα παρακάτω!

Ξεβολέψου για τα καλά όταν πρόκειται να μάθεις στα παιδιά σου, έμπρακτα  με την ίδια σου τη στάση, μια δεξιότητα ή συμπεριφορά που θα τα βοηθήσει στην πορεία της ζωής τους. Αν θέλεις να πιστέψουν στα οφέλη της γυμναστικής, σήκω από τον καναπέ και γυμνάσου πρώτος εσύ. Αν θέλεις να γίνουν δημιουργικά και δραστήρια, πρώτος εσύ κλείσε την τηλεόραση και κάνε κάτι δημιουργικό!

Οραματίσου την οικογενειακή ζωή όπως θα ήθελες να είναι και μετά σήκωσε τα μανίκια για να κάνεις τη φαντασία σου πραγματικότητα!

Πάρε τα μαθήματα που σου φέρνει η ζωή και τα ίδια σου τα παιδιά, ακόμα κι αν ο εγωϊσμός σου κλονίζεται. Παραδέξου τα λάθη σου, άλλαξε και συνέχισε τη ζωή ανανεωμένος!

Ρύθμισε με μαεστρία το χρόνο σου για να προσφέρεις αποκλειστικά στον εαυτό σου μερικές στιγμές μοναχικότητας και ηρεμίας μέσα στην καθημερινότητα: λίγες βαθιές αναπνοές, ένα κομμάτι από την αγαπημένη σου σοκολάτα, μια βολτίστα…

Συνδέσου οπωσδήποτε με ανθρώπους που έχουν κοινά ενδιαφέροντα και ανησυχίες με σένα, γίνε μέλος σε ένα ευρύτερο δίκτυο (φυσικό και ψηφιακό) και – βεβαίως – γίνε συνδρομητής στο Newagemama.com ! Είναι δωρεάν και σε βοηθάει να  κρατάς ανοιχτή την πύλη προς το καινούργιο και το καλύτερο!

Ταξίδεψε όπου μπορείς με τα παιδιά, για να γνωρίσετε μαζί τη χαρά της περιπέτειας και της ανακάλυψης του καινούργιου!

Υπερασπίσου ενεργά, όπου χρειάζεται, τα δικαιώματα των παιδιών σου, έμπρακτα και μπροστά τους. Θα θυμούνται πάντα ότι η οικογένειά τους τα υποστηρίζει.

Φρόντισε τον εαυτό σου με αγάπη, όπως φροντίζεις και τα παιδιά σου.

Χόρεψε με τα παιδιά και το σύντροφό σου μέχρι που να βγεί στην επιφάνεια χαρούμενο το παιδί που κρύβεις μέσα σου!

Ψάξε να βρεις την άκρη σε ό,τι σε απασχολεί, αντλώντας πληροφορίες από πηγές, ρωτώντας τους κατάλληλους ανθρώπους, αναπτύσσοντας δραστηριότητα για να βελτιώσεις την ποιότητα της ζωής σου! Με τη στάση σου αυτή μαθαίνεις στα παιδιά να είναι δραστήρια και δυναμικά και όχι παθητικά και μεμψίμοιρα.

Ωθησε τα παιδιά σου προς την ανεξαρτησία και την προσωπική τους ολοκλήρωση, ακόμα κι αν δεν συμφωνείς με τις επιλογές τους. Αυτή είναι η πιο ακλόνητη απόδειξη σεβασμού προς την προσωπικότητά τους!

Για σένα φίλη και φίλε ποιο γράμμα είναι πιο σημαντικό; Και ποιο είναι πιο απαιτητικό για τη φάση που βρίσκεσαι τώρα; Περιμένω ανυπόμονα απαντήσεις!

(Από το http://newagemama.com)

Λες να'ναι τυχερή η νέα γενιά;...

Υπάρχει μια φράση εξαιρετικά αθώα και πονόψυχη σε πρώτη ανάγνωση, που ωστόσο μέρα τη μέρα μεταλλάσσεται μέσα μου σε ιδιαιτέρως μονόφθαλμη και επικίνδυνα ύπουλη. «Δεν με νοιάζει για μένα αλλά για το παιδί μου. Τι κόσμο τους παραδίδουμε;». Σε μια πρόταση καθρεφτίζεται όλη η «ηθική» μας δεοντολογία και ο πυρήνας του κακού. Όλα τα μετράμε με χρήμα. Όλα υφίστανται αν έχουν αντίκρισμα σε χρήμα αλλιώς ακυρώνονται. Είπα λοιπόν να μετρήσω τα ευεργετήματα του κόσμου που παραδίδουμε στην νέα γενιά. Των παιδιών μας. Θα τα γράψω όπως έρχονται στο μυαλό για να θυμηθούν οι παλιοί και να μάθουν οι νεότεροι…Και θέλω τη βοήθειά σας για να συμπληρώσουμε τη λίστα.

Θα παραδώσουμε έναν κόσμο που αποτελείται από μαμάδες και μπαμπάδες. Όπως τ΄ακούτε! Ο «μπαμπάς» της δικής μου γενιάς ήταν σαν Θεός. Υπήρχε ως προστάτης κάπου ψηλά. Ο σημερινός μπαμπάς ασχολείται με το παιδί του όσο κανένας μπαμπάς στην ιστορία των μπαμπάδων.

Θα παραδώσουμε έναν κόσμο που η κακομεταχείριση των παιδιών είναι κατακριτέα απόλυτα. Και τα δικαιώματα των παιδιών προστατεύονται. Ξέρετε πουλάκια μου τι σφαλιάρα και τι ξύλο έφαγε η γενιά μου και μάλιστα με την περίεργη κορόνα  «σ΄άρεσε;». Ξέρετε τι δικαίωμα χαστουκιού είχαν οι δάσκαλοι πάνω σε βλαστάρια; Το μαρτύριο με το τράβηγμα της φαβορίτας το θυμάστε οι παλιοί; Οι σύγχρονοι γονείς νοιάζονται για την ψυχή του παιδιού σχεδόν μέχρι ενοχής. Ασχολούνται με τα σώψυχά του. Μιλάνε. Ανταλλάσουν γνώμες. Έχουν επαφή πραγματική. Όλο και πιο πολύ απευθύνονται σε ειδικούς και όχι στην κριτική διάθεση της γειτόνισσας και στην αυθεντία «μιας κυρίας από απέναντι που το παιδάκι της»….

Θα παραδώσουμε έναν κόσμο που όγκωσε το πουλί. Το «πήρε» σε όλους τους χώρους και όλες τις στάσεις. Το θεοποίησε, το προσκύνησε. Γέμισε εκδόσεις περιοδικών τα περίπτερα «πώς να τον παίρνετε». Και μετά είδε ότι υπάρχουν και άλλα συρτάρια στο ανθρώπινο σώμα…Και τ΄ανοίγουμε πια κι αυτά. Και ψάχνουμε ο ένας τον άλλον. 

Θα παραδώσουμε έναν κόσμο που σέβεται τα μέχρι πρόσφατα αποκαλούμενα χόμπυ και τα παραδέχεται ως επάγγελμα. Μια τεράστια ποικιλία επιλογών. Μια ορθάνοιχτη βεντάλια. Μακάρι να φτάσουν μέχρι την ιερή ενασχόληση με τη γη…Μακάρι! Στα χρόνια μας όλα περιστρέφονταν γύρω από νομική, αρχιτεκτονική, ιατρική και παντοδύναμο δημόσιο. Θα παραδώσουμε έναν κόσμο που τα ζόμπι του δημοσίου επιτέλους θα εξανθρωπιστούν.

Θα παραδώσουμε έναν κόσμο που ταξιδεύεται… Που έχουν τη δυνατότητα και σχεδόν την υποχρέωση να τον σεργιανίσουν, να τον ψαχουλέψουν, να τον συναισθανθούν. Να πλαλήσουν μακριά από ομφαλοσκοπήσεις και σαχλαμάρες περιούσιων λαών. Να σεβαστούν τελικά, μέσα από τη διαδικασία την διαφορετικότητα. Να μάθουν! Πιο πολύ από το να δείξουν.

Τους παραδίνουμε έναν κόσμο που έλκεται από τη μόνη ταυτότητα της γοητείας (ότι θεωρεί ο καθένας γοητευτικό) και όχι από καταναγκαστικές ταυτοποιήσεις των άλλων επάνω στο άτομο. Έναν κόσμο που όλο και πιο πολύ σέβεται τις ιδιαιτερότητες του καθενός και τη σεξουαλική του ταυτότητα. Στα χρόνια μας η ομοφυλοφιλία ή είχε το άλλοθι της καλλιτεχνίας ή ήταν για γέλια και κλάματα. Ξέρετε πόσες ζωές ανθρώπων ακυρώθηκαν ή ακόμα χειρότερο εξαναγκάστηκαν σε ανούσιες οικογενειακές θεατρικές παραστάσεις με δήθεν γάμους, δήθεν σχέσεις, δήθεν, δήθεν, δήθεν…

Τους παραδίδουμε έναν κόσμο ανοιχτό στη πληροφόρηση. Στη σχεδόν δωρεάν πληροφόρηση. Αρκεί νάχεις ένα κομπιούτερ…Και όλες οι βιβλιοθήκες, όλα τα μουσεία σε καλωσορίζουν στην πόρτα τους.

Τους παραδίδουμε έναν κόσμο με επιλογές…Ποτέ τόσο μεγάλο κομμάτι της ανθρωπότητας δεν είχε πιο πολλές επιλογές ! Τους παραδίδουμε έναν κόσμο απομυθοποιημένο. Έλιωσαν πολιτικά συστήματα, ξεχείλωσαν μασίφ πεποιθήσεις…Σχεδόν χύθηκε το ένα στο σχήμα του άλλου. Τι ευλογία! Κανένας δεν δικαιούται εκ προοιμίου φωτοστέφανο. Ξέπεσαν θρησκείες. Βγήκε η γλώσσα στους ενδιάμεσους. Τα παπαδαριά κάθε θρησκείας που έσκαγαν κεφαλάκι στη συνάντηση της ψυχής μας με το θείο…Όποιο «θείο» χρίζει η ψυχή του καθενός μας ως «θείο». Όλο και πιο πολύ στερούνται οβολού τα παγκάρια τους.

Τους παραδίδουμε έναν κόσμο που το χρήμα απομυθοποιήθηκε. Έναν κόσμο που έφτασε στον πάτο καθώς η «ελίτ» του είναι πεινασμένα-πλούσια ανθρωπάκια βουτηγμένα στη διαφθορά που φλερτάρουν με της φυλακής τα κάγκελα…Έρμη ελίτ! Τώρα που το σκέφτομαι…

Χρόνια και χρόνια βρώμας και σκόνης...Θα παραδώσουμε έναν κόσμο ξεσκονισμένο. Ναι αυτό κυρίως!

Με δυο κουβέντες…Έγινε ένα πάρτυ στον πλανήτη πουλάκια μου…Πάρτυ και τον κακό του τον καιρό! Έβρεξε χρήμα, σαχλή δήθεν πολυτέλεια, φώτα- κακό- φασαρία, βεγγαλικά, σαματάς, μεγαλεία. Μεγάλο φέσι τελικά. Μεταξύ μας…Τα ποτά όλα μπόμπες. Πολύ κακό για το τίποτα. Για άλλα σπαράζει η ανθρώπινη ψυχή, για άλλα ξεψυχάει…Το μάθαμε αργά…Αρκεί που το μάθαμε. Και τώρα πια η δική μας η γενιά θ΄ανασκουμπωθούμε, θα ξεβολευτούμε, θα πλύνουμε τα πιάτα, θα συγυρίσουμε το χώρο…Λευκό χώρο, καθαρό πεντακάθαρο θα σας παραδώσουμε χρυσάφια μου… Οικονομική κληρονομιά τζίφος. Αυτό είναι το καλύτερο! Οι κληρονομιές πάντα σέρνουν βαριές αλυσίδες… Πόσο μακριά να πας με αλυσίδες στα πόδια. Θα σας κληρονομήσουμε γνώση και αγκαλιά. Τη σφιχτή αγκαλιά που δίνει εκείνος που θεώρησε ότι πήγε πολύ μακριά, που κουράστηκε να περπατά και που κάποια στιγμή πονηρεύτηκε ότι μπορεί να μην είχε πάει τόσο μακριά όσο νόμιζε …Την αγκαλιά που δίνει κάποιος που επιτέλους ξεπέζεψε!  Τελικά άλλα είναι τα απαραίτητα! Για άλλα λιμοκτονεί η ψυχή του ανθρώπου… Τα αληθινά πλούτη μας τα έφερε η προσγείωση. Ευτυχώς προσγειωθήκαμε ανώμαλα. Το τράνταγμα ήταν όλα τα λεφτά, αγγελούδια μου! Θα σας συναντήσουμε στην πίστα του αεροδρομίου…Στον αεροδιάδρομο. Εσείς για απογείωση. Καλό σας ταξίδι! Προορισμός Ζωή…Δώστε ένα φιλί από μας στον κόσμο και μη κωλώνετε!

(Από το protagon.gr, της Ρέας Βιτάλη)

Η ζήλια ανάμεσα στα αδέρφια (Γ): Στρατηγικές Αντιμετώπισης

Πώς να βοηθήσουμε τα αδέρφια να μη ζηλεύουν; Ποια τεχνάσματα να χρησιμοποιήσουμε για να μην καταλήξουν να έχουν μεταξύ τους μία σχέση στείρα, που δηλητηριάζει την οικογενειακή ζωή; 

1. Χαρίστε τους ευτυχισμένες αναμνήσεις

Αν θέλετε η περίοδος πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον ερχομό του νέου μέλους να μην μείνει στις αναμνήσεις του ως μία περίοδος εφιαλτική, πρέπει να καταβάλλετε συνειδητές προσπάθειες ώστε ο ερχομός του μωρού και οι επακόλουθες δυσκολίες να αποτελέσουν αφορμή για νέα προνόμια. 

Τονίστε περισσότερο τη σχέση με τον μπαμπά. Με την ευκαιρία της γέννησης του μωρού, μπορείτε να καθιερώσετε καινούργιες συνήθειες, που θα ενισχύσουν τη σχέση πατέρα - παιδιού: έναν περίπατο το πρωί της Κυριακής, μία βραδινή έξοδο στο σινεμά, ένα κέρασμα στο ζαχαροπλαστείο, μία κουβεντούλα κάθε βράδυ με το παιδί στο δωμάτιό του πριν πέσει για ύπνο... 

2. Αφήστε το να ονειροπολεί

Το μίσος και η οργή απέναντι στον εισβολέα γεννούν στο μυαλό του παιδιού τρομερές φαντασιώσεις: φαντάζεται ότι το βασανίζει, ότι το κάνει κομματάκια, ότι το ξεφορτώνεται. Και τρομοκρατείται. Δεν ξέρει πώς να δαμάσει τις καταστρεπτικές παρορμήσεις που το καταβάλλουν. Προκειμένου να ξεπεράσει τα τέρατα που ανακαλύπτει μέσα του και που αντιπροσωπεύουν το αδερφάκι του, μπορεί να χρησιμοποιήσει: 

• Μαριονέτες, πάνινα ζωάκια, κούκλες που μπορούν να λειτουργήσουν ως υποκατάστατα πάνω στα οποία θα εκτονώσει την επιθετικότητά του. Με αυτό τον τρόπο διαπιστώνει σταδιακά ότι οι καταστροφικές του ιδέες δεν είναι επικίνδυνες, γιατί δεν επιδρούν στην πραγματικότητα στο αδερφάκι του, ενώ οι γονείς του δεν παύουν να το αγαπούν. 
• Παραμύθια, μέσα από τα οποία αναβιώνει του ενδόμυχους φόβους του και παράλληλα απελευθερώνεται από αυτούς. Τα παραμύθια δεν αρνούνται τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού του, αντίθετα την προβάλλουν για να το απαλλάξουν από αυτή. Ακούγοντας μία ιστορία, το παιδί κάθε φορά ταυτίζεται με έναν από τους ήρωές της. Απελπίζεται όταν η Τοσοδούλα μένει μόνη της στο δάσος, για να χαρεί ξανά όταν επανενωθεί η οικογένεια. 

3. Αποφύγετε τις συγκρίσεις 

Όλοι μας έχουμε την τάση να σχηματίζουμε μία στερεότυπη εικόνα για τους άλλους. Και τότε όλες οι πράξεις τους ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της κακής ή άσχημης ιδέας που έχουμε σχηματίσει γι' αυτούς. Σε περίπτωση καυγά, αντί για τη συνηθισμένη τιμωρία του είδους "Δεν έχει τηλεόραση" ή "Δεν έχει τούρτα", ας υποχρεώσουμε τα παιδιά να υπερβούν την καθιερωμένη τους σχέση. Αν είναι να τα τιμωρήσουμε, ας τους επιβάλλουμε να ονομάσουν τρία προτερήματα του αδερφού ή της αδερφής τους. Με αυτό τον τρόπο, αναγκάζουμε τα παιδιά να δουν και τη θετική πλευρά του αντιπάλου τους. Εκτός αυτού, το παιδί που θα δεχτεί τα κοπλιμέντα, θα νιώσει καταξιωμένο και θα τρέφει λιγότερο μίσος για τα αδέρφια του. 

4. Επαινέστε τα παιδιά σας. 

Ας προσπαθήσουμε να θυμηθούμε πότε ήταν η τελευταία φορά που επαινέσαμε τα παιδιά μας. Αν δεν το θυμόμαστε καν, ας προσπαθήσουμε να επανορθώσουμε. Οι έπαινοι είναι για το παιδί ό,τι οι ακτίνες του ήλιου για την ανάπτυξη ενός φυτού: ποτέ δεν είναι αρκετοί. Αν σκεφτούμε μάλιστα ότι η αναλογία ανάμεσα στις επιπλήξεις και στους επαίνους είναι πάνω κάτω της τάξεως του 10 προς 1, δε χρειάζεται να φοβόμαστε μήπως το παρακάνουμε με τους επαίνους και τις επιδοκιμασίες. Οι ευκαιρίες είναι αναρίθμητες. 

5. Ισότητα: να δίνεις στον καθένα αυτό που χρειάζεται, και όχι το ίδιο με τον άλλον 

Υποχρέωση του γονιού δεν είναι να αφιερώνει τον ίδιο χρόνο και την ίδια φροντίδα στα παιδιά του, αλλά να καταφέρνει να διαφοροποιεί το χρόνο και τη φροντίδα του ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε παιδιού και να αποδεχτεί το γεγονός ότι το παιδί εκείνο που δε συμμετέχει σε κάποια συγκεκριμένη στιγμή μπορεί και να νιώσει απομονωμένο. Κι όταν μας κατηγορεί ότι αφιερώσαμε περισσότερο χρόνο στον αδερφό του, να το παραδεχόμαστε χωρίς να προσπαθούμε να το κρύψουμε ή να το αρνηθούμε. "Έχεις δίκιο. Πέρασε πολύ χρόνο με τον αδερφό σου. Ξέρεις όμως, εκείνο το διάστημα ήταν πολύ σημαντικό για εκείνον και δυσκολευόταν να το συναρμολογήσει". Με αυτόν τον τρόπο το παιδί αντιλαμβάνεται ότι η μαμά ενδιαφέρεται για τις ανάγκες και των δυο τους και δέχεται τελικά ότι γι' αυτό το λόγο μπορεί να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στον αδερφό του. 

6. "Ποιον αγαπάς περισσότερο, εκείνον ή εμένα;" 

Η συνηθέστερη απάντηση είναι: "Για μένα είσαστε το ίδιο και σας αγαπώ το ίδιο". Όμως ο τρόπος που αγαπάμε ένα άτομο δεν μπορεί να συγκριθεί με κανέναν άλλο, γιατί κάθε άτομο είναι μοναδικό, με δικές του ανάγκες και δικές του απαιτήσεις. Το ίδιο συμβαίνει και με τα παιδιά. Το "για μένα είσαστε το ίδιο" δεν τα καθησυχάζει. Δεν αποζητούν ισότητα, θέλουν αποκλειστικότητα. Η αγάπη δεν κόβεται κομμάτια σαν την τούρτα. Είναι ολοκληρωτική. 

Αν τώρα θέλουμε να απαντήσουμε στην ερώτηση, έχουμε δύο επιλογές. Η μία είναι να αντιστρέψουμε την ερώτηση και να ρωτήσουμε το παιδί: "Γιατί με ρωτάς; Νιώθεις παραμελημένος επειδή περνώ περισσότερο χρόνο με την αδερφή σου;..." ερευνώντας έτσι τα συναισθήματα που κάνουν το μικρό να μας θέτει αυτό το ερώτημα. 

Η δεύτερη επιλογή είναι να το καθησυχάσουμε: "Για μένα είσαι μοναδικός και κανείς δεν μπορεί να σε αντικαταστήσει". Ας του παρουσιάσουμε την αγάπη των γονιών του σαν μια θάλασσα: ακόμα κι αν πάρουμε όσο νερό χρειαζόμαστε, δε στερεύει ποτέ. Ή πείτε του αυτό που λέει ο Γούντι Άλεν σε μία από τις ταινίες του: "Η καρδιά μου είναι σαν από λάστιχο και διογκώνεται ανάλογα με τις ανάγκες". 

Πέντε συμβουλές που κατευνάζουν τα πάθη

1. Να δείχνετε συχνά την αγάπη σας για τα παιδιά σας: αγκαλιάστε τα, φιλήστε τα, δείξτε ενθουσιασμό κάθε φορά που τα βλέπετε. 

2. Να φροντίζετε να μη μένουν πικρίες ανάμεσά σας: να συμφιλιώνεστε μαζί τους κάθε βράδυ και μια φορά τη βδομάδα με όλη την οικογένεια. 

3. Να τα επαινείτε όσο το δυνατόν περισσότερο, ακόμα και για πράγματα μικρά. Οι έπαινοί μας ποτέ δε θα τους είναι αρκετοί και ποτέ δε θα τους κάνουν κακό. 

4. Να επαινείτε τα παιδιά σας μπροστά σε τρίτους, αλλά πάρτε τα κατά μέρος αν πρέπει να τους κάνετε παρατήρηση. 

5. Όταν αναγκάζεστε να τους κάνετε παρατήρηση, να ολοκληρώνετε την κουβέντα σας, θυμίζοντας στο παιδί τις περιπτώσεις που φέρθηκε σωστά και να εκμεταλλεύεστε την ευκαιρία να το διαβεβαιώσετε για την αγάπη, την εμπιστοσύνη και το θαυμασμό που τρέφετε απέναντί του. 

(Από το βιβλίο "Παιδιά που ζηλεύουν", Νεσια Λανιάντο)