Λέει κακές λέξεις

Όταν είναι μικρά τα παιδιά βρίσκουν εξαιρετικά διασκεδαστικό να λένε ‘κακές’ λέξεις, προκειμένου να ελέγξουν τις αντιδράσεις των γύρω τους, αλλά κυρίως των γονέων τους. Οι κακές λέξεις είναι μία μορφή λεκτικής βίας και για πολλούς ανθρώπους χρησιμοποιούνται προκειμένου να βγάλουν από μέσα τους εχθρικά συναισθήματα που δεν μπορούν να τα εκφράσουν με άλλους τρόπους. Τα παιδιά δεν έχουν την ίδια ανάγκη με τους ενήλικες να χρησιμοποιήσουν άσχημη γλώσσα, γιατί έχουν στη διάθεσή τους πολύ μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης και περισσότερους εναλλακτικούς τρόπους εκτόνωσης. Όταν όμως ακούν τους μεγάλους να χρησιμοποιούν ‘κακές’ λέξεις, νιώθουν την ανάγκη να τους αντιγράψουν. Γιατί έτσι νιώθουν κι αυτοί ‘μεγάλοι’. Γιατί έτσι θα τραβήξουν την προσοχή τους. Γιατί έτσι θα εντυπωσιάσουν τους συμμαθητές και φίλους τους. Αρπάζουν λοιπόν κάποιες λέξεις και εκφράσεις από τους μεγάλους και από άλλα παιδιά, και τις επαναλαμβάνουν, συνήθως τις πιο ακατάλληλες στιγμές.

Κατά κανόνα, οι πρώτες άσχημες λέξεις που μαθαίνει ένα παιδί είναι εκείνες που σχετίζονται με περιττώματα. Απολαμβάνει να τις λέει γιατί, πολύ απλά, ξέρει τι σημαίνουν. Αλλά και γιατί στα πρώτα χρόνια της ζωής τους οι λειτουργίες της απέκκρισης βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του και ξέρει ότι αποτελούν ιδιαίτερο ζήτημα. Όλες οι λέξεις όμως που είναι απαγορευμένες για τα παιδιά ασκούν μία ιδιαίτερη μαγεία στους κύκλους τους και προφέροντάς τις, το παιδί είναι σίγουρο ότι θα κάνει τους φίλους του να γελάσουν. Δεν το κάνει όμως για να σοκάρει τους δικούς του. Ειδικά τα μικρά παιδιά τρέμουν μη χάσουν την προσοχή των γονιών τους και φοβούνται μήπως αποξενωθούν από αυτούς. Εκεί αποσκοπούν και οι ‘κακές’ λέξεις: είναι ένας πειραματισμός για να δούνε αν μπορούν να τραβήξουν ακόμα μεγαλύτερη προσοχή πάνω τους.

Ο καλύτερος τρόπος για να κάνουν οι γονείς τα παιδιά τους να σταματήσουν να λένε ‘κακές’ λέξεις είναι να μην τους δίνουν απολύτως καμία σημασία. Μην μπείτε στον πειρασμό να γελάσετε, ακόμα κι αν κάποια λέξη σας φανεί αστεία. Τηρήστε μία κοινή γραμμή ως γονείς: αν ο ένας είναι σοβαρός και ο άλλος χαμογελάει, τότε το παιδί θα συνεχίσει να το κάνει, γιατί πολύ απλά, δεν μπορεί να καταλάβει τι είναι σωστό και τι λάθος. Χρειάζεται πολλή προσοχή, γιατί πολλά παιδιά μπορεί να αποδειχθούν επίμονα και τότε οι γονείς να κουραστούν πρώτοι με αυτή την αδιάφορη στάση τους. Σιγουρευτείτε ότι το παιδί δεν αναζητά την προσοχή σας για ένα άλλο πραγματικά σοβαρό λόγο. Τι μπορεί να του λείπει και σας ψάχνει;

Επίσης, είναι παράλογο να επιθυμούμε να σταματήσει το παιδί τις κακές λέξεις, όταν οι ίδιοι οι γονείς του τις χρησιμοποιούν μπροστά του μέσα στο σπίτι με τη δικαιολογία ότι οι γονείς μπορούν να βρίζουν, τα παιδιά όχι. Τα παιδιά βρίσκονται σε μία μιμητική φάση της ζωής τους, και θα ήταν υπερβολικά δύσκολο να μην αντιγράψουν τους γονείς τους. Σίγουρα δεν μπορείτε να προστατέψετε το παιδί σας από το να ακούει άσχημες λέξεις έξω από το σπίτι, αλλά μπορείτε να το προστατέψετε από το να ακούει εσάς να μιλάτε έτσι. Βρείτε συνθηματικά προκειμένου να χρησιμοποιείτε με τον σύντροφό σας και αν κάποια στιγμή σας ξεφύγει μία ‘κακιά’ λέξη, ζητήστε συγνώμη και εξηγείστε για άλλη μια φορά γιατί δεν είναι σωστό να μιλάμε έτσι.

Εξηγήστε στο παιδί ότι οι ‘κακές’ λέξεις προσβάλλουν τους ανθρώπους. Δεν έχει νόημα να το τιμωρείτε χωρίς να ξέρει το λόγο για τον οποίο αυτό γίνεται. Το μόνο που θα καταφέρετε είναι να συνεχίσει να λέει ‘κακές’ λέξεις, αλλά όχι μπροστά σας.

Έξυπνο κόλπο: Αν ένα παιδί βρίσκει δύσκολο να σταματήσει να λέει ‘κακές’ λέξεις, πείτε του ότι από δω και πέρα οι λέξεις αυτές μπορούν να λέγονται, αλλά μόνο μέσα στο μπάνιο με κλειστή την πόρτα. Σύντομα θα παραιτηθεί από αυτή την συνήθεια, τόσο γιατί θα κουράζεται να πηγαίνει κάθε φορά μέσα στο μπάνιο, αλλά και γιατί με αυτόν τον τρόπο χάνει το πλεονέκτημα του να τον ακούσουν οι άλλοι και να τραβήξει την προσοχή πάνω του. 

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr. 

Ο Επικριτικός Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Γκρινιάζετε, κριτικάρετε, και θέτετε πολύ υψηλά στάνταρς

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Γιατί δεν έχεις φορέσει τα παπούτσια σου; Που είναι η τσάντα σου; Καθάρισε το δωμάτιό σου! Γιατί δεν πήρες Α;"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Αποσυντονίζεται
2. Πιστεύει ότι είστε γκρινιάρης/α και χάνετε το σεβασμό του
3. Προσπαθεί να αντισταθμίσει με υπερβολικό ζήλο τη δική σας αρνητική κριτική  

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Αποσυντονίζεται 
2. Πληγώνεται βαθιά από την κριτική σας 
3. "Κατεβάζει ρολά" όταν ακούει όλες αυτά τα επικριτικά σχόλια 
4. Επιλέγει να αποτυγχάνει επίτηδες, αντί να ανταποκριθεί στα δικά σας ιδανικά

• Πώς να μην γκρινιάζετε;

1.  Πιθανόν τις μισές φορές που μιλάτε δεν ακούτε καν τι λέτε. Απλώς συνεχίζετε και συνεχίζετε, μέχρι να κουραστείτε. Και συνήθως μετά την γκρίνια, έρχονται οι φωνές.
2. Μην είστε υπεραπαιτητικοί. Δεν χρειάζεται το σπίτι σας να είναι πάντα "στην τρίχα". Το σπίτι είναι για να το ζούμε, όχι για να το καθαρίζουμε και να το τακτοποιούμε όλη την ώρα. Αν περνάτε πολλή ώρα με το πώς φαίνεται το σπίτι, μήπως ξεχνάτε πώς νιώθουν οι άνθρωποι που το κατοικούν; Είναι σίγουρο ότι το παιδί σας θα προτιμούσε μία μαμά που παίζει μαζί τους και τους βοηθάει με τις ασκήσεις τους, αδιαφορώντας για λίγη σκόνη και μερικά πιάτα άπλυτα. 
3. Βιντεοσκοπήστε μία τυπική μέρα και παρακολουθήστε τον εαυτό σας να γκρινιάζει και να κατακρίνει, καθώς και τις αντιδράσεις των παιδιών σας. 
4. Αναρωτηθείτε: "Τι κάνω στα παιδιά μου όταν τα κρίνω συνεχώς και τους γκρινιάζω;" Βάλτε τα πράγματα σε μία νέα βάση τώρα, έχοντας πάντα στο μυαλό σας ότι είστε εκεί για τα παιδιά σας επειδή τα αγαπάτε κι επειδή θέλετε να είναι ευτυχισμένα.  

Ο Φωνακλάς Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Φωνάζετε, κραυγάζετε, ουρλιάζετε και ωρύεστε 

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Μην φωνάζεις! ΜΗ ΦΩΝΑΖΕΙΣ, ΕΙΠΑ!"
2. "Κλείσε την τηλεόραση αμέσως!"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Σας αποσυντονίζει
2. Εκνευρίζετε με όλες αυτές τις φωνές

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Αποσυντονίζεται
2. Σας φοβάται επειδή του φωνάζετε
3. Νομίζει ότι οι φωνές είναι η λύση σε όλα τα προβλήματα 

• Πώς να μην φωνάζετε;

1. Αν ανήκετε στους ανθρώπους εκείνους που μιλάνε δυνατά χωρίς να το καταλαβαίνουν, τότε χρειάζεται να συνειδητοποιήσετε πότε η φωνή σας ενοχλεί τους γύρω σας. 
2. Αν αρχίσετε να φωνάζετε από εκνευρισμό, τότε είναι ήδη αργά. Βάλτε τον εαυτό σας σε time-out. Δώστε του χρόνο πριν μιλήσει. 
3. Αντικαταστήστε τις φωνές με ψιθύρους. 

Ο Επιτρεπτικός Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Βρίσκετε συνεχώς δικαιολογίες για κάθε "κακή" συμπεριφορά του παιδιού σας και για την μη-πειθαρχία του 

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Δεν έγινε και τίποτα σπουδαίο"
2. "Έτσι έκανα κι εγώ όταν ήμουν στην ηλικία του"
3. "Δεν βλάπτει κανένα με τη συμπεριφορά του"
4. "Παιδί είναι, είναι λογικό"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Βρίσκει και αυτός/η δικαιολογίες 
2. Πιστεύει ότι είστε ανίκανος 
3. Νιώθει ότι τον/την υποβιβάζεται όταν προσπαθεί να πειθαρχήσει το παιδί  

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Γλιτώνει από οτιδήποτε κι αν κάνει 
2. Μαθαίνει πώς να ξεφεύγει με το να στρέφει τους γονείς τον ένα στον άλλο 
3. Νιώθει ότι ο ρόλος του είναι να είναι άτακτος 
4. Κλαίει και γκρινιάζει μέχρι να υποχωρήσουν οι γονείς του 

• Πώς να σταματήσετε να βρίσκετε συνεχώς δικαιολογίες;

1.  Αν συνεχίσετε να βρίσκετε δικαιολογίες για τη συμπεριφορά του παιδιού σας, τότε σύντομα αυτό θα ξεφύγει εκτός ελέγχου 
2. Αν αρχίσετε να τιμωρείτε την κακή συμπεριφορά και να επιβάλλετε την πειθαρχία, και παρατηρήσετε ότι ο/η σύντροφός σας γίνεται εκείνος ο Επιτρεπτικός Γονέας, είναι ώρα να του κρούσετε τον κώδωνα κινδύνου και να τον/την συνετίσετε. 
3. Ορίστε κανόνες συμπεριφοράς και ακολουθήστε τους. Όλοι. Και χωρίς καμία δικαιολογία. Η καλή συμπεριφορά επιβραβεύεται και η κακή τιμωρείται. 

Ο Αποδιοργανωμένος Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Δεν έχετε κανένα πρόγραμμα, καμία σειρά, γι΄αυτό και δεν γίνεται τίποτα

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Γιατί το πάτωμα έχει νερά; Εντάξει. Βγείτε έξω! Ωραία τα καταφέρατε! "
2. "Γιατί το δωμάτιο είναι χάλια; Δεν μπορώ άλλο, παραιτούμαι!"
3. "Ωχ, όχι, πάλι χάσαμε το λεωφορείο..."

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Βρίσκει δικαιολογίες 
2. Προσποιείται ότι η κατάσταση δεν είναι ως έχει
3. Θυμώνει και αρχίζει να μοιράζει ευθύνες και κατηγορίες  

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Αποσυντονίζεται εξαιτίας της ασυνέπειας 
2. Αποφεύγει να βοηθήσει στο σπίτι επειδή οι γονείς του απλώς δεν του αναθέτουν τίποτα
3. Γίνεται αποδιοργανωμένο και ασυνεπές και το ίδιο

• Πώς να μην νιώθετε αποδιοργανωμένοι;

1. Τα παιδιά χρειάζονται όρια και κανόνες. Καθίστε όλοι μαζί στο τραπέζι και θεσπίστε τους δικούς σας κανόνες, που θα αφορούν την εύρυθμη λειτουργία του σπιτιού και της οικογένειας. 
2. Καταγράψτε ώρες, προγράμματα, δρομολόγια, προκειμένου να ξέρετε πόση ώρα παίρνει κάθε δραστηριότητα. 
3. Ιεραρχήστε τις ανάγκες σας. Αφήστε χρόνο και για εσάς. 
4. Κάνετε μία λίστα με επιθυμητές και μη επιθυμητές συμπεριφορές. Μην τιμωρείτε όλη την οικογένεια όταν ένας παραβλέψει τους κανόνες. Δεν είναι δίκαιο. Η καλή συμπεριφορά όμως πρέπει να ενισχύεται και να επιβραβεύεται.  

Ο Αμήχανος Γονέας

• Τι σας συμβαίνει;

1. Παραιτήστε από το να κάνετε το οτιδήποτε

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Είναι σαν να μην ξέρουμε τι να κάνουμε, κι έτσι δεν κάνουμε απολύτως τίποτα"
2. "Τα παιδιά ξέρουν να μας χειρίζονται και περνάει το δικό τους"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Συμφωνεί με το να διατηρήσετε την ηρεμία
2. Πιστεύει ότι το να παραδεχτείτε την ανικανότητά σας είναι... ΟΚ 

• Τι κάνει το παιδί σας;

1. Παίρνει την κατάσταση στα χέρια του
2. Εκμεταλλεύεται την παραίτησή σας

• Πώς να μην νιώθετε αμήχανοι και ανίδεοι;

1. Όσοι λένε ότι δεν ξέρουν να κάνουν τίποτα, στην πραγματικότητα κάνουν πολλά. Απλά με λάθος τρόπο. 
2. Σταματήστε να αρνείστε το ρόλο σας ως γονέας. Το να λέτε ότι είστε ανίδεοι είναι απλώς μία δικαιολογία για να μην αναλάβετε τη δύσκολη δουλειά της ανατροφής των παιδιών σας. Μην παραπονιέστε για κάτι που υποθετικά δεν γνωρίζετε. 
3. Συζητήστε με τον/την σύντροφό σας τι θέλετε για τα παιδιά σας και πώς θα το κάνετε μαζί. Σκεφτείτε και σχεδιάστε. Μιλήστε σε άλλους γονείς τους οποίους εμπιστεύεστε. 

 

Ο Θυμωμένος Γονέας

• Τι σας συμβαίνει; 

1. Δεν ελέγχετε τα νεύρα σας 
2. Όλα σας εκνευρίζουν
3. Έχετε μικρές αντοχές και ανοχές
4. Καταφεύγετε σε σωματική τιμωρία

• Τι λέτε συνήθως; 

1. "Κάνε αυτό που σου λέω και κάν'το τώρα!"
2. "Γιατί έτσι!"
3. "Πήγαινε στο δωμάτιό σου και μην βγεις μέχρι να σου πω εγώ!"
4. "Σου είπα να σταματήσεις να γκρινιάζεις και να πας για ύπνο!"

• Τι κάνει ο/η σύντροφός σας;

1. Αποσυντονίζεται 
2. Θυμώνει και εκνευρίζεται επειδή εσείς είστε θυμωμένος/η και εκνευρισμένος/η (!)
3. Υπονομεύει τη συμπεριφορά σας πίσω από την πλάτη σας 

• Τι κάνει το παιδί σας; 

1. Αποσυντονίζεται 
2. Αρχίζει να σας φοβάται 
3. Νιώθει ότι δεν το σέβεστε 
4. Πιστεύει ότι ο θυμός είναι η λύση σε όλα τα προβλήματα 

• Πώς να ελέγξετε το θυμό σας; 

1. Ρυθμίστε την αναπνοή σας. Μιλήστε με έναν ειδικό ή ξεκινήστε μαθήματα yoga. Όταν μπορείτε να ελέξγετε τον ρυθμό αναπνοής σας, μετά θα είναι πιο δύσκολο να φωνάξετε. 
2. Η τεχνική του μετρήματος. Μετρήστε δυνατά από το 20 και προς τα πίσω. Απαιτεί περισσότερη συγκέντρωση από το να μετρήσετε από το 1 έως το 10. 
3. Κρατήστε μία μικρή ελαστική μπάλα. Ζουλήξτε τη αντί να φωνάξετε. 
4. Ψιθυρίζετε αντί να φωνάζετε. 
5. Ξεκινήστε να καθαρίζετε: ηλεκτρική σκούπα, πατώματα, πιάτα. Μία έντονη σωματική δραστηριότητα θα κατευθύνει το περίσσιο θυμό σας προς κάτι πιο χρήσιμο. 
6. Ζητήστε από τα παιδιά σας να σας βοηθήσουν να σταματήσετε να φωνάζετε όταν σας βλέπουν εκνευρισμένο/η. 

Χτυπάει ή δαγκώνει τους άλλους;

Το πρόβλημα: Δαγκώνει τα άλλα παιδάκια ή ακόμα και τους γονείς, τη γιαγιά, τη νονά κ.λπ.

H λύση: Συνήθως τα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι αυτά που δαγκώνουν περισσότερο. Ειδικά όταν συνειδητοποιήσουν ότι το δάγκωμα συνεπάγεται άμεση αντίδραση της μαμάς και απόσπαση της προσοχής της. Αν η μαμά και ο μπαμπάς υπενθυμίζουν συνεχώς στο παιδί με ήρεμο και ευγενικό τρόπο ότι «δεν είναι σωστό να δαγκώνουμε» τότε σιγά σιγά θα αρχίσει να εγκαταλείπει αυτή τη συνήθεια. Αν δούμε ότι συνεχίζει μετά την παράκλησή μας, τότε λίγα λεπτάκια στο δωμάτιό του χωρίς παιχνίδια και χωρίς την προσοχή της μαμάς, μπορεί να το βάλει να το ξανασκεφτεί αν θα το επαναλάβει την επόμενη φορά. Αν αντιληφθείτε ότι το δάγκωμα του παιδιού είναι ένα μέσο για να εκφράσει το θυμό του, τότε καλό θα ήταν να το μάθετε να τον εκφράζει με λόγια και όχι με δαγκωματιές, συζητώντας μαζί του τι ήταν αυτό που το εκνεύρισε.

Το πρόβλημα: Χτυπάει τους άλλους

Η λύση: «Για τι πράγμα είναι τα χέρια; Για να χειροκροτούμε, για να χαϊδεύουμε, για να αγκαλιάζουμε και για να κρατάμε. Όχι για να χτυπάμε.» Όσον αφορά τα χτυπήματα προς τους γονείς ή άλλα παιδάκια, ο κανόνας είναι σαφής: Κανείς δεν επιτρέπεται να χτυπάει κάποιον άλλο. Αλλιώς, θα φεύγει από την υπόλοιπη παρέα και τα παιχνίδια του και θα μένει μόνος του. Όταν παραβεί τον κανόνα αυτό, τότε χάνει χωρίς διαπραγματεύσεις κάποιο από τα προνόμιά του: το παγωτό, την βόλτα, το καινούργιο παιχνίδι, την τηλεόραση.

Συζητήστε με το παιδί τι μπορεί να κάνει εναλλακτικά, αντί να χτυπάει κάποιον άλλο, όταν θυμώνει. «Τι θα έλεγες να κλωτσούσες την μπάλα σου, όταν θέλεις να χτυπήσεις κάποιον;» ή «Πάρε το μαξιλάρι σου και χτύπα αυτό, όχι την αδερφή σου». Η μετάθεση του θυμού σε κάποιο αντικείμενο είναι ένα προσωρινό μέτρο αντιμετώπισης του θυμού, αλλά καταφέρνει και μειώνει αρκετά τα επίπεδα εκνευρισμού του, μέχρι τουλάχιστον να μπορεί να συζητήσει τον λόγο για τον οποίο θύμωσε. Πείτε του ότι με το να δέρνει κάποιο άλλο παιδάκι το πληγώνει και το κάνει δυστυχισμένο και ότι μπορεί να λύσει τις διαφορές του με αυτό αν μοιραστεί περισσότερα παιχνίδια μαζί του ή παίζοντας σύμφωνα με τους κανόνες.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά τείνουν να μιμούνται τους γονείς του ή κάποια ισχυρά πρότυπα μέσα στην οικογένεια, οπότε καλό θα ήταν να μην τους δίνετε κάποιο κακό παράδειγμα διαχείρισης θυμού, γιατί μετά θα είναι δύσκολο να το αλλάξετε. Ό,τι και να γίνει, προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι και να μην καταφύγετε στη βία. Επίσης, μην τα ενισχύετε να είναι επιθετικά με το να γελάτε όταν χτυπάνε «για πλάκα» το ένα το άλλο ή με το να τα επιδοκιμάζετε όταν χτυπάνε κάποιο παιδί που τα αδίκησε. Για κανένα λόγο, η βία δεν θα πρέπει να είναι η λύση. Μην ξεχνάτε όμως να τα ανταμείβετε όταν επιλύουν τις διαφορές τους με μη επιθετικό τρόπο. Αυτό θα τα ωθήσει να επαναλάβουν αυτή τη σωστή συμπεριφορά και να «σβήσουν» την επιθετική από την ...ατζέντα τους.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr 

Καθημερινές "κρίσεις" που χρήζουν πειθαρχίας και ορίων

1. ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΘΥΜΟΥ

-Μην καταφεύγετε στη βία - αυτός είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να του μάθετε να φέρετε βίαια στους άλλους

-Μην προσπαθείτε να περιορίσετε το παιδί σας σωματικά - εκτός κι αν είναι να βλάψει τους άλλους

-Μην ντροπιάζετε το παιδί

-Μην επιχειρήσετε να αντιμετωπίσετε μία έκρηξη θυμού μπροστά σε κόσμο

2. Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ

-Είναι μία ιδιαίτερη στιγμή

-Δείτε τι προσπαθεί να μας πει το παιδί με τη συμπεριφορά του

-Καθιερώστε μία ρουτίνα

-10 λεπτά νωρίτερα πείτε ότι ξεκινά η τελετουργία του ύπνου - για να σταματήσει έγκαιρα και σταδιακά τις δραστηριότητές του

-Πείτε μία ιστορία

-Να είστε συνεπείς - βγείτε από το δωμάτιο ήσυχα και χωρίς διαφωνίες

-Μην εμπλέκεστε σε διαπραγματεύσεις και μην υποχωρήσετε

3. ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

-Εξηγούμε με απλούς όρους

-Μαθαίνουμε να λέμε "ευχαριστώ", "παρακαλώ" και "συγνώμη"

-Μιλάμε ευγενικά, δεν φωνάζουμε και δεν γκρινιάζουμε

-Δεν διακόπτουμε τους άλλους όταν μιλάνε

-Απαντάμε στο τηλέφωνο ευγενικά

-Ενθαρρύνουμε το παιδί να δείχνει ενδιαφέρον σε ένα στεναχωρημένο φίλο του

-Μαθαίνουμε καλούς τρόπους στο τραπέζι

4. ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ

-Όχι στον υπνωτισμένο τρόπο παρακολούθησης τηλεόρασης

-Τηλεόραση σε μικρές δόσεις

-Καθορίστε τα προγράμματα που μπορεί να βλέπει ένα παιδί

-Συζήτηση αφότου τελειώνει ένα πρόγραμμα

Όλη η αλήθεια για τα Όρια

Που βρίσκεται η αλήθεια για τα όρια;

Είναι κοντά στην εμμονή και τον ψυχαναγκασμό ή πιο κοντά στην άνευ όρων αγάπη και την καταπάτηση της ελευθερίας του άλλου; Μάλλον κάπου ανάμεσα, γιατί οτιδήποτε ακραίο πολλές φορές ενέχει και την υπερβολή, κι εδώ αυτό που χρειαζόμαστε περισσότερο είναι το μέτρο.

Τι σημαίνουν για μας τα όρια;

Μιλώντας πιο συγκεκριμένα για τη σχέση γονέων - παιδιών, η ανάγκη να ξεκαθαρίσουμε την αναγκαιότητα των ορίων εμφανίζεται ακόμα πιο επιτακτική. Πολλές φορές, αρνούμαστε να βάλουμε όρια και κανόνες στα παιδιά μας, γιατί πιθανότατα δεν θέλουμε να τα δυσαρεστήσουμε, ή φοβόμαστε τι θα γίνει μετά, ή πολύ απλά δεν ξέρουμε να διαχειριστούμε την πιθανότητα της μη υπακοής από τα παιδιά. Πριν ξεκινήσουμε οτιδήποτε άλλο ας σκεφτούμε λοιπόν για εμάς τους ίδιους τι σημαίνει να βάζουμε όρια, να αρνούμαστε να "χαλάσουμε χατήρι" στα παιδιά, να υποκύπτουμε στις επιθυμίες των άλλων, να βάζουμε ως προτεραιότητα τις ανάγκες των παιδιών, και στο τέλος, τι σημαίνει για εμάς η ίδια η λέξη "όχι". Για άλλους σημαίνει επιβολή ισχύος, για άλλους δυσαρέσκεια. Για μας;...

Γιατί χρειαζόμαστε τα όρια;

Τα παιδιά ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ τα όρια, προκειμένου να αισθάνονται ασφαλή, να αισθάνονται ότι υπάρχει κάποιος κανόνας, και ακόμα καλύτερα κάποιος ενήλικας που θεσπίζει αυτό τον κανόνα, ο οποίος το προστατεύει, το προσέχει και μπορούν να στηριχτούν πάνω του. Με άλλα λόγια, τα όρια βοηθούν το παιδί:

-να συνειδητοποιήσει τις συνέπειες των πράξεών του

-να συνειδητοποιήσει τον εαυτό του και τις δυνατότητές του

-να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του

-να αποκτήσει καλές δεξιότητες επικοινωνίας με τους γύρω του

-να αποκτήσει σεβασμό

-να νιώθει ασφαλές

-να είναι πιο ήρεμο

-να προσαρμόζεται καλύτερα σε νέες καταστάσεις

-να έχει μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση

-να αφήνει ελεύθερο χρόνο στους γονείς του να ηρεμήσουν και να αφοσιωθούν στο χτίσιμο της σχέσης τους

Πώς πετυχαίνουμε τα όρια;

-Η σημασία της θετικής διατύπωσης

Πολλές φορές αναρωτιόμαστε γιατί δεν υπακούει το παιδί αφού του είπαμε ξεκάθαρα τι να ΜΗΝ κάνει. Ναι, αλλά του είπαμε τι να κάνει; Ας ξεκινήσουμε λοιπόν να σκεφτόμαστε θετικά και να διατυπώνουμε τις προτάσεις μας με θετικό τρόπο, όπως για παράδειγμα, αντί για "Μην χοροπηδάς πάνω στο κρεβάτι σου", είναι προτιμότερο να του πούμε "Σε παρακαλώ, κατέβα από το κρεβάτι σου, γιατί μπορεί να χτυπήσεις". Με αυτό τον τρόπο, καταλαβαίνει τις συνέπειες των πράξεών του, ακούει κάποιον να του μιλάει με ήπιο και ευγενικό τρόπο - κι έτσι μαθαίνει κι αυτό να μιλάει έτσι- και έχουμε περισσότερες πιθανότητες να σταματήσει να το κάνει.

-Όχι στα πολλά "όχι"

Επιλέξτε τις μάχες που θέλετε να δώσετε με τα παιδιά σας και επιμείνετε σε αυτές. Δεν οφελεί να περιορίζετε τα παιδιά για το καθετί και πίσω από κάθε πράξη τους να βρίσκεται μία πληθώρα κανόνων. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε την αναγνώριση της "παιδικότητας των παιδιών", δηλαδή το χαρακτήρα της ηλικιακής και αναπτυξιακής φάσης που βρίσκονται, όπου λίγο ή πολύ εξερευνούν και μαθαίνουν τον κόσμο. Άρα, ιεραρχήστε τα θέματα για τα οποία θέλετε να διεκδικήσετε μία συγκεκριμένη συμπεριφορά από τα παιδιά, και για τα λιγότερο σημαντικά θέματα ας είμαστε περισσότερο ανεκτικοί.

ΑΣΚΗΣΗ: Πολλές φορές βοηθάει να θεσπίζουμε ένα "επίσημο" σύστημα κανόνων με τα παιδιά, για το οποίο θα έχουμε συμφωνήσει από κοινού και θα το έχουμε αναρτήσει σε εμφανές σημείο μέσα στο σπίτι. Εφαρμόστε λοιπόν σε αυτόν τον πίνακα 3 ζώνες συμπεριφοράς: την πράσινη όπου τα παιδιά έχουν ελευθερία κινήσεων, την κίτρινη όπου τα παιδιά θα πρέπει να συζητούν με τους γονείς προκειμένου να τους επιτραπούν οι δραστηριότητες αυτής της κατηγορίας και η κόκκινη όπου οι κανόνες αυτής της κατηγορίας δεν διαπραγματεύονται.

-Τιμωρία ή συνέπεια;

Η τιμωρία συνήθως συνδέεται με επιβολή εξουσίας του ενήλικα πάνω στο παιδί και σπάνια έχει σχέση με τη λανθασμένη συμπεριφορά του παιδιού. Ακόμα κι όταν η τιμωρία δεν είναι σωματική αλλά συναισθηματική, το παιδί μπορεί να πληγωθεί εξίσου βαθιά. Μην ξεχνάτε επίσης ότι όταν χτυπάτε το παιδί σας, το κάνετε να σας φοβάται, το μαθαίνετε στην τυφλή υπακοή και του δίνετε ένα κακό παράδειγμα για μίμηση. Η σωματική ποινή είναι πιθανό να αναστείλει αλλά όχι να εξαλείψει την ανεπιθύμητη συμπεριφορά, σε αντίθεση με το δικό μας απώτερο στόχο που είναι να κάνουμε το παιδί να ΘΕΛΕΙ να συμπεριφέρεται σωστά, και όχι να φοβάται για να το κάνει. Αντίθετα, η συνέπεια είναι άμεση, έχει σχέση με την ανεπιθύμητη συμπεριφορά, στηρίζεται στην επικοινωνία των δύο μελών, εμπεριέχει σεβασμό και αναγνώριση των δικαιωμάτων τόσο του παιδιού όσο και του γονέα, και τέλος, δίνει στο παιδί τη δυνατότητα της επιλογής, π.χ. Αν τελειώσεις τα μαθήματά σου, θα μπορέσεις να παίξεις. Εσύ επιλέγεις τι θα κάνεις.

-Αιτιολόγηση των αποφάσεων

Τις αναίτιες αποφάσεις και τιμωρίες των γονιών τους ("-Γιατί να μην το κάνω;-Γιατί έτσι!") τα παιδιά τις αντιλαμβάνονται ως επίδειξη αδιαφορίας ή έλλειψη ευαισθησίας από τους γονείς τους. Όμως το να ζητούν εξηγήσεις είναι αναφαίρετο δικαίωμά τους και απαραίτητο μέσο για την προσαρμογή τους στη ζωή. Επομένως, την επόμενη φορά που θα επιλέξει μία ακατάλληλη στιγμή για μας να του δώσουμε εξηγήσεις, αντί να το απορρίψουμε, ας του δώσουμε μία απλή και κατανοητή εξήγηση κι έτσι θα το βοηθήσουμε να εσωτερικεύσει τους κανόνες αυτούς γιατί θα έχουν και τα ίδια πειστεί για την αναγκαιότητά τους.

-Χρήσιμες τεχνικές

1. Προτείνετε εναλλακτικές στο παιδί προκειμένου να επεξεργάζεται και τις δικές του ιδέες. Σε μικρότερη ηλικίας παιδί, προτείνετε δύο εκδοχές, τη σωστή και τη λάθος με τις αντίστοιχες συνέπειες, προκειμένου να καταλάβει τι είναι σωστό και τι λάθος.

2. Καθιερώστε το τραπέζι της ειρήνης, όπου εκεί θα βρίσκεστε για να συζητήσετε το πρόβλημα το οποίο χρήζει συζήτησης κι εκεί θα επιλύονται οι διαφορές.

3. Συμφωνήστε ότι όταν θα υπάρχει εκνευρισμός και ένταση, θα δίνετε TIME OUT στο μέλος που φαίνεται να είναι εκτός εαυτού. Δεν θα θέλατε να διαπραγματευτείτε τους κανόνες μέσα σε κλίμα αναστάτωσης και θυμού, γιατί υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να υποχωρήσετε και θα πείτε πράγματα τα οποία ενδέχετε να μετανιώσετε. Δώστε λίγο χρόνο (1 λεπτό για κάθε ηλικιακό έτος) στο παιδί αλλά και σε σας για να ηρεμήσετε.