Ας ενισχύσουμε την αυτοπεποίθησή μας (Β)

ΑΛΛΑΓΗ 

Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορείτε να αλλάξετε ή να ελέγξετε κανέναν, παρά μόνο τον εαυτό σας. Κάθε άνθρωπος θα πρέπει να αποφασίσει μόνος του αν θέλει να αλλάξει ή όχι. Και η αλλαγή είναι μία σημαντική διαδικασία για να βελτιώσουμε την αυτοπεποίθησή μας. Η αλλαγή όπως απαιτεί σκληρή δουλειά και προσπάθεια. Η αλλαγή μπορεί να προκαλέσει πόνο, φόβο, θυμό ή και σύγχυση. Επίσης, μπορεί να ταράξει την ισορροπία μέσα σε μία σχέση ή να μας κάνει να αποχωριστούμε κάποιον που δεν είναι αρκετά υποστηρικτικός στην αλλαγή μας. Παρόλα αυτά, η αλλαγή μπορεί να μας οδηγήσει σε μία εξερεύνηση νέων στόχων και νέας ενέργειας στη ζωή μας, και κατά συνέπεια σε ένα νέο όραμα και μία νέα προοπτική. Ακόμα κι αν η αλλαγή αυτή μπορεί να μας οδηγήσει σε αποτυχία, αν μάθουμε από τα λάθη μας και την εμπειρία μας, μπορεί να ενδυναμωθούμε περισσότερο και να δούμε την επιτυχία στην επόμενη προσπάθειά μας. Πριν ξεκινήσουμε, ας απαντήσουμε στις παρακάτω ερωτήσεις:

• Είμαι έτοιμος για την αλλαγή; 
• Είμαι πρόθυμος να ολοκληρώσω την δουλειά που απαιτείται για να αλλάξω; 
• Είμαι έτοιμος να αντιμετωπίσω την οποιαδήποτε δυσφορία που μπορεί να προκύψει μέσω της προσωπικής αλλαγής; 
• Είμαι πρόθυμος να προσπαθήσω ξανά αν αποτύχω; 

Αν απάντησες ΝΑΙ, να θυμάσαι ότι οι άνθρωποι αλλάζουν όταν:

• υπάρχει πολύς πόνος και μεγάλες απώλειες, έτσι ώστε να μην βλέπουν καμία άλλη διέξοδο
• παλιές συμπεριφορές και παλιές επιλογές δεν "λειτουργούν" πια 
• νιώθουν ότι στηρίζονται και ενθαρρύνονται από άλλους 
• αντιλαμβάνονται ένα στόχο που θα τους οδηγήσει στην ισορροπία 
• γνωρίζουν καλά τον εαυτό τους και εκτιμούν τις δυνάμεις τους 

Ορίστε μερικές ιδέες που μπορεί να μας βοηθήσουν να ενισχύσουμε την αυτοπεποίθησή μας: 

• Να ζητήσουμε στήριξη και ανατροφοδότηση από φίλους 
• Να κάνουμε εξάσκηση στην θετική σκέψη και να οραματιζόμαστε την επιτυχία 
• Να ζητήσουμε συμβουλευτική βοήθεια, ειδικά όταν περνάμε δύσκολες στιγμές 
• Να αναγνωρίσουμε τις αξίες μας και να τις μετατρέψουμε σε προτεραιότητες 
• Να βελτιώσουμε τις ικανότητές μας να αναλαμβάνουμε νέες προκλήσεις και να ρισκάρουμε αλλαγές 
• Να συμμετέχουμε τακτικά σε ομάδες υποστήριξης 
• Να μαθαίνουμε να είμαστε ειλικρινείς όσον αφορά τις δυνατότητές μας, τα ταλέντα μας και τις δεξιότητές μας 
• Να καταγράφουμε τα επιτεύγματά μας, μικρά ή μεγάλα, κάθε μέρα 
• Να βρούμε μία καινούργια δουλειά, που μας εγγυάται περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας
• Να ανακαλύψουμε ότι οι γονείς μας και οι φίλοι μας πιστεύουν σε μας 
• Να αναλάβουμε πρωτοβουλίες χωρίς να περιμένουμε τους άλλους να προτείνουν κάτι 
• Να αναλάβουμε δράση πάνω σε κάποια ιδέα που πραγματικά πιστεύουμε 
• Να προσπαθήσουμε να βελτιώσουμε την εξωτερική μας εμφάνιση 
• Να εγγραφούμε σε κάποιο εργαστήριο καταπολέμησης του φόβου μας 
• Να δοκιμάσουμε κάποια τεστ προσωπικότητας ή ικανοτήτων, προκειμένου να κατανοήσουμε τον εαυτό μας καλύτερα 
• Να επιστρέψουμε στα θρανία (σεμινάριο, μεταπτυχιακό, ξένη γλώσσα...) 
• Να κάνουμε διαλογισμό καθημερινώς 

"Όταν γελάς, ρισκάρεις να φανείς γελοίος.

Όταν κλαις, ρισκάρεις να φανείς συναισθηματικός. 

Όταν αναζητάς τον Άλλο, ρισκάρεις να εμπλακείς.

Όταν εκθέτεις τα συναισθήματά σου, ρισκάρεις να σε απορρίψουν. 

Όταν αγαπάς, ρισκάρεις να μην σε αγαπήσουν. 

Όταν δοκιμάζεις να ξεπεράσεις τα εμπόδια, ρισκάρεις να αποτύχεις. 

Αλλά πρέπει να ρισκάρεις, γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος στη ζωή είναι να μην ρισκάρεις τίποτα. Ο άνθρωπος που δεν ρισκάρει τίποτα δεν κάνει τίποτα, δεν έχει τίποτα, δεν είναι τίποτα. Μπορεί να αποφεύγει τον πόνο και τη λύπη, αλλά δεν μπορεί να μάθει, να νιώσει, να αλλάξει, να εξελιχθεί ή να αγαπήσει. Μόνο ο άνθρωπος που ρισκάρει είναι ελεύθερος."  

Ας ενισχύσουμε την αυτοπεποίθηση μας (Α)

Αυτοπεποίθηση: 

• Η πίστη στον εαυτό μου; 
• Η ικανότητα να βλέπω τη θέση μου μέσα στον κόσμο μέσα από μία ρεαλιστική σκοπιά; 
• Η σιγουριά για τις ικανότητές μου να πραγματοποιώ αλλαγές και να αντιμετωπίζω προκλήσεις; 
• Η ικανότητα να κατανοώ τις αδυναμίες του χαρακτήρα μου και να δουλεύω προς την αυτοβελτίωσή μου; 
• Η ικανότητα να αναγνωρίσω τα στοιχεία που με κάνουν μοναδικό και να είμαι περήφανος γι' αυτά; 
• Η πίστη σε αυτά που μπορώ να κάνω; 
• Η αντίληψη της προσωπικής μου αξίας, άσχετα από την κάθε περίσταση; 
• Η αγάπη και ο σεβασμός για τον εαυτό μου; 

Οι ερμηνείες για τον όρο "αυτοπεποίθηση" μπορούν να συνεχιστούν ακόμα, αυτό όμως που έχει ουσία είναι να κατανοήσουμε ότι η αυτοπεποίθηση δεν είναι μία στατική κατάσταση, αλλά μία συνεχής διαδικασία που αναμορφώνεται διαρκώς κατά τη διάρκεια της ζωής μας. 


Που μπορεί να οφείλεται η χαμηλή αυτοπεποίθηση; 


Πολλές φορές συγκρινόμαστε με τους άλλους σε σωματικό, συναισθηματικό, ή πνευματικό επίπεδο, με σαφώς άδικη μεταχείριση προς τον εαυτό μας, καθώς αναμένουμε να έχουμε τόσο τα δικά μας μοναδικά χαρακτηριστικά αλλά και των άλλων, προκειμένου να νιώθουμε ικανοποιημένοι. 
Συμβαίνει, επίσης, αρκετά συχνά να έχουμε ξεχάσει ή να αγνοούμε τα θετικά μας χαρακτηριστικά ή τα επιτεύγματά μας και να δίνουμε έμφαση μόνο στις αποτυχίες μας, στα λάθη μας ή στα ελαττώματά μας. 
Επίσης, μπορεί να δίνουμε υπερβολική σημασία στα μηνύματα, λεκτικά ή μη, των άλλων γύρω μας, σχετικά με την επίδοσή μας ή στην αρνητική κριτική σχετικά με τις επιλογές μας. 
Μπορεί να αναλωνόμαστε πάρα πολύ στο πώς οι άλλοι σκέφτονται για μας ή δίνουμε υπερβολική σημασία στα πρότυπα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης ή της κοινωνίας. 


Η αυτοπεποίθηση δεν είναι κάτι που μαθαίνεται μέσα σε μία νύχτα ή κατά τύχη. Είναι μία συνεχής αξιολόγηση του εαυτού μας, μία πίστη σχετικά με το τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να πετύχουμε. 


Άσκηση Νο1: 


1. Γράψε τρεις θετικές λέξεις που σε περιγράφουν. 


2. Ποιο θεωρείς το μεγαλύτερό σου επίτευγμα; 


3. Ποιο θα ανέφερε ο καλύτερός σου φίλος/η καλύτερή σου φίλη ως το πιο θετικό σου χαρακτηριστικό; 


4. Για ποιο πράγμα θα ήθελες να σε θυμούνται στη ζωή σου; 


5. Ανάφερε:

• μία δύσκολη δουλειά που πέτυχες
• ένα βραβείο που κέρδισες 
• κάτι ενθαρρυντικό που είπες 
• μία συνήθεια που άλλαξες 
• ένα στόχο που πέτυχες 

Όταν τελειώσεις με την καταγραφή, ξαναδιάβασε τις απαντήσεις σου, τοποθέτησέ τις σε εμφανές σημείο, προκειμένου να τις βλέπεις κάθε μέρα, και να θυμάσαι ότι αυτά είναι μερικά από τα πράγματα που σε κάνουν ΜΟΝΑΔΙΚΟ! 

"Δεν θα ανησυχούσες τόσο πολύ για το τι σκέφτονται οι άλλοι, αν συνειδητοποιούσες πόσο σπάνια σκέφτονται" (Ε. Ρούζβελτ)

Ένας έξυπνος βλάκας

Ο Τζέισον Χ., αριστούχος δευτεροετής φοιτητής σε ένα κολέγιο του Κοράλ Σπρινγκς στη Φλόριδα, διακατεχόταν από την έμμονη ιδέα να μπει στην Ιατρική Σχολή. Όχι όποια κι όποια Ιατρική Σχολή όμως. Εκείνος ονειρευόταν το Χάρβαρντ. Αλλά ο Πολογκρούτο, ο καθηγητής του της Φύσικής, είχε βαθμολογήσει τον Τζέισον με 80 σε ένα τεστ. Θεωρώντας ότι ο βαθμός -ένα απλό Β- έβαζε τα όνειρά του σε κίνδυνο, ο Τζέισον πήρε ένα χασαπομάχαιρο στο σχολείο και πάνω σε έναν διαπληκτισμό με τον Πολογκρούτο στο εργαστήριο της Φυσικής, μαχαίρωσε τον καθηγητή του στον αυχένα, προτού προλάβουν να τον εμποδίσουν. Κάποιος δικαστής βρήκε τον Τζέισον αθώο, παροδικά παράφρονα κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, ενώ μία ομάδα τεσσάρων ψυχολόγων και ψυχιάτρων ορκιζόταν ότι ήταν ψυχωσικός κατά τη διάρκεια του διαπληκτισμού. Ο Τζέισον ισχυρίστηκε ότι είχε σκεφτεί να αυτοκτονήσει εξαιτίας της βαθμολογίας του στο τεστ και είχε πάει στον Πολογκρούτο για να του ανακοινώσει ότι θα σκοτωνόταν εξαιτίας του κακού βαθμού. Ο Πολογκρούτο διηγήθηκε την ιστορία διαφορετικά: "Νομίζω ότι προσπαθούσε να με ξεκάνει μ' εκείνο το μαχαίρι" επειδή είχε οργιστεί με τον κακό βαθμό. Παρόλο που ο Τζέισον αποφοίτησε με τους μεγαλύτερους επαίνους, ο παλιός καθηγητής του της Φυσικής, Πολογκρούτο, παραπονιόταν πως ο Τζέισον ποτέ δε ζήτησε συγνώμη, ούτε καν ανέλαβε την ευθύνη της πράξης του. 


Εδώ το ερώτημα είναι: Πώς είναι δυνατόν κάποιος με τόσο φανερά υψηλή νοημοσύνη να κάνει κάτι τόσο παράλογο, τόσο πολύ βλακώδες; Απάντηση: Η ακαδημαϊκή ευφυϊα δεν έχει και πολλή σχέση με τη συναισθηματική ζωή. Οι ευφυέστεροι ανάμεσά μας μπορούν να πνιγούν στον ωκεανό των απειθάρχητων παρορμήσεων και των αχαλίνωτων παθών τους. Άνθρωποι με υψηλό δείκτη νοημοσύνης μπορεί να χειρίζονται εντυπωσιακά άστοχα την προσωπική τους ζωή. 
Ένα από τα "κοινά" μυστικά της ψυχολογίας είναι η σχετική ανικανότητα της βαθμολογίας των τεστ να προβλέψουν αλάθητα ποιος θα πετύχει στη ζωή του. Ομολογουμένως, υπάρχει μία σχέση ανάμεσα στο Δείκτη Νοημοσύνης και στις συνθήκες ζωής, για μεγάλες ομάδες στο σύνολό τους: πολλοί άνθρωποι με χαμηλό Δείκτη Νοημοσύνης καταλήγουν σε "ευτελείς εργασίες", ενώ άτομα με υψηλό Δείκτη Νοημοσύνης σε θέσεις καλοπληρωμένες. Αυτό όμως κατά κανένα τρόπο δεν ισχύει πάντα. 
Υπάρχουν πάμπολλες εξαιρέσεις στον κανόνα που λέει ότι ο Δείκτης Νοημοσύνης προδιαγράφει την επιτυχία - πολλές (αν όχι περισσότερες) εξαιρέσεις, παρά περιπτώσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Στην καλύτερη περίπτωση, ο Δείκτης Νοημοσύνης συμβάλλει κατά 20% στους παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία στη ζωή, γεγονός που αφήνει ένα 80% σε άλλες δυνάμεις. 


Η έγνοια μου είναι αυτό ακριβώς το σύνολο των "άλλων χαρακτηριστικών", η συναισθηματική νοημοσύνη ή νοημοσύνη της καρδιάς. Πρόκειται για ικανότητες, όπως να μπορέσεις να βρίσκεις κίνητρα για τον εαυτό σου και να αντέχεις τις απογοητεύσεις, να ελέγχεις την παρόρμηση και να χαλιναγωγείς την ανυπομονησία σου, να ρυθμίζεις σωστά τη διάθεσή σου και να εμποδίζεις την απογοήτευση να καταπνίξει την ικανότητά σου για σκέψη, να έχεις ενσυναίσθηση και ελπίδα. Κανένας δεν μπορεί να πει με ακρίβεια σε ποιο βαθμό ευθύνεται η Συναισθηματική Νοημοσύνη για τις διαφορές των ανθρώπων στη ζωή τους. Από τα δεδομένα προκύπτει ότι μπορεί να είναι μερικές φορές πιο ισχυρή και από τον Δείκτη Νοημοσύνης. 
Παρακολουθώντας μέχρι τη μέση ηλικία 95 φοιτητές του Χάρβαρντ από τις τάξεις της δεκαετίας του '40, εκείνοι που είχαν τις υψηλότερες επιδόσεις στα τεστ στο κολέγιο δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένοι, σε σύγκριση με συμμαθητές τους με χαμηλότερες βαθμολογίες, ως προς τους μισθούς, την παραγωγικότητα ή τη θέση τους, ο καθένας στον τομέα του. Ούτε ήταν τόσο ικανοποιημένοι από τη ζωή τους ούτε τόσο ευτυχισμένοι από τις φιλίες τους, την οικογένειά τους και τις πολύ στενές προσωπικές τους σχέσεις. Εντούτοις, οι ικανότητες που αποκτήθηκαν κατά την παιδική ηλικία, όπως η ικανότητα να αντιμετωπίζει κανείς τις αναποδιές, να ελέγχει τα συναισθήματά του και να τα πηγαίνει καλά με τους ανθρώπους, ήταν αυτές που έπαιξαν το σπουδαιότερο ρόλο. 


Το να ξέρεις ότι ένα άτομο είναι άριστος φοιτητής σημαίνει ότι ξέρεις μόνο πως είναι εξαιρετικά καλός σε ό,τι μετριέται με βαθμούς. Δε σου λέει τίποτα για το πώς αντιδρά στις μεταστροφές της ζωής. 
Και αυτό είναι το πρόβλημα: η ακαδημαϊκή νοημοσύνη δεν προετοιμάζει στην πραγματικότητα για καμία από τις θύελλες ή τις ευκαιρίες που η ζωή φέρνει στον άνθρωπο. Κι όμως τα σχολεία μας συνεχίζουν να εστιάζουν την προσοχή στις ακαδημαϊκές δεξιότητες, αγνοώντας τη συναισθηματική νοημοσύνη. Υπάρχουν πολλές αποδείξεις για το ότι οι άνθρωποι που είναι συναισθηματικά ικανοί -που γνωρίζουν και ελέγχουν καλά τα συναισθήματά τους- βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση σε κάθε τομέα της ζωής, είτε πρόκειται  για συναισθηματικές και πολύ προσωπικές σχέσεις, είτε για την προσαρμοστικότητά τους στους άφθαρτους κανόνες επιτυχίας που διέπουν την οργάνωση της ζωής τους. Οι άνθρωποι με πολύ ανεπτυγμένες συναισθηματικές δεξιότητες είναι πιθανότατα πιο ευχαριστημένοι και πιο αποτελεσματικοί στη ζωή τους, και είναι ικανοί να ελέγξουν τις νοητικές εκείνες συνήθειες που δίνουν ώθηση στην παραγωγικότητά τους. Οι άνθρωποι που δεν είναι σε θέση να βάλουν σε τάξη και να ελέγξουν τη συναισθηματική τους ζωή, δίνουν εσωτερικές μάχες που υπονομεύουν την ικανότητά τους για σωστά προσανατολισμένη εργασία και σκέψη.


Υπάρχει ένα παιδικό ανέκδοτο: "Πώς λες ένα βλάκα μετά από δεκαπέντε χρόνια;" Απάντηση: "Αφεντικό". Όμως ακόμα και στους "βλάκες" η συναισθηματική νοημοσύνη παρέχει ένα πρόσθετο όφελος στον εργασιακό χώρο, καθώς το συναισθηματικό ταλέντο είναι μία μετα-ικανότητα που καθορίζει πόσο καλά μπορούμε να χειριστούμε οποιαδήποτε ικανότητα διαθέτουμε, ακόμα και την ακατέργαστη ευφυΐα. 


Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο για τα είδη της νοημοσύνης: http://vassiasarantopoulou.blogspot.com/2010/03/8.html


(Από το βιβλίο "Η Συναισθηματική Νοημοσύνη" του Daniel Goleman) 

Τα χαρισματικά παιδιά

Τι εννοούμε όταν λέμε χαρισματικά παιδιά; Σε τι διαφέρουν από τα υπόλοιπα;

Αυτά τα παιδιά:

• αντιλαμβάνονται πιο γρήγορα τον κόσμο γύρω του, που μαθαίνουν εύκολα και χωρίς πολλές επαναλήψεις και έχουν μία ακόρεστη δίψα για γνώση από πολύ μικρή ηλικία
• έχουν αρκετά ώριμη σκέψη και μπορούν να συνομιλήσουν ακόμα και στο επίπεδο των ενηλίκων χρησιμοποιώντας λεξιλόγιο και έννοιες προχωρημένες για την ηλικία τους
• θυμούνται εύκολα, και γι’ αυτό αποφεύγουν την αποστήθιση και το συμβατικό τρόπο μελέτης
• έχουν συνήθως ηγετικές ικανότητες και παρακινούν τους άλλους με τον ενθουσιασμό τους και το δυναμισμό τους
• μαθαίνουν γρηγορότερα να περπατάνε, να μιλάνε, να αυτοεξυπηρετούνται απ’ ότι άλλα παιδιά της ηλικίας τους
• έχουν ταλέντο σε θέματα καλλιτεχνικά ή αισθητικά
• έχουν ξεχωριστό χιούμορ και ασυνήθιστη φαντασία και εφευρετικότητα
• αν δεν έχουν ικανοποιητικά αρκετά και πρωτόγνωρα ερεθίσματα, η δίψα τους για μάθηση μετατρέπεται σε ανία και η σχολική τους επίδοση μειώνεται
• θέτουν υψηλά επίπεδα στις προσπάθειές τους, είναι τελειομανείς και έχουν έντονη κριτική για τον κόσμο γύρω τους

Τι εμπόδια συναντούν τα χαρισματικά παιδιά;

Τα παιδιά αυτά στ’ αλήθεια δεν κινδυνεύουν από την ιδιαιτερότητά τους και τα ταλέντα τους, αλλά από την παρεμπόδιση της εκδήλωσης των ικανοτήτων τους από τον περίγυρο.

Επειδή τα ταλέντα τους και οι κλίσεις τους πολλές φορές ξεπερνούν την ακαδημαϊκή επίδοση και τα σχολικά μαθήματα, τα παιδιά αυτά νιώθουν ότι καταπιέζονται από το υποχρεωτικό και περιορισμένο πρόγραμμα του εκπαιδευτικού συστήματος. Κατά συνέπεια, ενδέχεται να αισθάνονται αμήχανα ή να βαριούνται ή και να δημιουργούν τα ίδια προκλήσεις μέσα στο περιβάλλον τους. Έτσι μπορεί να χαρακτηρίζονται από τους δασκάλους τους «κακομαθημένα» , «αφηρημένα» ή «προκλητικά», γενικά, παιδιά που «παρεμποδίζουν την ομαλή διεξαγωγή του μαθήματος».

Άλλες αρνητικές συνέπειες της μη αποδοχής τους μπορεί να είναι οι πολλές σχολικές απουσίες ή ακόμα μερικές φορές παρουσιάζονται μαθησιακές δυσκολίες ή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα.

Επιπρόσθετα, τα παιδιά αυτά ενδέχεται να μειώσουν τα ίδια τις επιδόσεις τους και να υποβαθμίζουν τις ικανότητές του, συνειδητά ή ασυνείδητα, προκειμένου να μη νιώθουν ότι ξεχωρίζουν και ότι περιθωριοποιούνται από τους συνομηλίκους, αλλά να είναι αποδεκτά από τον περίγυρο.

Τι χρειάζεται να κάνουμε για τα χαρισματικά παιδιά;

Η αντιμετώπιση και ο τρόπος χειρισμού τέτοιων παιδιών είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξή τους, για την αυτοπεποίθησή τους αλλά και για την αποδοχή τους από τους άλλους. Λανθασμένη αντιμετώπιση μπορεί να οδηγήσει αυτά τα παιδιά ακόμα και σε αδιαφορία, απόρριψη και αντικοινωνικότητα.

Σημαντικός είναι ο ρόλος της οικογένειας, η οποία πρέπει να αποδεχτεί την ιδιαίτερη φύση του παιδιού, να το επιβραβεύει, να φροντίσει ώστε να αναπτύξει μία καλή επικοινωνία μαζί του, να κατανοεί τα καθημερινά του προβλήματα παρέχοντας ενσυναίσθηση και πρακτικές λύσεις, και να προσπαθεί ώστε το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει να είναι όσο το δυνατόν με περισσότερα ερεθίσματα, χωρίς όμως να το υπερφορτώνει και χωρίς να του μεταθέτει τις δικές της προσδοκίες. Κυρίως όμως η οικογένεια δεν χρειάζεται να φοβηθεί μπροστά στην ανακάλυψη ότι μεγαλώνει ένα χαρισματικό παιδί, και αν χρειαστεί να ζητήσει και τις συμβουλές κάποιου ειδικού.

Εκτός όμως από την οικογένεια, σημαντικό ρόλο παίζει και ο περίγυρος αλλά και το σχολείο. Δεν χρειάζεται περιθωριοποίηση σε κάποιο σχολείο για «ειδικά παιδιά». Το ιδανικό είναι η αρμονική ενσωμάτωση των παιδιών αυτών στην κοινωνία, άρα προτείνεται να φοιτούν αυτά τα παιδιά σε κανονικό σχολείο, και να παρακολουθούν κάποιο πρόγραμμα εμπλουτισμού ή επιτάχυνσης, στο οποίο θα μπορούν να αξιοποιούν τις πολύ υψηλές τους ικανότητες με ενδοσχολικές ή εξωσχολικές δραστηριότητες σε συνεργασία με άλλα παιδιά ανάλογων ικανοτήτων.