Εφηβεία & Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση

• Ενημέρωση όχι μόνο από βιολογική πλευρά αλλά και από ηθική (αμοιβαίος σεβασμός, υπευθυνότητα, αγάπη)
• Δώστε στα παιδιά να καταλάβουν τα βιολογικά και ανατομικά χαρ/κα
• Προσπαθήστε να περιορίσετε τυχόν φόβους και παρανοήσεις σχετικά με τις αλλαγές της ήβης και τη σεξουαλική δραστηριότητα
• Ενθαρρύνετε μία υγιή και θετική (όχι γεμάτη ντροπή και μυστικά) στάση απέναντι στο σεξ
• Δώστε πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους των αφροδίσιων νοσημάτων
• Δώστε πληροφορίες σχετικά με τον κίνδυνο της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης
• Προσφέρετε πρακτικές συμβουλές σε ό,τι αφορά την αντισύλληψη
• Εξηγήστε τη φύση της ομοφυλοφιλίας, χωρίς να κρίνετε
• Τα παιδιά κάθε ηλικίας θέλουν ειλικρίνεια, όχι ψευδείς λύσεις και δηλώσεις
• Αν το παιδί ξαναρωτήσει, σημαίνει ότι δεν καλύφθηκε από την πρώτη μας συζήτηση
• Ο γονέας ΔΕΝ χρειάζεται να αναφερθεί στη δική του σεξουαλική ζωή
• Αν το παιδί ρωτήσει πρώτο, ας μην γελάσουμε ή αποφύγουμε
• Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι μία συνεχής διαδικασία που γίνεται κατά όλη τη διάρκεια της ζωής του νέου ανθρώπου
• Αν νιώθουμε αμηχανία, τα παιδιά το καταλαβαίνουν ακόμα και από τη στάση του σώματος
• Σημαντικό είναι να μιλήσουμε για την ιδιωτικότητα του σώματος
• Δεν αφήνουμε να μπαίνουν στο μπάνιο όταν είμαστε εμείς
• Όταν ρωτηθούμε καλό είναι να πούμε ότι το σεξ είναι μία πράξη αγάπης
• Μπορούμε να χρησιμοποιούμε και τους επιστημονικούς όρους και τους πιο «χαριτωμένους»
• Δεν αφήνουμε να μπαίνουν στο μπάνιο όταν είμαστε εμείς
• Όταν ρωτηθούμε καλό είναι να πούμε ότι το σεξ είναι μία πράξη αγάπης
• Μπορούμε να χρησιμοποιούμε και τους επιστημονικούς όρους και τους πιο «χαριτωμένους»
• Από 5 ετών καλό είναι να κάνει μόνο του μπάνιο
• Να κλείνει την πόρτα όταν αλλάζει
• Να χτυπάμε πριν μπούμε, αλλά να χτυπάει και αυτό
• Σε περίπτωση αυνανισμού, δεν επικρίνουμε, δεν διακωμωδούμε, δεν δείχνουμε αυστηρότητα, δεν επαινούμε
• Ενισχύουμε το να μην το κάνουν μπροστά σε τρίτους
• Μην θεωρούμε δεδομένο ότι θα το μάθουν από το σχολείο ή από φίλους, γιατί ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι θα το μάθει σωστά και από τη σωστή πηγή
• Ακόμα κι αν δεν ξέρουμε αυτό που μας ρωτάει, ας τους το πούμε και να ανανεώσουμε το ραντεβού μας με νέες πληροφορίες, παρά να απαντήσουμε λάθος ή με συστολή 

Εφηβεία & Γονείς

ΓΟΝΕΙΣ 

• Προσοχή στην πρώιμη παραχώρηση υπέρμετρης ανεξαρτησίας
• Βήματα προς αποδέσμευση των παιδιών από τους γονείς (απογαλακτισμός) για αποφυγή μελλοντικής συναισθηματικής εξάρτησης

• Προσοχή σε ΖΗΛΙΑ, ΔΥΣΑΡΕΣΚΕΙΑ, ΠΡΟΒΟΛΗ
• ΜΗΤΕΡΕΣ: σύνδρομο της άδειας φωλιάς

Βήματα για εξομάλυνση διαφορών

• Προσπαθήστε να ξεκαθαρίσετε τις δικές σας στάσεις και συναισθήματα σχετικά με μία κατάσταση
• Αποφασίστε αν η συγκεκριμένη κατάσταση αξίζει να προκαλεί τόση ενόχληση
• Αποφασίστε για το πνεύμα με το οποίο θα θέσετε το ζήτημα
• Πλησιάστε τον/την έφηβο και ανοίξτε σχετική συζήτηση
• Ακούστε την απάντησή του και κάνετε ένα έλεγχο αν κατανοήσατε πλήρως
• Βρείτε μία πρακτική συμφωνία, έναν συμβιβασμό
• Διατηρείτε δεσμούς στοργής και σεβασμού
• Να επιμένετε στις ηθικές σας απαιτήσεις
• Διαλέξτε προσεκτικά τους κανόνες
• Να είστε συνεπείς
• Να ερμηνεύετε τους κανόνες δίνοντας λογικές εξηγήσεις
• Να δίνετε στους νέους υπευθυνότητες 

Εφηβεία & Ταυτότητα

ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΓΩ

• Διαμόρφωση μίας εικόνας για τον εαυτό του με εσωτερική διαχρονική σταθερότητα
• Πεποίθηση ότι παραμένει το ίδιο πρόσωπο σε όλες τις διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις
• Να βρει το ρόλο που θα διαδραματίσει μέσα στην κοινωνία
• Ιεράρχηση σκοπών και αξιών ζωής
• Αφοσίωση στις αξίες
• Περίοδος σημαντικών αλλαγών και αποφάσεων
• Σύγχυση ρόλων, χωρίς την εσωτερική βεβαιότητα για το ποιος είναι και τι θέλει στη ζωή

ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ

Κατακτημένη ταυτότητα

• Έχει ευκαιρίες να πειραματιστεί, να γνωρίσει, να συνδιαλλαγεί με άτομα του ίδιου και του άλλου φύλου, έχει μελετήσει και συγκρίνει τις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, ιδεολογικές ιδεολογίες και έχει κάνει τις επιλογές του με βάση τα κριτήρια που έχει ο ίδιος θέσει, αφού έχει λάβει υπόψη του πολλές εναλλακτικές

Δοτή ταυτότητα 

• Έχει δεσμευτεί και έχει αφοσιωθεί σε σκοπούς και πεποιθήσεις που του έχουν υποδειχθεί από άλλους, χωρίς προηγουμένως και με δική του πρωτοβουλία να έχει λάβει υπόψη του εναλλακτικές πιθανότητες. 

Παρατεταμένο μορατόριουμ  

• Έχει επιδοθεί σε μία συνεχιζόμενη προσπάθεια να αναζητεί και να εξετάζει δυνατότητες και εναλλακτικές λύσεις, χωρίς να μπορεί να καταλήξει σε ένα ξεκάθαρο σχέδιο ζωής

Αναλυτικότερα, οι τρεις ταυτότητες: 

Κατακτημένη ταυτότητα:

• πιο καλά προσαρμοσμένα άτομα,
• υψηλή επίδοση σε πνευματικές δοκιμασίες,
• μεγάλη αυτοπεποίθηση,
• λιγότερο άγχος,
• ανοχή και σεβασμό σε αντίθετες απόψεις,
• αφοσίωση στην επιδίωξη σκοπών

Δοτή ταυτότητα:

• Αυταρχικά, στερεοτυπικά άτομα
• Θέτουν εξωπραγματικά υψηλούς στόχους
• Δεν μπορούν να αποδώσουν κάτω από αγχογόνες συνθήκες
• Βιώνουν σύγχυση όταν υπάρξει αμφισβήτηση των πιστεύω τους
• Οι σχέσεις με άλλους είναι επιφανειακές και στερεοτυπικές

Παρατεταμένο μορατόριουμ:

• Περισσότερο άγχος από όλες τις ομάδες
• Συνεχώς αναβάλλει τη λήψη απόφασης
• Είναι εκτεθειμένο και κινδυνεύει
• Αποφεύγει τη δέσμευση να αγωνιστεί για να υλοποιηθούν οι επιλογές του

Εφηβεία & Ψυχοκοινωνική Ανάπτυξη

• Ο έφηβος γίνεται πιο ευσυγκίνητος
• Βιώνει ψυχικές εντάσεις και έντονα βιώματα καθώς πρέπει να ενσωματώσει τις βαθιές και ταχύτατες αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα του
• Σημαντικό ρόλο παίζουν οι αντιδράσεις των άλλων στις αλλαγές αυτές
• Κεντρική θέση: το ΣΩΜΑ
• Αξιολογεί τον εαυτό του βάσει των σωματικών χαρακτηριστικών
• Χρήση κοινωνικών προτύπων (αθλητές, τραγουδιστές, κλπ)
• Φόβοι για σωματική διάπλαση και σεξουαλική ικανότητα, ανησυχίες για τη σειρά εμφάνισης των αλλαγών, προσοχή στη σωστή ενημέρωση

ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

• Επιθυμία να μένει μόνος του
• Αποστροφή από την εργασία
• Έλλειψη συντονισμού στις κινήσεις
• Ανία
• Νευρικότητα – ανησυχία
• Αυξημένη ευσυγκινησία
• Αντιδραστική – εχθρική στάση προς τους άλλους
• Αντιδραστική – εχθρική στάση προς το άλλο φύλο (στην 1η φάση της εφηβείας)
• Εναντίωση σε κάθε μορφή εξουσίας
• Υπεραπασχόληση με θέματα του σεξ (Αγόρια: βιολογική ορμή ≠ Κορίτσια: ρομαντική διάσταση)
• Υπέρμετρη ντροπαλότητα
• Έλλειψη αυτοπεποίθησης
• Ονειροπόληση
• Προβολή
• Μετάθεση – Μετατόπιση

ΚΡΙΤΙΚΗ – ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ

• Σύγκριση πραγματικού και ιδανικού
• Ιδεαλιστική τάση = τάσσεται υπέρ ανθρωπιστικών σκοπών
• Εναντίωση προς τους γονείς
• Απαιτεί δικαιολόγηση εντολών
• Διαπιστώνει κενά στις κρίσεις κ τις συμβουλές τους
• Ενοχλείται από την υποκριτική τους στάση
• Προβολή εναλλακτικών λύσεων για τα κοινωνικά
• Προς τον εαυτό τους: ενδοσκόπηση, αυτοανάλυση, αυτοκριτική
• Νομίζει πως όλοι σκέφτονται όπως αυτός
• Νιώθει την προσοχή όλων πάνω του = αμηχανία
• ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΜΥΘΟΣ: τα προσωπικά βιώματα (έρωτες..) είναι μοναδικά, ανεπανάληπτα 

Εφηβεία, Στόχοι & Γλωσσική Ανάπτυξη

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 

• Να αποδεχτεί τη νέα μορφή που παίρνει το σώμα του
• Να διαμορφώσει μία ώριμη ετερόφυλη σχέση
• Να εξασφαλίσει μία προοπτική για οικονομική ανεξαρτησία
• Να αποκτήσει συναισθηματική αυτονομία
• Να διαμορφώσει νέες σχέσεις αμοιβαιότητας με συνομηλίκους και των 2 φύλων
• Να αποκτήσει γνωστικές δεξιότητες για την ενεργό συμμετοχή του στην κοινωνική και πολιτική ζωή
• Να διαμορφώσει μία φιλοσοφία ζωής
• Να δώσει μία ικανοποιητική απάντηση στο «Ποιος είμαι;», «Από πού έρχομαι;», «Που πηγαίνω»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 

• Ο λόγος από εγωκεντρικός γίνεται κοινωνικοποιημένος – επικοινωνιακός
• Αύξηση λεξιλογίου
• Ο λόγος αποκτά πλαστικότητα, εσωτερική βαρύτητα και συναισθηματική φόρτιση (γλυκός ή πικρός ή πύρινος)
• Το άτομο θέλει να εκφράσει και να εξωτερικεύσει τις σκέψεις του
• Γλώσσα της εφηβικής κουλτούρας (ειδικός κώδικας επικοινωνίας) 

Εφηβεία & Σωματικές Αλλαγές

ΉΒΗ – ΕΦΗΒΕΙΑ

Ήβη: σχετικά σύντομη περίοδος, 2-4 έτη, βιολογικής ανάπτυξης όπου πραγματοποιούνται οι βιοσωματικές αλλαγές που σχετίζονται με την ωρίμανση της γενετήσιας λειτουργίας

Πρωτεύοντα γνωρίσματα ήβης:

• Ωρίμανση γεννητικών αδένων (όρχεων και ωοθηκών)
• Παραγωγή σπερματικών κυττάρων (σπερματοζωάρια και ωάρια)  
• Διόγκωση μήτρας
• Ανάπτυξη αδένων άρρενος

Δευτερεύοντα γνωρίσματα ήβης:

• Ηβική κόμη
• Διόγκωση μαστών
• Τρίχωση προσώπου
• Αλλαγή τόνου της φωνής

Εφηβεία: Μακρότερη αναπτυξιακή περίοδος, 7-8 ετών, περιλαμβάνει αλλαγές που συμβαίνουν σε 4 βασικούς τομείς της ανάπτυξης:    

• Βιοσωματικό
• Γνωστικό
• Συναισθηματικό
• Κοινωνικό

Η εφηβεία εμπεριέχει και την ήβη

• 1η φάση ΗΒΗΣ - ΠΡΟΕΦΗΒΕΙΑ:

Έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται ορισμένα γνωρίσματα της ήβης (τρίχωση εφηβαίου, διόγκωση μαστών, κλπ), όχι όμως τα σπερματικά κύτταρα

• 2η φάση ΗΒΗΣ:

Υπάρχει παραγωγή ώριμων σπερματικών κυττάρων

Διαχωριστικό σημείο:

• Έμμηνος ρύση - εκσπερμάτωση

Έναρξη:

Περίπου στο 11^ο έτος στα κορίτσια

Περίπου στο 13^ο έτος στα αγόρια

Αφετηρία: το άτομο θεωρείται ικανό για αναπαραγωγή

Πέρας: το άτομο θεωρείται ικανό να αναλάβει το ρόλο του ενηλίκου

ΒΙΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Αυξητικό Τίναγμα:

ΥΨΟΣ:

• ΑΓΟΡΙΑ: 10-12 εκ
• ΚΟΡΙΤΣΙΑ: 8-9 εκ.

ΒΑΡΟΣ:

• ΑΓΟΡΙΑ: 6-7 κιλά
• ΚΟΡΙΤΣΙΑ: 5-6 κιλά

ΤΕΛΙΚΟ ΥΨΟΣ:

• Κορίτσια: μέχρι τα 18
• Αγόρια: 18+
• Κορίτσια: μικρότερο βάρος και  ύψος

ΑΛΛΑΓΕΣ 

• Δημιουργία νέων οστών (από 270 σε 350)- αύξηση μήκους οστών
• Κινητικές αδεξιότητες (Προσοχή! σε αμηχανία και ντροπή)
• Καμπύλη ανάπτυξης:

1. (Επιτάχυνση – κορύφωση – μείωση)

1. Κορίτσια: 10-12-14
2. Αγόρια: 12,5-14-16 

Αλλαγές στις αναλογίες του προσώπου

• Δόντια, μύτη, στόμα, χείλη, σαγόνι, σχήμα προσώπου (πιο ωοειδές στα κορίτσια, πιο γωνιώδες στα αγόρια)

Αλλαγές στο περίγραμμα του σώματος

• Ώμοι – στέρνο στα αγόρια, λεκάνη στα κορίτσια

Αλλαγές στις αναλογίες μυών και λίπους

• Τα ισχνά άτομα έχουν ταχύ ρυθμό ανάπτυξης
• Τα παχουλά άτομα έχουν βραδύτερο ρυθμό

Αλλαγές στο κυκλοφοριακό, αναπνευστικό, πεπτικό, νευρικό σύστημα

• Παράγοντες που επηρεάζουν:

1. Κληρονομικότητα
2. Διατροφή (πρωτεΐνες επιταχύνουν, υδατάνθρακες επιβραδύνουν)
3. Ορμονικό σύστημα
4. Τεστοστερόνη στα αγόρια
5. Οιστρογόνα στα κορίτσια

Θέματα για προσοχή:

• Ατυχήματα (προς άλλους και προς εαυτό)
• Ακμή
• Δίαιτα – παχυσαρκία
• Ενδοκρινολογικές διαταραχές

ΣΕΙΡΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΩΝ ΗΒΗΣ

Κορίτσια: αρχική διόγκωση στήθους, εμφάνιση ίσιας βαθύτερου χρώματος ηβικής κόμης, αυξητικό τίναγμα, κατσάρωμα ηβικής κόμης, πρώτη έμμηνη ρύση, τρίχωση μασχαλών

Αγόρια: διόγκωση όρχεων, εμφάνιση ίσιας, βαθύτερου χρώματος ηβικής κόμης, αλλαγές στη φωνή, πρώτη εκσπερμάτωση, κατσάρωμα ηβικής κόμης, αυξητικό τίναγμα, τρίχωση μασχαλών, πτώση τόνου φωνής, τρίχωση προσώπου

• ΠΡΩΙΜΗ ΗΒΗ: 1-2 χρόνια  πριν από τη μέση ηλικία

ΑΓΟΡΙΑ: κυριαρχεί στο σχολείο, αρχηγός, περισσότερα καθήκοντα, ενίσχυση αυτοπεποίθησης

ΚΟΡΙΤΣΙΑ: αρχικά αμηχανία, ψυχική ένταση, ανέτοιμη για επίμονα βλέμματα άλλου φύλου, μετά υπεροχή στις σωματικές διαστάσεις, αυτονομία από ενηλίκους, ρόλους για μεγαλύτερα άτομα 

• ΑΡΓΟΠΟΡΗΜΕΝΗ ΗΒΗ: 1-2 χρόνια μετά τη μέση ηλικία  

ΑΓΟΡΙΑ: μεταχείριση ως παιδί, οι άλλοι τον υποσκελίζουν στα αθλήματα, αβεβαιότητα, άγχος, μη αποδεκτές κοινωνικά ενέργειες για να γίνει αρεστός

ΚΟΡΙΤΣΙΑ: μειονέκτημα αλλά όχι όπως στα αγόρια 

Λέει κακές λέξεις

Όταν είναι μικρά τα παιδιά βρίσκουν εξαιρετικά διασκεδαστικό να λένε ‘κακές’ λέξεις, προκειμένου να ελέγξουν τις αντιδράσεις των γύρω τους, αλλά κυρίως των γονέων τους. Οι κακές λέξεις είναι μία μορφή λεκτικής βίας και για πολλούς ανθρώπους χρησιμοποιούνται προκειμένου να βγάλουν από μέσα τους εχθρικά συναισθήματα που δεν μπορούν να τα εκφράσουν με άλλους τρόπους. Τα παιδιά δεν έχουν την ίδια ανάγκη με τους ενήλικες να χρησιμοποιήσουν άσχημη γλώσσα, γιατί έχουν στη διάθεσή τους πολύ μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης και περισσότερους εναλλακτικούς τρόπους εκτόνωσης. Όταν όμως ακούν τους μεγάλους να χρησιμοποιούν ‘κακές’ λέξεις, νιώθουν την ανάγκη να τους αντιγράψουν. Γιατί έτσι νιώθουν κι αυτοί ‘μεγάλοι’. Γιατί έτσι θα τραβήξουν την προσοχή τους. Γιατί έτσι θα εντυπωσιάσουν τους συμμαθητές και φίλους τους. Αρπάζουν λοιπόν κάποιες λέξεις και εκφράσεις από τους μεγάλους και από άλλα παιδιά, και τις επαναλαμβάνουν, συνήθως τις πιο ακατάλληλες στιγμές.

Κατά κανόνα, οι πρώτες άσχημες λέξεις που μαθαίνει ένα παιδί είναι εκείνες που σχετίζονται με περιττώματα. Απολαμβάνει να τις λέει γιατί, πολύ απλά, ξέρει τι σημαίνουν. Αλλά και γιατί στα πρώτα χρόνια της ζωής τους οι λειτουργίες της απέκκρισης βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του και ξέρει ότι αποτελούν ιδιαίτερο ζήτημα. Όλες οι λέξεις όμως που είναι απαγορευμένες για τα παιδιά ασκούν μία ιδιαίτερη μαγεία στους κύκλους τους και προφέροντάς τις, το παιδί είναι σίγουρο ότι θα κάνει τους φίλους του να γελάσουν. Δεν το κάνει όμως για να σοκάρει τους δικούς του. Ειδικά τα μικρά παιδιά τρέμουν μη χάσουν την προσοχή των γονιών τους και φοβούνται μήπως αποξενωθούν από αυτούς. Εκεί αποσκοπούν και οι ‘κακές’ λέξεις: είναι ένας πειραματισμός για να δούνε αν μπορούν να τραβήξουν ακόμα μεγαλύτερη προσοχή πάνω τους.

Ο καλύτερος τρόπος για να κάνουν οι γονείς τα παιδιά τους να σταματήσουν να λένε ‘κακές’ λέξεις είναι να μην τους δίνουν απολύτως καμία σημασία. Μην μπείτε στον πειρασμό να γελάσετε, ακόμα κι αν κάποια λέξη σας φανεί αστεία. Τηρήστε μία κοινή γραμμή ως γονείς: αν ο ένας είναι σοβαρός και ο άλλος χαμογελάει, τότε το παιδί θα συνεχίσει να το κάνει, γιατί πολύ απλά, δεν μπορεί να καταλάβει τι είναι σωστό και τι λάθος. Χρειάζεται πολλή προσοχή, γιατί πολλά παιδιά μπορεί να αποδειχθούν επίμονα και τότε οι γονείς να κουραστούν πρώτοι με αυτή την αδιάφορη στάση τους. Σιγουρευτείτε ότι το παιδί δεν αναζητά την προσοχή σας για ένα άλλο πραγματικά σοβαρό λόγο. Τι μπορεί να του λείπει και σας ψάχνει;

Επίσης, είναι παράλογο να επιθυμούμε να σταματήσει το παιδί τις κακές λέξεις, όταν οι ίδιοι οι γονείς του τις χρησιμοποιούν μπροστά του μέσα στο σπίτι με τη δικαιολογία ότι οι γονείς μπορούν να βρίζουν, τα παιδιά όχι. Τα παιδιά βρίσκονται σε μία μιμητική φάση της ζωής τους, και θα ήταν υπερβολικά δύσκολο να μην αντιγράψουν τους γονείς τους. Σίγουρα δεν μπορείτε να προστατέψετε το παιδί σας από το να ακούει άσχημες λέξεις έξω από το σπίτι, αλλά μπορείτε να το προστατέψετε από το να ακούει εσάς να μιλάτε έτσι. Βρείτε συνθηματικά προκειμένου να χρησιμοποιείτε με τον σύντροφό σας και αν κάποια στιγμή σας ξεφύγει μία ‘κακιά’ λέξη, ζητήστε συγνώμη και εξηγείστε για άλλη μια φορά γιατί δεν είναι σωστό να μιλάμε έτσι.

Εξηγήστε στο παιδί ότι οι ‘κακές’ λέξεις προσβάλλουν τους ανθρώπους. Δεν έχει νόημα να το τιμωρείτε χωρίς να ξέρει το λόγο για τον οποίο αυτό γίνεται. Το μόνο που θα καταφέρετε είναι να συνεχίσει να λέει ‘κακές’ λέξεις, αλλά όχι μπροστά σας.

Έξυπνο κόλπο: Αν ένα παιδί βρίσκει δύσκολο να σταματήσει να λέει ‘κακές’ λέξεις, πείτε του ότι από δω και πέρα οι λέξεις αυτές μπορούν να λέγονται, αλλά μόνο μέσα στο μπάνιο με κλειστή την πόρτα. Σύντομα θα παραιτηθεί από αυτή την συνήθεια, τόσο γιατί θα κουράζεται να πηγαίνει κάθε φορά μέσα στο μπάνιο, αλλά και γιατί με αυτόν τον τρόπο χάνει το πλεονέκτημα του να τον ακούσουν οι άλλοι και να τραβήξει την προσοχή πάνω του. 

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr.