"Μη γελάς. Δεν είναι αστείο."

Η Γ. και η μικρή της αδερφή Π. βρίσκονται στο δωμάτιό τους και παίζουν. Κάποια στιγμή ακούγονται φωνές. Οι φωνές γίνονται τσιρίδες και οι τσιρίδες κλάματα. Πηγαίνω προς το δωμάτιό τους. Η μικρή Π. έχει στεναχωρηθεί επειδή η Γ. δεν της δίνει να παίξει με εκείνο το πορτοκαλί το μπουκαλάκι που βγάζει σαπουνόφουσκες, ενώ το δικαιούται αφού το δικό της έχει χαλάσει. Για μια στιγμή σκέφτομαι "Αχ, τι μεγάλη φασαρία για ένα τόσο μικρό και ασήμαντο θέμα. Μακάρι να είχα τα προβλήματά τους..." και αποφασίζω να μην εμπλακώ στον καυγά. Η μόνη μου αντίδραση να τις κοιτάξω και απλώς να χαμογελάσω. 


Όμως το σύμπαν αποφάσισε να μου δώσει ένα μάθημα γι' αυτή μου την αντίδραση. Η μικρή Π. με κοιτάει μέσα από το χεράκια της με τα οποία είχε καλύψει το πρόσωπό της για να κλάψει και μου λέει "Όχι...". Σηκώνει το δείκτη της και τον κουνάει αριστερά-δεξιά προς το μέρος μου. "Όχι, δεν είναι αστείο. Μην γελάς". 


Χαστούκι. 
Δυνατό. 
Πόνεσε. 
Ήταν αλήθεια αυτό που είπε. Μεγάλη αλήθεια. Το γεγονός ότι εμένα μου φάνηκε αστείο ένα τέτοιο θέμα, δεν μου έδινε κανένα δικαίωμα να γελάσω, αφού γι' αυτήν ήταν πολύ σημαντικό εκείνη τη δεδομένη στιγμή. Ναι, σίγουρα, δεν συγκρίνεται με τα άλυτα παγκόσμια προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας την παρούσα φάση, αλλά εδώ μιλάμε για το σεβασμό στα συναισθήματα κάποιου τη στιγμή εκείνη που τα βιώνει. 


Αλήθεια, πόσες είναι εκείνες οι φορές που έχει έρθει κάποιος δίπλα σου ενώ είσαι στεναχωρημένος, θλιμμένος, απελπισμένος και το μόνο πράγμα που σου έχει πει είναι "Έλα, μωρέ, πώς κάνεις έτσι; Δεν είναι δα και τόσο σπουδαίο... Να δεις που σε λίγο καιρό θα το έχεις ξεχάσει..." Ναι, ίσως, αλλά τι γίνεται τώρα; Εδώ και τώρα αυτό που νιώθω είναι ΑΥΤΟ και πρέπει να το σεβαστείς και να συγχρονιστείς μαζί μου, αλλιώς εκπέμπουμε απλά σε διαφορετικά μήκη κύματος και απλά, δεν με ακούς. Δεν με ακούς πραγματικά και δεν νοιάζεσαι πραγματικά γι' αυτό που νιώθω και γι' αυτό που έχω ανάγκη αυτή τη στιγμή. Γιατί να πρέπει να προσπεράσω, να χλευάσω, να ντραπώ επειδή θέλω να διαμαρτυρηθώ, να θυμώσω, να στεναχωρηθώ, να πονέσω ή να κλάψω; Δεν ανήκουν και αυτά μέσα στη γκάμα των συναισθημάτων τα οποία πρέπει να απελευθερώσω και να εκφράσω, αλλά και να μάθω να χειρίζομαι; 


Την επόμενη φορά λοιπόν που θα εκραγώ, θα δακρύσω, θα πονέσω και κάποιος προσπαθήσει να υποβιβάσει τα συναισθήματά μου, να με κάνει να γελάσω και να ξεφύγω από αυτό που πραγματικά νιώθω ανάγκη να κάνω εκείνη τη στιγμή, θα ακολουθήσω τις οδηγίες της μικρής (και σοφής) Π.: Θα κουνήσω τον δείκτη μου αριστερά-δεξιά μπροστά του και με σοβαρό ύφος θα του πω "Όχι. Μην γελάς. Δεν είναι αστείο." 


Όταν μία τετράχρονη σου παραδίδει μαθήματα συναισθηματικής νοημοσύνης. 

10 πράγματα που δεν πρέπει να πεις σε έναν ασθενή!

Η καρκινοπαθής δημοσιογράφος του Guardian, Deborah Orr, έγραψε μια ενδιαφέρουσα λίστα.

«Λυπάμαι για εσένα»

Το χειρότερο που θα μπορούσες να κάνεις σε έναν καρκινοπαθή, είναι να εκδηλώσεις την λύπη σου για την κατάσταση του με το βλέμμα σου. Το ίδιο εξοργιστικό για τον ασθενή, είναι όταν η λύπη εκδηλώνεται με κινήσεις των χεριών. Ένα άγγιγμα του μηρού, για παράδειγμα, που μπορεί να υποδηλώνει αυτό το συναίσθημα εκνευρίζει τον ασθενή. Το καλύτερο που μπορείς να πεις είναι: «Θα ευχόμουν να μην περνούσες αυτή την άσχημη κατάσταση». Με αυτά τα λόγια εκδηλώνεις το ενδιαφέρον σου για την κατάσταση του, και δεν υποδηλώνεις ότι ο ίδιος είναι ένα αβοήθητο θύμα.

«Αν κάποιος μπορεί να το πολεμήσει, αυτός είσαι εσύ»

Το χειρότερο που θα ήθελε να αισθανθεί ένας ασθενής, είναι ότι δίνει κάποιο είδος μάχης με την ασθένεια. Η ιδέα ότι η ασθένεια είναι μια δοκιμασία για τον χαρακτήρα του, όπου μπορεί να αποδείξει πόσο γενναίος ή όχι είναι τον εκνευρίζει αφάνταστα. Το καλύτερο που μπορείς να πεις είναι: «Η μαμά μου είχε το ίδιο πριν 20 χρόνια και τώρα περιοδεύει στη Βεγγάλη με τους ακροβάτες ενός σε ένα τσίρκο»(ακόμα και αν αυτό δεν είναι αλήθεια).

«Φαίνεσαι καλά»

Ένα από τα χειρότερα πράγματα που θα μπορούσες να πεις, σε μια καρκινοπαθή γυναίκα που έχει δει το πρόσωπο της πρησμένο, τα μάτια της να γίνονται κατακόκκινα σαν να είναι panda, εξαιτίας της πιο επιθετικής θεραπείας του καρκίνου του μαστού με Docetaxel. Καλύτερα να μην διαστρεβλώσεις την πραγματικότητα, με γελοία ψέματα. Αν ένας ασθενής θέλει να συζητήσει για την εμφάνιση του, την κουβέντα θα την ξεκινήσει ο ίδιος.

«Φαίνεσαι απαίσια»

Ακούγεται απίθανο, αλλά υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να διαβεβαιώσουν τον ασθενή για το πόσο άσχημα φαίνεται. «Πρέπει να κάνεις επειγόντως δίαιτα. Έχεις παχύνει»μου είπε κάποιος στο νοσοκομείο, αναφέρει η Deborah Orr «θα ήταν κάτι που δεν θα έδινα σημασία, αν ο ίδιος άνθρωπος δεν κουβαλούσε τόνους κέικ και σνακ». «Από την άλλη» συνεχίζει η δημοσιογράφος «όταν ρωτάω αν μοιάζω με τέρας, σημαίνει ότι θέλω να με κάνετε να γελάσω. Όπως έκανε ένας φίλος μου, που έβγαζε δήθεν τρομοκρατημένος φωτογραφίες, κρυμμένος πίσω από τις κουρτίνες στο δωμάτιο του νοσοκομείο, ως απάντηση στην ερώτηση μου».

«Πες μου τα αποτελέσματα»

Ο ασθενής μπορεί να κατανοήσει τους λόγους για τους οποίους λέγεται αυτό: Ανησυχία για την κατάσταση του. Αυτό όμως που θέλει περισσότερο είναι να έχει τον έλεγχο της κατάστασης. Δεν θα ήθελε τα αποτελέσματα των εξετάσεων, να αποτελούν αντικείμενο συζήτησης με άσχετους. Συνήθως, επιλέγει να μιλήσει με κοντινούς του ανθρώπους γι’ αυτό το θέμα.

«Θα έκανα οτιδήποτε για να σε βοηθήσω»

Είναι μια φράση που την λέει ο καθένας, ακόμα και αν δεν είναι διατεθειμένος να κάνει κάτι για να βοηθήσει. Το καλύτερο σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι να γίνεις συγκεκριμένος. Η ερώτηση «Θα ήθελες να πάρω τα παιδιά από το σχολείο την Τρίτη;» είναι καλύτερη από την δήλωση ότι μπορείς να προσφέρεις το οτιδήποτε.

«Όχι, οι ανησυχίες σου είναι αβάσιμες»

Όταν ένας ασθενής θέλει να μιλήσει για τους φόβους του, πρέπει να είσαι διατεθειμένος να τους συζητήσεις χωρίς περιστροφές. Η Deborah Orr αναφέρει την συζήτηση που είχε με μια φίλη της, όταν προσπάθησε να μοιραστεί το άγχος της για την απώλεια των μαλλιών της, μετά τις χημειοθεραπείες. Η φίλη της προσπάθησε να την διαβεβαιώσει ότι αυτή η απώλεια δεν ήταν κάτι σημαντικό, θέλοντας να αλλάξει θέμα συζήτησης. Κάτι τέτοιο, δεν είναι η ιδανικότερη αντιμετώπιση για το θέμα, όπως λέει η ίδια.

«Με τι μοιάζει η χημειοθεραπεία;»

Είναι μεγάλο το ποσοστό των ανθρώπων, που θέλει να μάθει ανατριχιαστικές λεπτομέρειες για την θεραπεία του καρκίνου. Ο ασθενής, αν θέλει να εκμυστηρευτεί λεπτομέρειες για την θεραπεία του, θα το κάνει ο ίδιος. Το καλύτερο που έχετε να κάνετε, είναι να κάνετε μια συζήτηση για ευχάριστα πράγματα. Ο χρυσός κανόνας λέει, ότι το μυαλό των ανθρώπων που έχουν υποστεί τέτοιου είδους θεραπείες, έχει την ανάγκη να ξεφύγει απ’ όλο αυτό.

«Ήθελα πάρα πολύ να έρθω»

Καλύτερα μην το πεις, ιδιαίτερα αν δεν είσαι διατεθειμένος να το κάνεις. Η δημοσιογράφος αναφέρει την περίπτωση μια γνωστής της που ήθελε πάρα πολύ να έρθει στο νοσοκομείο, αλλά δεν είχε που να αφήσει το μικρό της γιο. Στην αρχή την δικαιολόγησε. Όταν μετά από μερικές μέρες είδε ένα tweet της, που ανακοίνωνε ότι πηγαίνει σε ένα πάρτι αυτό την δυσαρέστησε. Το καλύτερο που έχετε να πείτε είναι: «Θα μπορούσα να σου κάνω επίσκεψη το απόγευμα μετά την δουλειά μου»; ή ακόμα καλύτερα «Έχω αυτά τα εισιτήρια για το θέατρο. Πες μου όποτε μπορείς να πάμε μαζί»

«Είμαι τρομερά αναστατωμένος με την κατάσταση σου»

«Σε τέτοιες περιπτώσεις», λέει η Deborah Orr «το τελευταίο που ενδιαφέρει έναν ασθενή είναι η δική σας θλίψη. Μπορείς να στείλεις λουλούδια, κάρτες, δώρα αλλά το πώς αισθάνεσαι πρέπει να το κρατήσεις για τον εαυτό σου».

Στην τελική, η ασθένεια δεν έχει να κάνει με εσένα τον ίδιο αλλά με αυτόν που ασθενεί.

ΠΗΓΗ: www.lifo.gr

Ένας έξυπνος βλάκας

Ο Τζέισον Χ., αριστούχος δευτεροετής φοιτητής σε ένα κολέγιο του Κοράλ Σπρινγκς στη Φλόριδα, διακατεχόταν από την έμμονη ιδέα να μπει στην Ιατρική Σχολή. Όχι όποια κι όποια Ιατρική Σχολή όμως. Εκείνος ονειρευόταν το Χάρβαρντ. Αλλά ο Πολογκρούτο, ο καθηγητής του της Φύσικής, είχε βαθμολογήσει τον Τζέισον με 80 σε ένα τεστ. Θεωρώντας ότι ο βαθμός -ένα απλό Β- έβαζε τα όνειρά του σε κίνδυνο, ο Τζέισον πήρε ένα χασαπομάχαιρο στο σχολείο και πάνω σε έναν διαπληκτισμό με τον Πολογκρούτο στο εργαστήριο της Φυσικής, μαχαίρωσε τον καθηγητή του στον αυχένα, προτού προλάβουν να τον εμποδίσουν. Κάποιος δικαστής βρήκε τον Τζέισον αθώο, παροδικά παράφρονα κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, ενώ μία ομάδα τεσσάρων ψυχολόγων και ψυχιάτρων ορκιζόταν ότι ήταν ψυχωσικός κατά τη διάρκεια του διαπληκτισμού. Ο Τζέισον ισχυρίστηκε ότι είχε σκεφτεί να αυτοκτονήσει εξαιτίας της βαθμολογίας του στο τεστ και είχε πάει στον Πολογκρούτο για να του ανακοινώσει ότι θα σκοτωνόταν εξαιτίας του κακού βαθμού. Ο Πολογκρούτο διηγήθηκε την ιστορία διαφορετικά: "Νομίζω ότι προσπαθούσε να με ξεκάνει μ' εκείνο το μαχαίρι" επειδή είχε οργιστεί με τον κακό βαθμό. Παρόλο που ο Τζέισον αποφοίτησε με τους μεγαλύτερους επαίνους, ο παλιός καθηγητής του της Φυσικής, Πολογκρούτο, παραπονιόταν πως ο Τζέισον ποτέ δε ζήτησε συγνώμη, ούτε καν ανέλαβε την ευθύνη της πράξης του. 


Εδώ το ερώτημα είναι: Πώς είναι δυνατόν κάποιος με τόσο φανερά υψηλή νοημοσύνη να κάνει κάτι τόσο παράλογο, τόσο πολύ βλακώδες; Απάντηση: Η ακαδημαϊκή ευφυϊα δεν έχει και πολλή σχέση με τη συναισθηματική ζωή. Οι ευφυέστεροι ανάμεσά μας μπορούν να πνιγούν στον ωκεανό των απειθάρχητων παρορμήσεων και των αχαλίνωτων παθών τους. Άνθρωποι με υψηλό δείκτη νοημοσύνης μπορεί να χειρίζονται εντυπωσιακά άστοχα την προσωπική τους ζωή. 
Ένα από τα "κοινά" μυστικά της ψυχολογίας είναι η σχετική ανικανότητα της βαθμολογίας των τεστ να προβλέψουν αλάθητα ποιος θα πετύχει στη ζωή του. Ομολογουμένως, υπάρχει μία σχέση ανάμεσα στο Δείκτη Νοημοσύνης και στις συνθήκες ζωής, για μεγάλες ομάδες στο σύνολό τους: πολλοί άνθρωποι με χαμηλό Δείκτη Νοημοσύνης καταλήγουν σε "ευτελείς εργασίες", ενώ άτομα με υψηλό Δείκτη Νοημοσύνης σε θέσεις καλοπληρωμένες. Αυτό όμως κατά κανένα τρόπο δεν ισχύει πάντα. 
Υπάρχουν πάμπολλες εξαιρέσεις στον κανόνα που λέει ότι ο Δείκτης Νοημοσύνης προδιαγράφει την επιτυχία - πολλές (αν όχι περισσότερες) εξαιρέσεις, παρά περιπτώσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Στην καλύτερη περίπτωση, ο Δείκτης Νοημοσύνης συμβάλλει κατά 20% στους παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία στη ζωή, γεγονός που αφήνει ένα 80% σε άλλες δυνάμεις. 


Η έγνοια μου είναι αυτό ακριβώς το σύνολο των "άλλων χαρακτηριστικών", η συναισθηματική νοημοσύνη ή νοημοσύνη της καρδιάς. Πρόκειται για ικανότητες, όπως να μπορέσεις να βρίσκεις κίνητρα για τον εαυτό σου και να αντέχεις τις απογοητεύσεις, να ελέγχεις την παρόρμηση και να χαλιναγωγείς την ανυπομονησία σου, να ρυθμίζεις σωστά τη διάθεσή σου και να εμποδίζεις την απογοήτευση να καταπνίξει την ικανότητά σου για σκέψη, να έχεις ενσυναίσθηση και ελπίδα. Κανένας δεν μπορεί να πει με ακρίβεια σε ποιο βαθμό ευθύνεται η Συναισθηματική Νοημοσύνη για τις διαφορές των ανθρώπων στη ζωή τους. Από τα δεδομένα προκύπτει ότι μπορεί να είναι μερικές φορές πιο ισχυρή και από τον Δείκτη Νοημοσύνης. 
Παρακολουθώντας μέχρι τη μέση ηλικία 95 φοιτητές του Χάρβαρντ από τις τάξεις της δεκαετίας του '40, εκείνοι που είχαν τις υψηλότερες επιδόσεις στα τεστ στο κολέγιο δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένοι, σε σύγκριση με συμμαθητές τους με χαμηλότερες βαθμολογίες, ως προς τους μισθούς, την παραγωγικότητα ή τη θέση τους, ο καθένας στον τομέα του. Ούτε ήταν τόσο ικανοποιημένοι από τη ζωή τους ούτε τόσο ευτυχισμένοι από τις φιλίες τους, την οικογένειά τους και τις πολύ στενές προσωπικές τους σχέσεις. Εντούτοις, οι ικανότητες που αποκτήθηκαν κατά την παιδική ηλικία, όπως η ικανότητα να αντιμετωπίζει κανείς τις αναποδιές, να ελέγχει τα συναισθήματά του και να τα πηγαίνει καλά με τους ανθρώπους, ήταν αυτές που έπαιξαν το σπουδαιότερο ρόλο. 


Το να ξέρεις ότι ένα άτομο είναι άριστος φοιτητής σημαίνει ότι ξέρεις μόνο πως είναι εξαιρετικά καλός σε ό,τι μετριέται με βαθμούς. Δε σου λέει τίποτα για το πώς αντιδρά στις μεταστροφές της ζωής. 
Και αυτό είναι το πρόβλημα: η ακαδημαϊκή νοημοσύνη δεν προετοιμάζει στην πραγματικότητα για καμία από τις θύελλες ή τις ευκαιρίες που η ζωή φέρνει στον άνθρωπο. Κι όμως τα σχολεία μας συνεχίζουν να εστιάζουν την προσοχή στις ακαδημαϊκές δεξιότητες, αγνοώντας τη συναισθηματική νοημοσύνη. Υπάρχουν πολλές αποδείξεις για το ότι οι άνθρωποι που είναι συναισθηματικά ικανοί -που γνωρίζουν και ελέγχουν καλά τα συναισθήματά τους- βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση σε κάθε τομέα της ζωής, είτε πρόκειται  για συναισθηματικές και πολύ προσωπικές σχέσεις, είτε για την προσαρμοστικότητά τους στους άφθαρτους κανόνες επιτυχίας που διέπουν την οργάνωση της ζωής τους. Οι άνθρωποι με πολύ ανεπτυγμένες συναισθηματικές δεξιότητες είναι πιθανότατα πιο ευχαριστημένοι και πιο αποτελεσματικοί στη ζωή τους, και είναι ικανοί να ελέγξουν τις νοητικές εκείνες συνήθειες που δίνουν ώθηση στην παραγωγικότητά τους. Οι άνθρωποι που δεν είναι σε θέση να βάλουν σε τάξη και να ελέγξουν τη συναισθηματική τους ζωή, δίνουν εσωτερικές μάχες που υπονομεύουν την ικανότητά τους για σωστά προσανατολισμένη εργασία και σκέψη.


Υπάρχει ένα παιδικό ανέκδοτο: "Πώς λες ένα βλάκα μετά από δεκαπέντε χρόνια;" Απάντηση: "Αφεντικό". Όμως ακόμα και στους "βλάκες" η συναισθηματική νοημοσύνη παρέχει ένα πρόσθετο όφελος στον εργασιακό χώρο, καθώς το συναισθηματικό ταλέντο είναι μία μετα-ικανότητα που καθορίζει πόσο καλά μπορούμε να χειριστούμε οποιαδήποτε ικανότητα διαθέτουμε, ακόμα και την ακατέργαστη ευφυΐα. 


Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο για τα είδη της νοημοσύνης: http://vassiasarantopoulou.blogspot.com/2010/03/8.html


(Από το βιβλίο "Η Συναισθηματική Νοημοσύνη" του Daniel Goleman) 

Θυμός

- Ποτέ ο θυμός δεν είναι αναίτιος, αλλά σπάνια η αιτία του είναι άξια λόγου

- Ο θυμός στηρίζεται σε έναν εσωτερικό μονόλογο, κατά τον οποίο το άτομο εφευρίσκει άπειρα επιχειρήματα και διακιολογίες

- Φαυλος Κύκλος Θυμού: Αναμασάμε αυτά που μας έκαναν να θυμώσουμε

- Είναι το πρώτο συναίσθημα που προκαλεί βλάβη στην καρδιά

- Προκαλεί αναστάτωση του αίματος που ρέει στην καρδιά και άρα αύξηση της πίεσης του αίματος

- Μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες για στεφανιαία νόσο

- Οδηγεί σε υψηλότερο ποσοστό εκδήλωσης καρδιακού επεισοδίου

- Ο θυμός είναι μία βίαιη αντίδραση απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό και κατά συνέπεια με αυτοκαταστροφικά αποτελέσματα

- Μπορεί να εκφράζεται άμεσα αλλά και έμμεσα (παθητική επιθετικότητα)

- Δεν έχει σημασία το αν ο θυμός εκδηλώνεται ή όχι, αλλά το κατά πόσο είναι χρόνιος

- Το πρόβλημα εντοπίζεται όταν η εχθρική διάθεση αποτελεί ανταγωνιστικό προσωπικό στυλ που χαρακτηρίζεται από διαρκή συναισθήματα δυσπιστίας και κυνισμού, από την τάση να εκφράζονται ταπεινωτικά σχόλια και προσβολές, καθώς και από πιο φανερά ξεσπάσματα πάθους και οργής

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ:

- Συνειδητοποίηση θυμού όταν αρχίσει να φουντώνει

- Αμφισβήτηση σκέψεων που πυροδοτούν το θυμό

- Αντικατάσταση δύσπιστων σκέψεων από λογικές

- Προσωρινή απομάκρυνση από τον αντίπαλο (time-out)

- Συνειδητοποίηση των προσωπικών μας επιλογών και ευθυνών

- Διεκδικητικότητα

- Χαλάρωση

- Θετική σκέψη

- Άσκηση

- Ενσυναίσθηση = βάλσαμο για το θυμό

- Ενίσχυση της ανεκτικότητας και της αποδοχής της διαφορετικότητας

- Εποικοδομητική συζήτηση και αμοιβαίος σεβασμός

Και να θυμάστε:

ΑΝ ΚΡΙΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ, ΔΕ ΣΟΥ ΜΕΝΕΙ ΧΡΟΝΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟΥΣ ΑΓΑΠΗΣΕΙΣ

(Μητέρα Τερέζα)