Η Ψυχολογική Αντιμετώπιση Μίας (Οικονομικής) Κρίσης

Αυτό που ζούμε είναι μία κρίση. Όχι όμως η μοναδική στη ζωή μας, αφού δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει περάσει μέσα από δυστυχίες, αποτυχίες και απώλειες. Δυστυχώς δεν το επιλέξαμε να χάσουμε όλα αυτά που μέχρι τώρα θεωρούσαμε δεδομένα. Σπίτια, δουλειές, ελπίδες, όνειρα  που χάθηκαν και πρέπει να σταθούμε στα πόδια μας χωρίς αυτά. Χάσαμε την ασφάλειά μας, τον έλεγχο στη ζωή μας, την ηρεμία μας, αλλά το πιο βασικό χάσαμε για λίγο τους ανθρώπους που είχαμε δίπλα μας. Γεμίσαμε αρνητικές σκέψεις και αναλωθήκαμε σε καταστροφολογικές συζητήσεις. Σταματήσαμε να βλέπουμε πέρα από το σήμερα. Δεν είναι ανάγκη να ντρεπόμαστε για ό,τι μας συμβαίνει, γιατί είναι ανθρώπινο. 

Όμως, δεν χάσαμε μόνο μέσα από την κρίση, αλλά κερδίσαμε και πολλά. Μας δόθηκε η ευκαιρία να ανακαλύψουμε τι είναι αυτό που πραγματικά μας ευχαριστεί στη ζωή και τι έχει αληθινό νόημα για μας. Βγήκαμε έξω από τα στενά μας όρια, ξεπεράσαμε τους φόβους μας και ανακαλύψαμε κάτι μεγαλύτερο από μας. Συνειδητοποιήσαμε ότι ο κόσμος δεν είναι ποτέ 100% ασφαλής κι έτσι ωριμάσαμε. Καταλάβαμε ότι δεν χρειάζεται να το περάσουμε όλο αυτό μόνοι μας. Υπάρχουν άνθρωποι δίπλα μας που μας νοιάζονται και είναι πρόθυμοι να μας στηρίξουν. Είμαστε πια σε θέση να μετατρέψουμε την προσωπική αδυναμία σε συλλογική ευθύνη. Δεν χρειάζεται να χάνουμε την πίστη μας στον εαυτό μας και στις δυνάμεις μας. 

Ας προσαρμοστούμε στις εξελίξεις. 

Ας επικεντρωθούμε στα πράγματα που δεν κοστίζουν, αλλά αξίζουν τόσα πολλά. 

Ας διώξουμε τις αρνητικές σκέψεις. 

Ας θέσουμε ρεαλιστικούς στόχους και σωστές προτεραιότητες. 

Ας δούμε το μέλλον με προοπτική. 

Ας ζήσουμε απλά. 

Ας βοηθήσουμε το διπλανό μας. 

Ας περπατήσουμε – θα μας βοηθήσει να χαλαρώσουμε και να βάλουμε σε σειρά τις σκέψεις μας. 

Ας επενδύσουμε στους ανθρώπους και όχι στα υλικά αγαθά. 

Ας ακονίσουμε τα ταλέντα μας και ας ψάξουμε για ευκαιρίες σχετικές με αυτά. 

Ας κλείσουμε την τηλεόραση – έχει πολύ τρόμο και ηττοπάθεια μέσα της. 

Ας αγαπήσουμε τη ζωή με τα καλά και τα κακά της. 

Κανείς δεν έχει μιλήσει καλύτερα για την αστάθεια της ζωής, από το Σοφοκλή: «Για τους ανθρώπους τίποτα δεν διαρκεί, ούτε η έναστρη νύχτα, ούτε οι δυστυχίες, ούτε ο πλούτος: όλα μία μέρα ξαφνικά τελειώνουν. Κι έρχεται η σειρά ενός άλλου να ευτυχήσει, προτού τα χάσει όλα κι αυτός.» 

---

(Περίληψη από την ομιλία που διεξήχθη στο Χρωμοναστήρι στις 23/12 και στο Soul Kitchen στις 2/12, στο Ρέθυμνο - http://tinyurl.com/brd3ktm 
και αποσπάσματα στον παρακάτω σύνδεσμο http://www.youtube.com/watch?v=DN-jHAqTYic) 

Δυστυχία ή Ευτυχία; Διάλεξε...

Ένας άντρας πηγαίνει στο σοφό ραβίνο παρακαλώντας να τον βοηθήσει. 


"Ραβίνε" του λέει, "κοντεύω να τρελαθώ. Εγώ, η γυναίκα μου και τα έξι παιδιά μας, ζούμε σε ένα μικρό δωμάτιο. Δεν υπάρχει χώρος να στρίψεις. Ο θόρυβος και ο συνωστισμός κοντεύουν να μας τρελάνουν όλους. Δεν ξέρω τι να κάνω." 


"Έχεις κατσίκα;" τον ρωτάει ο ραβίνος. 


"Ναι" απαντάει ο άντρας. 


"Να τη βάλεις μέσα στο σπίτι", του λέει ο ραβίνος. 


"Τι εννοείς να τη βάλω μέσα στο σπίτι;" τον ρωτάει ο άντρας κατάπληκτος. 
"Μόλις τώρα δε σου εξήγησα ότι δεν υπάρχει χώρος να στρίψεις εκεί μέσα;" 


"Ζήτησες τη συμβουλή μου, έτσι δεν είναι;" του απαντάει αυστηρά ο ραβίνος. 


"Βέβαια, βέβαια" παραδέχεται ο άντρας πειθήνια. 


Πηγαίνει στο σπίτι του και βάζει την κατσίκα μέσα. Μία εβδομάδα αργότερα ο άντρας επισκέπτεται ξανά το ραβίνο, αυτή τη φορά βρίσκεται σε ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση. 


"Ραβίνε μου", του λέει "δεν αξίζει μία τέτοια ζωή. Τώρα εκτός από όλα τα άλλα που γνωρίζεις, έχουμε να καθαρίζουμε και την κοπριά της κατσίκας. Δεν αντέχω άλλο". 


"Τότε", του λέει ο ραβίνος "βγάλε την κατσίκα έξω". 


Την άλλη μέρα πηγαίνει ο άντρας στο ραβίνο, του φιλάει το χέρι και του λέει, "Σε ευχαριστώ, ραβίνε μου! Τι ευτυχία να μην έχω την κατσίκα μέσα στο σπίτι. Υπάρχει χώρος να αναπνεύσεις, τόσος χώρος που δεν το πιστεύω, και χωρίς τη βρωμοκατσίκα. 
Η ζωή είναι υπέροχη!"


Δεν είναι μόνο οι αντικειμενικές συνθήκες που προξενούν δυστυχία ή και ευτυχία αλλά επίσης, ο τρόπος που ερμηνεύουμε αυτές τις συνθήκες. 




(Από το βιβλίο "Η φθορά στην ερωτική σχέση" της Α.M.Pines)

Διπολική Διαταραχή

Κύριο χαρακτηριστικό της ασθένειας είναι η διαταραχή στη συναισθηματική λειτουργία, η οποία εκφράζεται με κυκλικά επαναλαμβανόμενες εναλλαγές της διάθεσης, από τη φάση της μανίας στη φάση της κατάθλιψης, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται διαστήματα με φυσιολογική διάθεση («νορμοθυμία»).

Στην καθημερινότητα όλοι οι άνθρωποι βιώνουν διακυμάνσεις στη διάθεσή τους, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Οι διακυμάνσεις αυτές κινούνται κυρίως ανάμεσα στο συναίσθημα της χαράς και το συναίσθημα της λύπης και μπορούν να εμφανιστούν με μια ποικιλία αποχρώσεων και παραλλαγών. Στη διπολική διαταραχή, όμως, οι μεταβολές της διάθεσης είναι πολύ διαφορετικές σε ένταση και διάρκεια και συνήθως γίνονται ακραίες, συμπαρασύροντας τις αλληλένδετες εκφάνσεις της ψυχικής ύπαρξης, τη σκέψη, τη δραστηριότητα και τη γενικότερη συμπεριφορά: στον ένα πόλο της ασθένειας η απύθμενη θλίψη της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, το αγωνιώδες αίσθημα επικείμενης καταστροφής, η ενοχή, η στείρα ανακύκλωση της μαύρης σκέψης, το «πάγωμα» της ψυχικής ζωής, που καθρεφτίζεται σε ένα σώμα ακινητοποιημένο, ανίκανο να εκφραστεί· στον άλλο πόλο, αυτόν της μανίας, η άκρατη ευφορία, ο υπέρμετρος ενθουσιασμός, η αίσθηση παντοδυναμίας, η σωματική και διανοητική αεικινησία, η σκέψη που -ολοένα επιταχυνόμενη- εκτροχιάζεται και οι αντιληπτικές αλλοιώσεις της πραγματικότητας που τη συνοδεύουν.

Αίτια

Μέχρι στιγμής δεν έχει απομονωθεί ένας συγκεκριμένος αιτιολογικός παράγοντας. Αντιθέτως, στην εμφάνιση της διπολικής διαταραχής θεωρείται ότι συμβάλλουν πολλοί παράγοντες, βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί, που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Είναι γεγονός, πάντως, ότι η νόσος έχει βιολογικό υπόβαθρο, με τεκμηριωμένο το ρόλο της κληρονομικότητας.

Συμπτώματα

Η διπολική διαταραχή μπορεί να ξεκινήσει είτε με ένα καταθλιπτικό επεισόδιο είτε με ένα επεισόδιο μανίας. Σε κάθε περίπτωση, τις περισσότερες φορές τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά.

Συμπτώματα της μανίας

Η ευφορία, που είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα στη φάση της μανίας, ξεπερνά τα όρια του φυσιολογικού και γίνεται παθολογική. Η διάγνωση τίθεται όταν τουλάχιστον τρία από τα παρακάτω συμπτώματα εκδηλώνονται ταυτόχρονα, συνοδευόμενα από ευφορική ή ευερέθιστη διάθεση και είναι παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε ημέρα και για διάστημα μεγαλύτερο της μιας εβδομάδας.

Στη φάση ενός μανιακού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν:

* Υπερβολικά ευφορική διάθεση, υπεραισιοδοξία.

* Εντονη δραστηριότητα.

* Εκνευρισμός, ανησυχία, ευερεθιστότητα.

* Γρήγορη και συχνά ανοργάνωτη σκέψη και ομιλία.

* Διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης.

* Μειωμένη ανάγκη για ύπνο.

* Υπερεκτίμηση δυνάμεων και ικανοτήτων, ιδέες μεγαλείου.

* Μείωση της κριτικής ικανότητας, που επηρεάζει την επαφή με την πραγματικότητα.

* Υπερκαταναλωτική συμπεριφορά, αλόγιστες οικονομικές δαπάνες.

* Σεξουαλική υπερδραστηριότητα.

* Κατάχρηση ουσιών.

* Αδυναμία αναγνώρισης του νοσηρού της κατάστασης.

Συμπτώματα της κατάθλιψης

Για να τεθεί η διάγνωση της κατάθλιψης, το άτομο πρέπει να εμφανίζει τουλάχιστον πέντε από τα παρακάτω συμπτώματα και οπωσδήποτε τα δύο πρώτα, τις περισσότερες ώρες της ημέρας, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες και σχεδόν σε καθημερινή βάση. Συνήθως τα συμπτώματα αυτά είναι πιο έντονα το πρωί και υποχωρούν προς το τέλος της ημέρας.

Στη φάση ενός καταθλιπτικού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν:

* Καταθλιπτική διάθεση, με ή χωρίς άγχος.

* Απώλεια των ενδιαφερόντων ή μείωση της ικανοποίησης από δραστηριότητες που ήταν ευχάριστες στο παρελθόν.

* Απαισιοδοξία ή απελπισία και αίσθημα αβοηθητότητας.

* Ιδέες ενοχής, αυτομομφής και αναξιότητας.

* Μείωση της ενεργητικότητας και της ζωντάνιας, εύκολη κόπωση.

* Ψυχοκινητική ανησυχία ή ψυχοκινητική επιβράδυνση.

* Δυσκολία στη συγκέντρωση, τη μνήμη και στη δυνατότητα λήψης αποφάσεων.

* Διαταραχές του ύπνου.

* Διαταραχές της όρεξης.

* Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης.

* Ευχές θανάτου ή σκέψεις αυτοκαταστροφής και συχνά απόπειρες αυτοκτονίας.

Θεραπεία

Στην αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής ο δρόμος προς την πλήρη και οριστική θεραπεία δεν είναι εύκολος. Υπάρχουν όμως αρκετοί τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή όχι μόνο να βελτιώσει την κατάστασή του, αλλά και να διατηρηθεί σε αυτή την καλή κατάσταση.

Φαρμακευτική αγωγή

Τα φάρμακα αποτελούν τον θεμελιώδη λίθο στη θεραπεία της διπολικής διαταραχής. Στόχος της φαρμακευτικής αγωγής είναι όχι μόνο η αντιμετώπιση των οξέων συμπτωμάτων, αλλά η πρόληψη των υποτροπών και η διατήρηση της καλής κατάστασης. Μελέτες των τελευταίων 20 ετών έχουν δείξει ότι τα άτομα που λαμβάνουν τα κατάλληλα φάρμακα παραμένουν καλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συγκρινόμενα με εκείνα που δεν παίρνουν φάρμακα. Η φαρμακευτική αγωγή για τη διπολική διαταραχή βρίσκεται ακόμη σε φάση πλήρους εξέλιξης -νέα φάρμακα, νέοι συνδυασμοί προστίθενται στη θεραπευτική φαρέτρα.

Βασικές φαρμακευτικές επιλογές

* Τα σταθεροποιητικά της διάθεσης είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της οξείας μανίας, αλλά κυρίως στη σταθεροποίηση της διάθεσης και την πρόληψη υποτροπών, διασφαλίζοντας ότι η διάθεση του ατόμου θα γίνει αλλά και θα παραμείνει φυσιολογική. Το λίθιο είναι το πιο παλιό και διαδεδομένο σταθεροποιητικό. Κάποιες άλλες ουσίες, που προορίζονταν για τη θεραπεία της επιληψίας (αντιεπιληπτικά), βρέθηκε στη συνέχεια ότι μπορούν να δράσουν και ως σταθεροποιητικά της διάθεσης.

* Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα χορηγούνται με ιδιαίτερη προσοχή στη φάση της κατάθλιψης, κυρίως στις περιπτώσεις εκείνες που τα συμπτώματα αντιστέκονται στα σταθεροποιητικά της διάθεσης.

* Τα νεότερα (άτυπα) αντιψυχωσικά χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση των φάσεων της μανίας. Ορισμένα από αυτά έχει βρεθεί ότι σε κατάλληλη δόση βελτιώνουν τη διάθεση του ασθενούς και κατά την καταθλιπτική φάση, ενώ παράλληλα δρουν και ως σταθεροποιητικά της διάθεσης.

Κάθε φάρμακο έχει, ασφαλώς, πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Ο πιο κατάλληλος για να συμβουλεύσει υπεύθυνα για τη φαρμακευτική αγωγή που ενδείκνυται στην περίπτωση κάθε ασθενούς, είναι αποκλειστικά και μόνο ο ψυχίατρός του.

Ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις

Εκτός από τα φάρμακα, ψυχοθεραπείες και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν συμπληρωματικά στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής. Ανάμεσα σε αυτές, η ψυχοεκπαίδευση αποτελεί μια σύγχρονη θεραπευτική παρέμβαση, ιδιαίτερα χρήσιμη, τόσο για τον ίδιο τον ασθενή όσο και για την οικογένειά του, η οποία ειδικά για τη διπολική διαταραχή παρέχει:

Ενημέρωση για τη νόσο

Εκπαίδευση σε δεξιότητες που διευκολύνουν στην αναγνώριση των πρόδρομων συμπτωμάτων, στην αντιμετώπιση των ειδικών συμπτωμάτων της κάθε φάσης, στη συστηματική λήψη της φαρμακευτικής αγωγής, στην αντιμετώπιση του στρες και των προβλημάτων που απορρέουν από τη νόσο και επηρεάζουν την οικογενειακή και επαγγελματική ζωή του ατόμου.

Υποστήριξη για την αντιμετώπιση της χρονιότητας και του κοινωνικού στιγματισμού

Η διπολική διαταραχή σήμερα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με τα νέα φάρμακα, τη λήψη της κατάλληλης σε κάθε φάση φαρμακευτικής αγωγής, την ψυχοεκπαίδευση και την ψυχολογική υποστήριξη, έτσι ώστε το άτομο να έχει μια φυσιολογική και δημιουργική ζωή.

Ο κίνδυνος της αυτοκτονίας

Ο κίνδυνος της αυτοκτονίας για τα άτομα με διπολική διαταραχή είναι αυξημένος. Το 20-25% των ασθενών κάνουν απόπειρες αυτοκτονίας, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται στη φάση της κατάθλιψης. Αλλά και κατά τη φάση της μανίας, το άτομο ενδέχεται να βάλει τη ζωή του σε κίνδυνο μέσα από κατάχρηση ουσιών, ανεξέλεγκτη σεξουαλική συμπεριφορά, οδήγηση με υπερβολική ταχύτητα, πρόκληση ατυχημάτων κ.λπ.

Οι ιδέες αυτοκαταστροφής πρέπει να αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη προσοχή από το περιβάλλον και απαιτούν άμεση ψυχιατρική παρέμβαση. Το περιβάλλον θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπ' όψιν του τις παρακάτω ενδείξεις:

* Σκέψεις θανάτου («η ζωή δεν έχει κανένα νόημα», «ο θάνατος είναι λύτρωση», «ας πεθάνω να ησυχάσουμε»).

* Απελπισία («όλα μαύρα, δεν υπάρχει ελπίδα, το τέλος έρχεται»).

* Αίσθημα αβοηθητότητας («κανείς δεν μπορεί να βοηθήσει, δεν υπάρχει σωτηρία»).

* Πεποίθηση ότι αποτελεί ο ασθενής εμπόδιο στη ζωή της οικογένειας («να μη σας γίνομαι άλλο βάρος»).

* Κατάχρηση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.

* Περίεργη διευθέτηση εκκρεμοτήτων (οργάνωση των οικονομικών, δωρεά πολύτιμων αντικειμένων, διαθήκη).

(Γράφει η Μαρίνα Οικονόμου-Λαλιώτη, επίκουρη καθηγήτρια Ψυχιατρικής, στο www.enet.gr)

Ας ενισχύσουμε την αυτοπεποίθηση μας (Α)

Αυτοπεποίθηση: 

• Η πίστη στον εαυτό μου; 
• Η ικανότητα να βλέπω τη θέση μου μέσα στον κόσμο μέσα από μία ρεαλιστική σκοπιά; 
• Η σιγουριά για τις ικανότητές μου να πραγματοποιώ αλλαγές και να αντιμετωπίζω προκλήσεις; 
• Η ικανότητα να κατανοώ τις αδυναμίες του χαρακτήρα μου και να δουλεύω προς την αυτοβελτίωσή μου; 
• Η ικανότητα να αναγνωρίσω τα στοιχεία που με κάνουν μοναδικό και να είμαι περήφανος γι' αυτά; 
• Η πίστη σε αυτά που μπορώ να κάνω; 
• Η αντίληψη της προσωπικής μου αξίας, άσχετα από την κάθε περίσταση; 
• Η αγάπη και ο σεβασμός για τον εαυτό μου; 

Οι ερμηνείες για τον όρο "αυτοπεποίθηση" μπορούν να συνεχιστούν ακόμα, αυτό όμως που έχει ουσία είναι να κατανοήσουμε ότι η αυτοπεποίθηση δεν είναι μία στατική κατάσταση, αλλά μία συνεχής διαδικασία που αναμορφώνεται διαρκώς κατά τη διάρκεια της ζωής μας. 


Που μπορεί να οφείλεται η χαμηλή αυτοπεποίθηση; 


Πολλές φορές συγκρινόμαστε με τους άλλους σε σωματικό, συναισθηματικό, ή πνευματικό επίπεδο, με σαφώς άδικη μεταχείριση προς τον εαυτό μας, καθώς αναμένουμε να έχουμε τόσο τα δικά μας μοναδικά χαρακτηριστικά αλλά και των άλλων, προκειμένου να νιώθουμε ικανοποιημένοι. 
Συμβαίνει, επίσης, αρκετά συχνά να έχουμε ξεχάσει ή να αγνοούμε τα θετικά μας χαρακτηριστικά ή τα επιτεύγματά μας και να δίνουμε έμφαση μόνο στις αποτυχίες μας, στα λάθη μας ή στα ελαττώματά μας. 
Επίσης, μπορεί να δίνουμε υπερβολική σημασία στα μηνύματα, λεκτικά ή μη, των άλλων γύρω μας, σχετικά με την επίδοσή μας ή στην αρνητική κριτική σχετικά με τις επιλογές μας. 
Μπορεί να αναλωνόμαστε πάρα πολύ στο πώς οι άλλοι σκέφτονται για μας ή δίνουμε υπερβολική σημασία στα πρότυπα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης ή της κοινωνίας. 


Η αυτοπεποίθηση δεν είναι κάτι που μαθαίνεται μέσα σε μία νύχτα ή κατά τύχη. Είναι μία συνεχής αξιολόγηση του εαυτού μας, μία πίστη σχετικά με το τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να πετύχουμε. 


Άσκηση Νο1: 


1. Γράψε τρεις θετικές λέξεις που σε περιγράφουν. 


2. Ποιο θεωρείς το μεγαλύτερό σου επίτευγμα; 


3. Ποιο θα ανέφερε ο καλύτερός σου φίλος/η καλύτερή σου φίλη ως το πιο θετικό σου χαρακτηριστικό; 


4. Για ποιο πράγμα θα ήθελες να σε θυμούνται στη ζωή σου; 


5. Ανάφερε:

• μία δύσκολη δουλειά που πέτυχες
• ένα βραβείο που κέρδισες 
• κάτι ενθαρρυντικό που είπες 
• μία συνήθεια που άλλαξες 
• ένα στόχο που πέτυχες 

Όταν τελειώσεις με την καταγραφή, ξαναδιάβασε τις απαντήσεις σου, τοποθέτησέ τις σε εμφανές σημείο, προκειμένου να τις βλέπεις κάθε μέρα, και να θυμάσαι ότι αυτά είναι μερικά από τα πράγματα που σε κάνουν ΜΟΝΑΔΙΚΟ! 

"Δεν θα ανησυχούσες τόσο πολύ για το τι σκέφτονται οι άλλοι, αν συνειδητοποιούσες πόσο σπάνια σκέφτονται" (Ε. Ρούζβελτ)

10 χρήσιμα πράγματα για την κατάθλιψη

1. Η κατάθλιψη διαστρεβλώνει τη σκέψη σας. Όταν πάσχετε από κατάθλιψη, το μυαλό μπορεί να παίξει μαζί σας. Εάν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας, παρακαλείστε να καλέσετε κάποιον αμέσως. Μην αφήνετε μία προσωρινή δυσλειτουργία στη σκέψη σας να σας ωθήσει να βλάψετε τον εαυτό σας ή κάποιον άλλο. 


2. Η κατάθλιψη μας κάνει πιο εγωιστές. Είναι πολύ δύσκολο να σκεφτούμε άλλους ανθρώπους όταν είμαστε τυλιγμένοι σε μαύρες σκέψεις και το μόνο που σκεφτόμαστε είναι ο δικός μας πόνος. 


3. Η κατάθλιψη βιώνεται ως άγχος κατά το 65% του χρόνου. Βεβαιωθείτε ότι έχετε μία ακριβή διάγνωση, έτσι ώστε να έχετε και μία πιο αποτελεσματική θεραπεία. 


4. Επίμονη ευερεθιστότητα μπορεί να είναι ένα σύμπτωμα της κατάθλιψης. Εάν ο κόσμος γύρω σας, η ζωή σας ή οι αγαπημένοι σας διαρκώς σας εκνευρίζουν, η αιτία μπορεί να είναι κάτι που συμβαίνει μέσα σας. 


5. Ο χρόνιος πόνος μπορεί να είναι ένα άλλο σύμπτωμα της κατάθλιψης. Παράλληλα, το να βρίσκεστε σε συνεχή δυσφορία μπορεί να προκαλέσει αισθήματα κατάθλιψης. Όταν έχετε κατάθλιψη και πόνο, μπορεί να είναι δύσκολο να καταλάβετε ποιο ήρθε πρώτο. 


6. Το αλκοόλ επιβαρύνει το αίσθημα της κατάθλιψης. Το ίδιο συμβαίνει και με τα ναρκωτικά. Να θυμάστε ότι όλα τα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων και των αντικαταθλιπτικών, έχουν παρενέργειες. 


7. Οι άνθρωποι δεν επιλέγουν να είναι καταθλιπτικοί, αλλά μπορούν να επιλέξουν τον τρόπο με τον οποίο θα ασχοληθούν με το θέμα. Μπορείτε να επιλέξετε να μην κάνετε τίποτα, αλλά με το να αρνείστε ότι έχετε κάποιο πρόβλημα, αυτό θα επιδεινώσει την κατάσταση. 


8. Η προέλευση της κατάθλιψης μπορεί να είναι περιστασιακή ή/και βιοχημική. Εάν αντιμετωπίζετε ήπια έως μέτρια μορφή κατάθλιψης (που προκύπτει από την απώλεια της θέσης εργασίας, για παράδειγμα), η συμβουλευτική θα σας βοηθήσει. Η βιο-χημική μορφή της κατάθλιψης που εκδηλώνεται σε μέτριο έως σοβαρό βαθμό αντιμετωπίζεται καλύτερα με έναν συνδυασμό φαρμάκων και ψυχοθεραπείας. 


9. Η κατάθλιψη μπορεί να είναι το ίδιο δύσκολη για τα αγαπημένα σας πρόσωπα, όπως είναι και για εσάς. Αυτοί που είναι πιο κοντά σε σας ενδέχεται να νιώσουν ότι δεν τους αγαπάτε πια και μπορεί να απομακρυνθούν από εσάς προκειμένου να μην παρασυρθούν από το δικό σας πόνο. Θυμηθείτε ότι κάποιοι άλλοι υπολογίζουν σε εσάς. 


10. Η άσκηση είναι η ευκολότερη και λιγότερο δαπανηρή θεραπεία για την κατάθλιψη. Ένα απλό περπάτημα μισής ώρας μπορεί να σας βοηθήσει και μερικές φορές να εξαλείψει εντελώς τα συμπτώματα. 


(Πηγή: Psychology Today)

Αντίσταση στην αλλαγή!

"Ο σύντροφός μου δεν μπορεί ν' αλλάξει" 
"Αφού δεν τα πηγαίνουμε καλά ως τώρα, πώς μπορώ να ελπίσω ότι θα τα πάμε καλύτερα στο μέλλον;" 

"Με πλήγωσε. Του αξίζει μια παρόμοια συμπεριφορά" 

"Δεν είναι δίκαιο να προσπαθώ μόνος μου" 

"Και οι δυο θα πρέπει να προσπαθούν - δε βλέπω το λόγο γιατί θα πρέπει ν' αλλάξω μόνο εγώ" 

"Ο τρόπος που σκέφτομαι εγώ είναι σωστός" 
"Δεν υπάρχει πρόβλημα με μένα. Αν ο σύντροφός μου άλλαζε, όλα θα ήταν μια χαρά" 
"Δεν είχα κανένα πρόβλημα στη ζωή μου ως τη στιγμή που παντρεύτηκα" 

Αν διατηρείτε μερικές από αυτές τις ηττοπαθείς πεποιθήσεις, αξίζει τον κόπο να εξετάσετε πόσο αξιόπιστες είναι. Αυτές οι πεποιθήσεις μπορεί να προβάλλουν ως αυτόματες σκέψεις τη στιγμή που σκέφτεστε την αλλαγή. Οι πεποιθήσεις αυτές πολύ σπάνια είναι απόλυτα αξιόπιστες. Φυσικά, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί πράγματι ο ένας σύντροφος να μην έχει διάθεση ν' αλλάξει - π.χ. αν η γυναίκα είναι ερωτευμένη με κάποιον άλλο ή αν ο άντρας είναι αποφασισμένος να πάρει διαζύγιο. Τότε, είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο να διασωθεί η σχέση. Αλλά, τα ζευγάρια που σκέφτονται προκαταβολικά την ιδέα του διαζυγίου συνήθως δεν αναζητούν τρόπους βελτίωσης του γάμου τους. Ωστόσο, εκείνοι που επιθυμούν να ανανεώσουν τη σχέση τους, όπως κι εκείνοι που θα ήθελαν να δουν το γάμο τους να γίνεται πιο ολοκληρωμένος, μπορούν να ξεκινήσουν προσπαθώντας να αποτρέψουν τις οποιεσδήποτε ηττοπαθείς πεποιθήσεις τούς διακατέχουν.

"Ο σύντροφός μου δεν μπορεί ν' αλλάξει" 
Αυτή η δήλωση στην πραγματικότητα είναι πάντα λανθασμένη. Οι άνθρωποι που φαίνονται αδιάφοροι απέναντι σε χρήσιμες συμβουλές μπορούν προς μεγάλη έκπληξη όλων να τις ακολουθήσουν κατά γράμμα και να αλλάξουν προς το καλύτερο. Το αν ο/η σύντροφός σας είναι πρόθυμος/η να αλλάξει είναι ένα άλλο θέμα. Αλλά αν εσείς οι ίδιοι κάνετε κάποιες αλλαγές, αυτό από μόνο του μπορεί να προκαλέσει αλλαγές και στο/στη σύντροφό σας. Επιπλέον, μπορεί να διαπιστώσετε ότι ο/η σύντροφός σας δε χρειάζεται να αλλάξει σε πολύ μεγάλο βαθμό ώστε να γίνει πιο ευχάριστος/η και πιο ανοιχτός/η για προσέγγιση.
Έχει μεγάλη σημασία να αναγνωρίσετε το γεγονός ότι οι άνθρωποι όντως αλλάζουν διαρκώς κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Το κεντρικό νευρικό μας σύστημα είναι οργανωμένο έτσι ώστε να ενθαρρύνει τη μάθηση νέων και βελτιωμένων συμπεριφορών και στρατηγικών.

"Αφού δεν τα πηγαίνουμε καλά ως τώρα, πώς μπορώ να ελπίσω ότι θα τα πάμε καλύτερα στο μέλλον;" 
Κάτι τέτοιο δεν απαιτεί υποχρεωτικά "δουλειά". Μπορεί να είναι τόσο απλά όσο το να σχεδιάσετε να τρώτε έξω μια φορά την εβδομάδα μαζί ή να αποφασίσετε να διηγείστε μία ενδιαφέρουσα προσωπική ιστορία κάθε μέρα. Αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να εισάγουν ένα μικρό, νέο στοιχείο ικανοποίησης, που αρχίζει να στρέφει την ισορροπία προς την ευτυχία.
Παρά τις κάποιες ομοιότητες στο γούστο και στην προσωπικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι που παντρεύονται έχουν τεράστιες διαφορές στο στιλ και σε πολλές συνήθειες. Πολύ λίγα είναι εκείνα τα ζευγάρια που ξέρουν πώς να συμφιλιώνουν αυτές τις διαφορές. Συνεπώς, δεν μπορείτε να θεωρείτε τη σχέση σας μειονεκτική εφόσον δεν έχετε αναπτύξει ακόμα τις ικανότητες εκείνες που θα σας βοηθήσουν να δεχτείτε πιο εύκολα το/τη σύντροφό σας. Ερμηνεύοντας τις δυσκολίες της συμβίωσης ως ένδειξη ότι είναι "νοσηρή" ή "προβληματική", το ζευγάρι αποκλείει τη δυνατότητα θετικής εξέλιξης της σχέσης τους.

"Με πλήγωσε. Του αξίζει μια παρόμοια συμπεριφορά" 
"Δεν υπάρχει πρόβλημα με μένα. Αν ο σύντροφός μου άλλαζε, όλα θα ήταν μια χαρά" 
Αν οι αντιδράσεις σας οδηγούν τη σχέση σας σε αδιέξοδο, τότε είναι σίγουρα αυτοκαταστροφικές, ακόμη κι αν σας φαίνονται δικαιολογημένες. Το γεγονός ότι και ο/η σύντροφός σας αντιδρά με τον ίδιο τρόπο δεν αποτελεί αξιόπιστο λόγο για να διαιωνίζετε κάτι που μόνο σας πληγώνει - ιδιαίτερα όταν μπορείτε να το αλλάξετε. Ακόμη κι αν πιστεύετε ότι έχετε απόλυτο δίκιο και ο/η σύντροφός σας άδικο, υπάρχουν τρόπο να αλλάξετε τη στάση του/της.
Η ιδέα ότι ένας μη λειτουργικός τρόπος συμπεριφοράς δικαιώνεται γιατί νιώθετε πληγωμένοι εξασφαλίζει μόνο το ότι θα συνεχίσετε να νιώθετε έτσι. Ο κύκλος της ψυχικής φθοράς και της αντεκδίκησης δε σταματά ποτέ. Κάποιος πρέπει να πάρει την πρωτοβουλία να σπάσει τον κύκλο - και αυτός μπορεί κάλλιστα να είστε εσείς.

"Δεν είναι δίκαιο να προσπαθώ μόνος μου" 

"Και οι δυο θα πρέπει να προσπαθούν - δε βλέπω το λόγο γιατί θα πρέπει ν' αλλάξω μόνο εγώ"

Εισάγοντας την αρχή της δικαιοσύνης, λειτουργείτε μάλλον σ' ένα άσχετο ή εξωπραγματικό επίπεδο. Ο πιο πιθανός λόγος για τον οποίο μπορεί να μην συμπορεύεστε στην προσπάθεια είναι ότι διαφέρετε ως προς την κινητοποίηση, τη γνώση των προβλημάτων και την ικανότητα να κάνετε αλλαγές. Για παράδειγμα, μπορεί να είστε πολύ πιο ικανοί/ες από το/τη σύντροφό σας στο να αναλαμβάνετε πρωτοβουλίες, απλά επειδή είστε πιο αισιόδοξος/η. Ή μπορεί να βιώνετε πολύ μεγαλύτερο πόνο, κάτι που σας κινητοποιεί περισσότερο από το/τη σύντροφό σας. 

Δεν είναι απαραίτητο και οι δύο σύντροφοι να ξεκινήσουν ταυτόχρονα την προσπάθεια. Ο ένας από τους δύο πρέπει να πάρει την πρωτοβουλία να εμφυσήσει μία νέα πνοή στη σχέση ή να προλάβει την αδιέξοδη πορεία της. Μόλις λοιπόν βρεθείτε στη σωστή κατεύθυνση, υπάρχει η λογική πιθανότητα ο/η σύντροφός σας να σας ακολουθήσει. 

Στην ουσία, το επιχείρημα "δεν είναι δίκαιο" είναι αντιλειτουργικό γιατί αγνοεί την πραγματικότητα των διαφορών μεταξύ των συντρόφων. Είναι προτιμότερο να δεχτείτε την "ανισότητα" και να πετύχετε κάτι παρά να "κολλήσετε" στις αφηρημένες έννοιες της δικαιοσύνης και να βλέπετε τη σχέση σας να καταρρέει. 

"Δεν υπάρχει πρόβλημα με μένα. Αν ο σύντροφός μου άλλαζε, όλα θα ήταν μια χαρά" 

"Δεν είχα κανένα πρόβλημα στη ζωή μου ως τη στιγμή που παντρεύτηκα" 

Ακόμα κι αν πιστεύετε ότι ο/η σύντροφός σας είναι υπεύθυνος/η για τα προβλήματά σας, η έμφαση στα ελαττώματα του/της συντρόφου σας μπορεί από μόνη της να συνιστά σύμπτωμα διαταραγμένης σχέσης. Επιπλέον, υποτιμητικές σκέψεις όπως "Ο/Η σύντροφός μου είναι ανυπόφορος/η" μπορεί να εκφράζουν τη δική σας αντίληψη παρά μια αντικειμενική εκτίμηση. Για παράδειγμα, ένα άντρας που εξοργίζεται και λογομαχεί κατά τη διάρκεια μίας συζυγικής διαφοράς μπορεί να είναι απόλυτα λογικός με τους άλλους ανθρώπους. Συνεπώς, η καλύτερη μέθοδος είναι να αγνοήσετε την "παράλογη" συμπεριφορά και να συγκεντρωθείτε σ' αυτά που μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε τη δυσαρέσκειά του/της: δώστε έμφαση στην αιτία, και όχι στο αποτέλεσμα. 

Μία άλλη πραγματικότητα που πρέπει να λάβετε σοβαρά υπόψη σας είναι ότι η αντίληψή σας για την ενοχλητική συμπεριφορά του/της συντρόφου σας μπορεί να είναι διογκωμένη ή διαστρεβλωμένη. Αυτό που ένας αμερόληπτος παρατηρητής θα χαρακτήριζε ως περίεργο ή υπερβολικό, μπορεί σε σας να φαίνεται εξωφρενικό ή γελοίο.  

(Από το βιβλίο "Δεν αρκεί μόνο η αγάπη" του Άαρον Μπεκ)

Ζευγάρι και Επικοινωνία (Α)

Α. Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΑΡΝΗΤΙΚΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΣΚΕΨΗΣ

- Το διάβασμα της σκέψης οδηγεί σε καταδικαστικά συμπεράσματα γύρω από την αιτία του προβλήματος

- Συνεπώς ο πληγωμένος σύντροφος μπορεί να επιτεθεί ή να απομακρυνθεί από τον άλλο

- Ο άλλος όμως σύντροφος αισθάνεται ότι τιμωρείται άδικα (φαύλος κύκλος)

- Οι παρεξηγήσεις και το αμοιβαίο διάβασμα της σκέψης οδηγεί στη σύγκρουση, η οποία "αποδίδεται" στην "κακία" ή τον "εγωισμό" του άλλου

- Δεν μπορούμε ποτέ να γνωρίζουμε πραγματικά τις διαθέσεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων

- Για να τα ερμηνεύσουμε βασιζόμαστε σε ενδείξεις, οι οποίες συχνά είναι αμφιλεγόμενες

- Χρησιμοποιούμε το προσωπικό μας σύστημα αξιών, που μπορεί να είναι ελαττωματικό ή να είμαστε προκατειλημμένοι

- Ο τρόπος σκέψεις περιπλέκεται καθώς κινούνται από μία συγκεκριμένη ερμηνεία σε ΓΕΝΙΚΕΥΣΕΙΣ

π.χ. "Γιατί είναι σιωπηλός; => Θα πρέπει να θύμωσε μαζί μου. => Θα πρέπει να έκανα κάτι που τον ενόχλησε. => Θα συνεχίσει να είναι πάντα θυμωμένος μαζί μου. => Πάντα προσβάλλω τους άλλους. => Κανείς δε θα με συμπαθήσει ποτέ. => Θα είμαι πάντα μόνη μου."

- Η αιτία των καυγάδων δεν είναι οι λέξεις ή οι πράξεις από μόνες τους αλλά η σημασία που αποδίδεται σε αυτές

- Μερικές φορές οι ενδείξεις είναι ανεπαρκείς και δεν εκφράζουν την πραγματικότητα

π.χ. ένας άντρας να μην μπορεί να καταλάβει ότι η απομάκρυνση της συζύγου του είναι μία κραυγή βοήθειας ή μία γυναίκα να μην καταλάβει ότι ο ψεύτικος ενθουσιασμός του συζύγου της είναι ένας τρόπος για να κρύψει την απογοήτευσή του

- Οι πραγματικές ερμηνείες των γεγονότων διαμορφώνονται από τις πεποιθήσεις μας

- Έτσι, απόρριψη μπορεί για κάποιον να σημαίνει μία δυνατή φωνή, ενώ για άλλον μία σιωπή

- Τα ζευγάρια στους προβληματικούς γάμους μπορούν να δείξουν αντικειμενικότητα στα κίνητρα που αποδίδουν στα άλλα ζευγάρια, όταν όμως βρίσκονται στις ίδιες καταστάσεις, αποδίδουν αδικαιολόγητα αρνητικά κίνητρα στους συζύγους τους

- Η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στα προβληματικά ζευγάρια και στα αρμονικά ζευγάρια δεν έγκειται τόσο στην έλλειψη ευχάριστων εμπειριών, αλλά στο μεγαλύτερο αριθμό δυσάρεστων εμπειριών ή των εμπειριών που ερμηνεύονται ως δυσάρεστες