Η τέχνη του να γίνεσαι δυστυχισμένος

Η επιδίωξη της ευτυχίας είναι τόσο παλιά όσο και o σύγχρονος πολιτισμός. Τα βιβλία, τα ελιξίρια, οι θρησκείες, οι φιλοσοφίες έχουν αφιερώσει μεγάλο μέρος τους σε αυτό το κυνήγι. Η ευτυχία είναι μια αναζήτηση, μια εμμονή, και μια παγκόσμια φιλοδοξία.

Αλλά τι χρειάζεται για να γίνει κανείς δυστυχισμένος;

Κατά κάποιο τρόπο, είναι πιο εύκολο από ό, τι η ίδια ευτυχία. Νέες έρευνες και μεγάλη εμπειρία ζωής μπορούν να σας προσφέρουν μια απλή συνταγή για να βρείτε την πραγματική δυστυχία.

***

Αγοράστε πράγματα που δεν θέλετε ή για τα οποία δεν έχετε την οικονομική δυνατότητα. Σε όποια κατηγορία κι αν ανήκετε, η δυστυχία είναι σίγουρη. Όταν αγοράζετε πράγματα που δεν μπορείτε να αντέξετε οικονομικά, αναγκάζεστε να χρεωθείτε, πράγμα το οποίο περιορίζει τις άλλες επιλογές που είναι διαθέσιμες για εσάς. Όταν αγοράζετε πράγματα που δεν θέλετε, λέτε ψέματα στον εαυτό σας για την πραγματική πηγή της δυστυχίας σας.

Συγκρίνετε τον εαυτό σας με τους άλλους. Η εμμονή για σύγκριση είναι η ρίζα της δυστυχίας. Ως εκ τούτου, καλά θα κάνετε να κρίνετε την επιτυχία ή την αξία σας με βάση τους άλλους ανθρώπους, ειδικά εκείνους που έχουν ένα διαφορετικό υπόβαθρο από εσάς. Κάντε το αυτό σε καθημερινή βάση, πάντα αναζητώντας ένα νέο είδωλο ή έναν ανταγωνιστή στο πρόσωπο του οποίου θα βρείτε την πραγματική σας δυστυχία.

Μην απολαμβάνετε το ταξίδι. Εστιάστε μόνο στον προορισμό, χωρίς να εκτιμήσετε τη διαδρομή. Αποφύγετε να γιορτάσετε τις μικρές επιτυχίες και να σταματήσετε για να προβληματιστείτε σχετικά με το πόσο μακριά έχετε φτάσει.

Αντιδράστε αντί να δράσετε. Μην παίρνετε καμία ευθύνη για το πρόγραμμα και τις προτιμήσεις σας. Αφήστε τους άλλους ανθρώπους να καθορίσουν τις επιλογές στη ζωή σας. Βασιστείτε για το πρόγραμμά σας από την ηλεκτρονική αλληλογραφία σας, τον τηλεφωνητή σας, ή τις απαιτήσεις κάποιου άλλου.

Αφήστε τους άλλους να καθορίσουν τις αξίες και τις προτεραιότητές σας. Μην βάλετε κανένα στόχο για τη ζωή σας. Αφεθείτε στο ρεύμα. Για καλύτερα αποτελέσματα, αφήστε τις αξίες και τις προτεραιότητές σας να κυμαίνονται ανάμεσα σε αφεντικά ή σε πρότυπα.

Αρνηθείτε τις προκλήσεις. Προτιμήστε τον εύκολο δρόμο και βολευτείτε μέσα στη ρουτίνα. Επιλέξτε να πιστεύετε ότι πάντα το άγχος είναι κακό και προσπαθήστε να ζήσετε όσο πιο χαλαρά γίνεται.

Γκρινιάξετε και παραπονεθείτε σε όποιον βρείτε στο δρόμο σας. Εξηγήστε τους πώς ο κόσμος δεν είναι δίκαιος και πόσο διαφορετικά θα τα κάνατε όλα αν ήσασταν εσείς υπεύθυνος. Bonus: η πρακτική αυτή συμβάλλει επίσης και στη δυστυχία των άλλων ανθρώπων.

Εστιάστε μόνο για τον εαυτό σας. Αρνηθείτε να συγχωρήσετε τους άλλους. Γίνετε μνησίκακος. Δείτε τη χειρότερη πλευρά των ανθρώπων. Μην δίνετε δωρεάν φαγητό.

Συμβιβαστείτε. Αποδεχτείτε τα πράγματα όπως είναι όσο ανησυχητική κι αν φαίνεται η κατάσταση. Θα μπορούσε να είναι χειρότερα πάντα, έτσι δεν είναι; Ζήστε μέσα στον εφησυχασμό και αρνηθείτε να πολεμήσετε για κάτι καλύτερο.

Θεωρήστε ότι υπάρχει μόνο μία λύση για κάθε πρόβλημα. Και μάλιστα είναι αυτή που δεν έχετε βρει ακόμα. 

Ζήστε την κάθε μέρα σας σαν να πρόκειται να ζήσετε για πάντα. Ποιος είπε ότι η ζωή είναι μικρή και απρόβλεπτη; 

Στη εικόνα της ζωής σας να βλέπετε μόνο το δέντρο και όχι το δάσος. Είτε μιλάμε για ανθρώπους, για συμπεριφορές ή για στόχους, πρέπει να εστιάζετε στις μικρές ενοχλητικές λεπτομέρειες, που χαλάνε ακόμα και την καλύτερη γενική εικόνα. 

Να είστε μέρος του προβλήματος, όχι της λύσης. Αποφύγετε να επιλύσετε τα προβλήματά σας. Αγνοήστε τα ή ακόμα καλύτερα κουκουλώστε τα. Αντί να τα λύσετε, πηγαίνετε για ύπνο, για φαγητό, για βόλτα. Γενικά εξασκηθείτε στην τέχνη της αναβολής. 

Δώστε βάση στα "πρέπει" και όχι στα "θέλω". Μην ασχολείστε και τόσο με πράγματα που αγαπάτε. Αφιερώστε όλο τον πολύτιμο χρόνο σας σε αυτά που πρέπει να κάνετε προκειμένου να είστε εντάξει απέναντι στις προσδοκίες των άλλων. 

Προσπαθήστε να αλλάξετε τους άλλους. Μην ασχοληθείτε με τον εαυτό σας. Η δική σας αλλαγή είναι περιττή, και μπορεί να επέλθει μόνο όταν οι άλλοι συμμορφωθούν. Αυτό που προέχει είναι να μην σεβαστείτε την δική τους προσωπικότητα και να προσπαθήσετε να τους φέρετε στα μέτρα σας. 

***

Η ευτυχία μπορεί να απαιτήσει περισσότερο από αναρτήσεις στο Twitter ή στο Facebook και έναν καλό ύπνο, αλλά η δυστυχία είναι αρκετά απλή.

Τι θα προσθέτατε στη λίστα;

Πηγή: http://chrisguillebeau.com/3x5/unhappy/

Η μάσκα (του τρόμου)

Όταν ξαφνικά την ρώτησες "Πώς νομίζεις ότι θα πεθάνεις;", δεν ήταν τόσο για να μάθεις το δικό της φόβο, όσο για να της εκμυστηρευτείς το δικό σου. Ναι, ήσουν σε ηλικία όπου τέτοιου είδους ερωτήσεις πρέπει να αφήνονται ελεύθερες και να μην κατακρίνονται, γιατί, όπως λένε και οι ειδικοί, "το παιδί πρέπει να μάθει να εκφράζεται ελεύθερα και να επικοινωνεί τις απόψεις του". 

"Εγώ", συνέχισες χωρίς να περιμένεις την απάντησή της, "φοβάμαι ότι θα πνιγώ στη θάλασσα". Σε κοίταζε με κάτι μεγάλα μάτια και ένα βλέμμα που δήλωνε δύο πράγματα. Είτε είχε κι εκείνη τον ίδιο φόβο με σένα. Ή δεν πίστευε που άκουγε μία τόσο φρικτή αλήθεια με τόσο αποστομωτική ψυχραιμία. Κάτι σαν να το έχεις κανονίσει να γίνει έτσι και πλέον το έχεις πάρει απόφαση. Δεν υπάρχουν περιθώρια για δράματα πια. 

"Νομίζω πώς θα με παρασύρει κάποιο ρεύμα μέσα στα πολύ βαθιά ή το αεροπλάνο που θα βρίσκομαι θα πέσει μέσα στη θάλασσα και θα πνιγώ. Κάπως έτσι πάντως θα γίνει." Τι μπορούσε να απαντήσει εκείνη τη στιγμή σε όλα αυτά που άκουγε; Τίποτα. Θα το καταλάβαινες. Ή να έκανε ότι δεν ταράχτηκε καθόλου και να μιλούσε και για το δικό της φόβο. Όπως κι έκανε. Κι όμως η φωνή της και τα δάχτυλα που έπαιζαν νευρικά το ένα μέσα απ' τ' άλλο έδειχναν ότι για κείνη ήταν άβολη αυτή η κουβέντα. Δεν είχε προετοιμαστεί για κάτι τέτοιο.  

Για σένα όμως κάτι -έστω μικρό- άλλαξε. Μία που το εξομολογήθηκες και μία που ο φόβος αυτός σαν κάπως να μίκρυνε μέσα σου. Την επόμενη κιόλας μέρα πήρες τη μάσκα σου και πήγες με φόρα και τόλμη προς τη θάλασσα. Ναι, αυτή τη φορά θα κολυμπήσεις πιο βαθιά απ' ότι συνήθως. Δεν θα κάτσεις να πλατσουρίσεις στα ρηχά και μετά από δέκα λεπτά να προφασιστείς ότι κουράστηκες. 

Βέβαια, ενώ είχες αποφασίσει ότι θα νικήσεις αυτό το φόβο για τη θάλασσα, μάλλον είχες σκεφτεί να προχωρήσεις σταδιακά στη "θεραπεία" σου. Συστηματική απευαισθητοποίηση, θα έλεγαν οι ψυχολόγοι, δηλαδή βαθμιαία κλιμακωτή έκθεση στο φοβικό αντικείμενο. Είπες λοιπόν ότι θα εξοικειωθείς με τη θάλασσα, τα βαθιά νερά, αλλά δεν ήσουν ακόμη έτοιμη για το άγνωστο. Έτσι, πήρες τη μάσκα μαζί έτσι ώστε να βλέπεις τι γίνεται κάτω από τα πόδια σου και ποιος "κίνδυνος" παραμονεύει. 

Φοράς για πρώτη φορά τη μάσκα και προσπαθείς να μη σκέφτεσαι αυτή την πίεση και τον περιορισμό στο πρόσωπό σου, στη μύτη σου, το στόμα σου... όχι, όχι, δεν είναι αυτό το θέμα μας τώρα, πρέπει να επικεντρωθείς στη θάλασσα. Είσαι ήδη σε σημείο όπου δεν πατάς τα πόδια σου στο βυθό και έχεις φορέσει τη μάσκα. Έτοιμη για την πρώτη βουτιά.


Είσαι κάτω από το νερό. Μα που πήγε όλος αυτός ο κόσμος; Όταν είχες το κεφάλι σου έξω η θάλασσα ήταν γεμάτη κόσμο. Τώρα που είναι όλοι αυτοί; Σαν η θάλασσα να σου υπενθυμίζει κάτι που ήδη ξέρεις, αλλά πολλές φορές ξεχνάς. Ότι έξω σου είσαι μες στον κόσμο, αλλά μέσα σου πάντα ολομόναχος. 

Ξαφνικά όλα μεγεθύνονται. Και πρώτα απ' όλα οι ήχοι από το ίδιο το σώμα σου. Η αναπνοή σου ακούγεται πολύ δυνατά στ' αυτιά σου. Σαν κάποιος να έβαλε ένα μικρόφωνο στα πνευμόνια σου. Οι ανάσες σου είναι ηχηρές. Και όχι μόνο. Και γρήγορες και κοφτές. φ-φ-φ-φ-φ-φ. Δεν αναπνέεις καλά. Θα πνιγείς; Θα πνιγείς. Θα πνιγείς. Θα πνιγείς! Έξω το κεφάλι. Κολύμπι προς τα ρηχά. Βγάζεις τη μάσκα. Ανάσες κανονικές πια. 

Δεν το βάζεις κάτω. Άλλη μια προσπάθεια. Κι άλλη μία. Κάθε φορά και λίγο παραπάνω μέσα στο νερό. Κάθε φορά και λίγο πιο βαθιά. Κάθε φορά και πιο αργές ανάσες. φ......φ......φ......φ......φ...... Ώσπου στο τέλος, ο βυθός σ' αρέσει, η ώρα περνάει χωρίς να το καταλάβεις, ο φόβος αναμειγνύεται με δέος. Τι όμορφη που είναι η θάλασσα! Κι εκείνα τα καβουράκια... Κι εκείνη η αγέλη μικρών ψαριών... Κι εκείνο το μεγάλο ψάρι-αχ και να 'ξερες πώς το λένε... 

Αλήθεια, πώς ξεκίνησε όλος αυτός ο φόβος; Ψάχνεις μέσα στο μυαλό σου ιστορίες και εμπειρίες από τη θάλασσα της παιδικής σου ηλικίας. Χμμ, κάτι βρίσκεις... Δεν ξέρεις αν είναι αυτό, αλλά η πρώτη-πρώτη εικόνα που έχεις στο μυαλό σου από τη θάλασσα είναι εκείνη η μαύρη, σκοτεινή θάλασσα που σε πήγαιναν κάθε καλοκαίρι όταν ήσουν πολύ μικρή. Στα ρηχά της είχε πολλά πολλά καβούρια που σου τσιμπούσαν συνεχώς τις πατούσες. Λίγο πιο μέσα, κι ενώ ακόμα πατούσαν τα μικρά σου πόδια κάτω, είχε μια "θάλασσα" από μαύρα, πυκνά και ψηλά φύκια, που ποτέ δεν ήξερες τι μπορεί να υπάρχει μέσα τους και κάθε φορά που πλησίαζες "έτρεχαν" να σου γλείψουν τα πόδια. Ναι, αυτή η εικόνα είναι μία από τις πιο τρομακτικές που καρφώθηκε στο μυαλό σου δίπλα στη λέξη "θάλασσα". Σίγουρα και κάτι άλλο βοήθησε για να μεγαλώσει αυτό τον φόβο και να φέρει τη "θάλασσα" δίπλα στο "θάνατο", αλλά θα το βρεις σε κάποια άλλη ανυποψίαστη στιγμή. 

Όταν χόρτασες από το βυθό και έβγαλες το κεφάλι σου έξω από τη θάλασσα, ένα μικρό κομμάτι μέσα σου ένιωσε νικητής. Όχι ότι έκανες τίποτα σπουδαίο, αλλά κατάφερες να μην τρομοκρατηθείς από τον ίδιο σου το φόβο και να τον αντιμετωπίσεις κατάματα. Προφανώς και ακόμα φοβάσαι ότι το τέλος σου μπορεί να έρθει μέσα στη θάλασσα. Προφανώς και μερικές φορές η ανάσα σου γίνεται γοργή και κοφτή όταν είσαι μέσα στο νερό. Αλλά τουλάχιστον αυτό δεν σε εμπόδισε από τότε να κολυμπήσεις στα βαθιά, να μπεις μέσα σε θάλασσες με ρεύματα, να πάρεις αεροπλάνο που περνάει πάνω από θάλασσα, να ταξιδέψεις με καράβι, βάρκα, πλοιάριο ή να κάνεις διακοπές σε νησί. Τη θάλασσα, τη μυρωδιά της, τα χρώματά της, τις εναλλαγές της διάθεσής της, την πολυμορφία της, δεν τα αλλάζεις με τίποτα. 

Να σου πω τι έμαθες από όλο αυτό; 

Μην φοβάσαι τον φόβο. 
Μην φοβάσαι το άγνωστο. 
Μην φοβάσαι τον εαυτό σου. 
Μην φοβάσαι τα λάθη. 
Μην αφήσεις το φόβο να σε ελέγξει. 
Μην προσπαθήσεις να ξεφορτωθείς το φόβο σου. 
Μάθε να ζεις με αυτόν. 
Αντικατέστησέ τον με την περιέργεια. 
Αναγνώρισε αυτό που φοβάσαι και νίκησέ το. Αυτό σημαίνει ότι μεγαλώνεις. 
Ότι γίνεσαι δυνατότερος και σοφότερος. 

Ο φόβος σου δεν θα αποτρέψει την αποτυχία, την απώλεια, το θάνατο. Αλλά μπορεί να αποτρέψει τις όμορφες στιγμές στη ζωή σου. 

Όλα όσα επιθυμείς, βρίσκονται στην απέναντι πλευρά του φόβου. 

Ο δικός σου φόβος...; 

Χτυπάει ή δαγκώνει τους άλλους;

Το πρόβλημα: Δαγκώνει τα άλλα παιδάκια ή ακόμα και τους γονείς, τη γιαγιά, τη νονά κ.λπ.

H λύση: Συνήθως τα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι αυτά που δαγκώνουν περισσότερο. Ειδικά όταν συνειδητοποιήσουν ότι το δάγκωμα συνεπάγεται άμεση αντίδραση της μαμάς και απόσπαση της προσοχής της. Αν η μαμά και ο μπαμπάς υπενθυμίζουν συνεχώς στο παιδί με ήρεμο και ευγενικό τρόπο ότι «δεν είναι σωστό να δαγκώνουμε» τότε σιγά σιγά θα αρχίσει να εγκαταλείπει αυτή τη συνήθεια. Αν δούμε ότι συνεχίζει μετά την παράκλησή μας, τότε λίγα λεπτάκια στο δωμάτιό του χωρίς παιχνίδια και χωρίς την προσοχή της μαμάς, μπορεί να το βάλει να το ξανασκεφτεί αν θα το επαναλάβει την επόμενη φορά. Αν αντιληφθείτε ότι το δάγκωμα του παιδιού είναι ένα μέσο για να εκφράσει το θυμό του, τότε καλό θα ήταν να το μάθετε να τον εκφράζει με λόγια και όχι με δαγκωματιές, συζητώντας μαζί του τι ήταν αυτό που το εκνεύρισε.

Το πρόβλημα: Χτυπάει τους άλλους

Η λύση: «Για τι πράγμα είναι τα χέρια; Για να χειροκροτούμε, για να χαϊδεύουμε, για να αγκαλιάζουμε και για να κρατάμε. Όχι για να χτυπάμε.» Όσον αφορά τα χτυπήματα προς τους γονείς ή άλλα παιδάκια, ο κανόνας είναι σαφής: Κανείς δεν επιτρέπεται να χτυπάει κάποιον άλλο. Αλλιώς, θα φεύγει από την υπόλοιπη παρέα και τα παιχνίδια του και θα μένει μόνος του. Όταν παραβεί τον κανόνα αυτό, τότε χάνει χωρίς διαπραγματεύσεις κάποιο από τα προνόμιά του: το παγωτό, την βόλτα, το καινούργιο παιχνίδι, την τηλεόραση.

Συζητήστε με το παιδί τι μπορεί να κάνει εναλλακτικά, αντί να χτυπάει κάποιον άλλο, όταν θυμώνει. «Τι θα έλεγες να κλωτσούσες την μπάλα σου, όταν θέλεις να χτυπήσεις κάποιον;» ή «Πάρε το μαξιλάρι σου και χτύπα αυτό, όχι την αδερφή σου». Η μετάθεση του θυμού σε κάποιο αντικείμενο είναι ένα προσωρινό μέτρο αντιμετώπισης του θυμού, αλλά καταφέρνει και μειώνει αρκετά τα επίπεδα εκνευρισμού του, μέχρι τουλάχιστον να μπορεί να συζητήσει τον λόγο για τον οποίο θύμωσε. Πείτε του ότι με το να δέρνει κάποιο άλλο παιδάκι το πληγώνει και το κάνει δυστυχισμένο και ότι μπορεί να λύσει τις διαφορές του με αυτό αν μοιραστεί περισσότερα παιχνίδια μαζί του ή παίζοντας σύμφωνα με τους κανόνες.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά τείνουν να μιμούνται τους γονείς του ή κάποια ισχυρά πρότυπα μέσα στην οικογένεια, οπότε καλό θα ήταν να μην τους δίνετε κάποιο κακό παράδειγμα διαχείρισης θυμού, γιατί μετά θα είναι δύσκολο να το αλλάξετε. Ό,τι και να γίνει, προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι και να μην καταφύγετε στη βία. Επίσης, μην τα ενισχύετε να είναι επιθετικά με το να γελάτε όταν χτυπάνε «για πλάκα» το ένα το άλλο ή με το να τα επιδοκιμάζετε όταν χτυπάνε κάποιο παιδί που τα αδίκησε. Για κανένα λόγο, η βία δεν θα πρέπει να είναι η λύση. Μην ξεχνάτε όμως να τα ανταμείβετε όταν επιλύουν τις διαφορές τους με μη επιθετικό τρόπο. Αυτό θα τα ωθήσει να επαναλάβουν αυτή τη σωστή συμπεριφορά και να «σβήσουν» την επιθετική από την ...ατζέντα τους.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr 

Αρνείται να πάει για ύπνο

Οι λόγοι που ένα παιδί μπορεί να μην θέλει να πάει για ύπνο είναι πολλοί και, τις περισσότερες φορές, απλοί: δεν θέλουν να χάσουν την παρέα των γονιών τους ή άλλων παιδιών, δεν νυστάζουν, φοβούνται ότι θα χάσουν κάποιες ωραίες στιγμές ή στη χειρότερη περίπτωση, κάτι τους φοβίζει στο δωμάτιό τους ή στον ύπνο τους. Προσπαθήστε να καταλάβετε τι απασχολεί το παιδί και ξεκινήστε από μία συζήτηση πάνω σε αυτό.

Η ρουτίνα του ύπνου είναι πολύ βασική για τα παιδιά. Τα παιδιά αγαπούν τα σταθερά προγράμματα, οπότε μην αλλάζετε συχνά την ώρα ύπνου του. Πρέπει να είναι η ίδια κάθε βράδυ, προκειμένου ο οργανισμός του να είναι συνηθισμένος να μειώνει την ενέργειά του όταν πλησιάζει η ώρα ύπνου. Άλλωστε, μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά θέλουν πολλές ώρες ύπνο για να αναπληρώνουν την ενέργειά τους και να μεγαλώνουν σωστά.

Η ρουτίνα του ύπνου θα πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής στάδια: μπάνιο, γάλα, δόντια, παραμύθι και κρεβάτι. Μία αγκαλιά καθώς τα σκεπάζετε και ένα φιλί για καληνύχτα. Ξεκινάτε την τελετουργία περίπου μία ώρα πριν την επιθυμητή ώρα ύπνου, δώστε του χρόνο να μαζέψει τα παιχνίδια του και προσπαθήστε να διατηρήσετε ήρεμη την ατμόσφαιρα. Ξεκαθαρίστε του ότι πρέπει να πάει στο κρεβάτι του ακόμα κι αν δεν νυστάζει.

Αν, αφού κλείσει το φως, το παιδί σας καλεί συνεχώς για να ρωτήσει ή να πει μικρά και ασήμαντα πράγματα, τότε μάλλον θέλει για λίγο ακόμα την παρέα σας. Για να μην αρχίστε το φαύλο κύκλο, πείτε του ότι θα πάτε στο δωμάτιό του μόνο αν είναι κάτι επείγον ή «σε λίγο». Έτσι, δεν του αρνείστε αυτό που σας ζητάει αλλά ταυτόχρονα του δίνετε χρόνο να μείνει μόνο του και να χαλαρώσει περιμένοντάς σας, και ίσως το πάρει ο ύπνος στην αναμονή. Μην εμπλέκεστε σε διαφωνίες γιατί τότε θα χαθεί κάθε όρεξη για ύπνος και τα πράγματα μπορεί να πάρουν άσχημη τροπή.

Εάν για κάποιο λόγο, δεν μπορεί με τίποτα να κοιμηθεί μόνο του, τότε πάρτε μία καρέκλα και καθίστε δίπλα του μέχρι να κοιμηθεί. Προσοχή όμως, σε αυτό το διάστημα που είστε δίπλα του δεν επιτρέπονται κουβέντες, αγκαλιές ή χάδια. Κάθε βράδυ θα προσπαθείτε να τοποθετείτε την καρέκλα όλο και πιο μακριά από το κρεβάτι, μέχρι να φτάσετε κοντά στην πόρτα, και μετά να κοιμάται χωρίς την παρουσία σας. Αυτό που έχει σημασία είναι το παιδί να καταλάβει πως ό,τι κι αν γίνει θα είστε εκεί και θα πρέπει να νιώθει ασφαλές. Αν φοβάται κάτι ή αν βλέπει εφιάλτες, η λύση είναι να συζητήσετε μαζί του τι είναι αυτό που τον φόβισε και πώς νιώθει όταν το σκέφτεται, και όχι φυσικά να ενδώσετε στην επιθυμία του να κοιμάται στο κρεβάτι μαζί σας. Εξηγήστε του ότι αν κοιμηθείτε στο κρεβάτι σας και εκείνο στο δικό του, εσείς θα είστε πιο ξεκούραστοι αύριο και μπορεί να το πάτε βόλτα στο πάρκο (Μην πείτε «Αν δεν πας στο κρεβάτι σου, δεν θα σε πάω στο πάρκο»).

Προκειμένου να κοιμηθεί πιο εύκολα χρησιμοποιήστε χαμηλή φωνή για να του διαβάσετε ένα παραμύθι, ή ωθήστε το να σκεφτεί όμορφες εικόνες. Απαλή μουσική, εικόνες από τη φύση ή μία απλή ερώτηση «Ποιο ήταν το καλύτερο πράγμα που έκανες σήμερα;» θα το κάνουν να κλείσει χαρούμενο τα μάτια του. Καληνύχτα!...

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr. 

Η Πεπατημένη

"Στη ζωή σου μπορεί να θαυμάζεις ακραίες προσωπικότητες, από καλλιτέχνες και φιλοσόφους μέχρι επιστήμονες ή αθλητές.

Ως γονιός όμως κατά βάθος θέλεις, σχεδόν αταβιστικά, το παιδί σου να γίνει μέσος άνθρωπος. Ίσως για να το προφυλάξεις από τις κακοτοπιές που ενστικτωδώς ξέρεις ότι περιμένουν όποιον αφήνεται να διάγει έναν βίο διαφορετικό από εκείνον του μέσου όρου.

* * *

Το πρωτοδιάβασα στον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφσκι, όπου πρωταγωνιστεί ένας ξεχωριστός μεν άνθρωπος, αλλά και από την αρνητική και από τη θετική πλευρά του. Δηλαδή, η ιδιότητα του τίτλου εξερευνάται όχι μόνο ως ελάττωμα αλλά και ως αρετή (για την ακρίβεια, πρόπλασμα του δημιουργού ήταν ο ίδιος ο Χριστός και στόχος του ένα μυθιστόρημα με ήρωα το Καλό, την ενσάρκωσή του). 

Γράφει λοιπόν ο Φιόντορ κάπου στην αρχή του τρίτου μέρους: «Ποια μάνα, που αγαπάει τρυφερά το παιδί της, δεν θα τρομάξει και δεν θ' αρρωστήσει απ' το φόβο της, αν ο γιος ή η κόρη της παρεκκλίνουν έστω και στο ελάχιστο από την πεπατημένη; "Ας είναι καλύτερα ευτυχισμένος, ας ζήσει τη ζωή του χαρούμενος, και να του λείπουν οι πρωτοτυπίες", σκέφτεται κάθε μάνα νανουρίζοντας το μωρό της». 

Το πρωτοδιάβασα πολλά χρόνια πριν κάνω παιδί, και δεν μου έφυγε από το μυαλό. Πολύ περισσότερο όταν το παιδί μου άρχισε να μεγαλώνει.

* * *

Πήγαινε, θυμάμαι, στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού, και της μόδας ήταν τότε το ντόπιο σίριαλ «Στο παραπέντε». Στον σχολικό της μικρόκοσμο ήταν παραπάνω από απλή μόδα, ένα είδος θρησκείας. Την αφήσαμε να το παρακολουθεί, με μέτρο πάντα, για να μην εμποδίσουμε την κοινωνικοποίησή της. 

Η ιστορία επαναλήφθηκε έκτοτε, συχνά με βιβλία της μόδας, όπως πρόσφατα τα μυθιστορήματα με βρικόλακες της Στέφανι Μέγιερς ή λίγο παλαιότερα με τη σειρά του «Χάρι Πότερ» (η «εκδίκηση της γυφτιάς» ήταν ότι, πιο πολύ κι από το έργο της Τζόαν Ρόουλινγκ, η μικρή λάτρεψε τα βιβλία του «Λέμονι Σνίκετ» με την ανατρεπτική ειρωνεία τους).

* * *

Το θέμα δεν ήταν να μη διαβάζει λογοτεχνία χαμηλού επιπέδου, δεν έχω τέτοιες προκαταλήψεις. Αντιθέτως, θεωρώ το αναγνωστικό μας ένστικτο σοφότερο από τη λογική, και το να φλέγεσαι για ό,τι διαβάζεις σημαντικότερο από το τι είναι αυτό. Αρκεί να το χαλιναγωγείς και να μη φτάνεις σε βαθμό παραλυσίας. Για λόγους ισορροπίας να μην ξεχνάς και την απέναντι όχθη της υψηλής λογοτεχνίας. 

Ζήτησα εν ολίγοις ανταλλάγματα: οι τρεις τόμοι του «Χάρι Πότερ» να εναλλάσσονται με τον «Φύλακα στη σίκαλη», τον «Ζορμπά», τη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα.

* * *

Προσπάθησα επίσης να πάρω διδάγματα από την πεπατημένη που ακολουθεί η γενιά της κόρης μου. Κάποιο λόγο έχουν οι μικρότεροι που τρελαίνονται για τη γοτθική παραφιλολογία με μάγους και ξωτικά. 

Δεν αρκεί η εξήγηση ότι οι κυρίαρχοι Αγγλοσάξονες επιβάλλουν την υποκουλτούρα τους σε όλο τον κόσμο. Κάτι αναπληρώνει η διαφυγή των παιδιών σε κόσμους αχαλίνωτης φαντασίας. Ίσως αποτελεί αντιστάθμισμα στην ωμά πραγματιστική, υπερτεχνολογική καθημερινότητά μας. 

Έφτασα στο σημείο να εκτιμώ τη μεταφορά-εύρημα της Μέγιερς, κι ας κακολογούν το άτεχνο ύφος της. Έφηβη σαν τις αναγνώστριές της, η αφηγήτρια-ηρωίδα της ερωτεύεται έναν νεαρό βρικόλακα. Για τα κορίτσια, τα αγόρια ανήκουν σε μια φυλή ξένη, σχεδόν βαμπίρ. Σαν να λέμε: «Σε έλκει, κι ας είναι αυτό που είναι!»

* * *

Το ερώτημα παραμένει. Να εξωθείς ή να αποτρέπεις το παιδί σου από την πεπατημένη σε οποιονδήποτε τομέα; Ιδίως σε μια χώρα-αποθέωση του μέσου όρου, σαν τη μικροαστική Ελλάδα; 

Ως γνωστόν, δεν υπάρχει ούτε Ανωτάτη ούτε Κατωτάτη Σχολή Γονέων. Κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς, με όση υπομονή και αγάπη διαθέτεις, κι ο Θεός βοηθός. 

Όμως, δεν είναι δυνατόν να μη βλέπεις πόσο συντηρητικός γίνεσαι. Και ότι ο ρόλος του γονιού σε αναγκάζει να επιλέγεις και να αποδέχεσαι νόρμες με τις οποίες εσύ ο ίδιος διαφωνείς ή τις αποστρέφεσαι. 

Άνθρωπος σημαίνει αντίφαση."


Βαγγέλης Ραπτόπουλος


[«Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας», εκδόσεις Ίκαρος, σελ. 540-542. ― http://wp.me/PJlOq-1oV.]

Παθητική Επιθετικότητα. Ή αλλιώς, Το Θυμωμένο Χαμόγελο... (A')

Η παθητική επιθετικότητα είναι ένα μοτίβο συμπεριφοράς κατά το οποίο τα αρνητικά συναισθήματα εκφράζονται έμμεσα, και όχι ανοιχτά και ευθέως. Με άλλα λόγια, άλλα νιώθει και άλλα εκφράζει το άτομο που επιλέγει τον δρόμο της παθητικής επιθετικότητας. Οι πράξεις και οι λέξεις δεν φαίνεται να ταυτίζονται ως προς το νόημά τους. Για παράδειγμα, μπορεί να λέει, και μάλιστα με ενθουσιώδη τρόπο, ότι συμφωνεί με την εκπόνηση ενός έργου, με τις πράξεις του όμως δείχνει ότι διαφωνεί, κι έτσι καθυστερεί στις ημερομηνίες παράδοσης, εφευρίσκει δικαιολογίες για να μην εργαστεί, αργεί στα ραντεβού, κλπ. 

Σημάδια και ενδείξεις παθητικής επιθετικότητας: 

•         Δυσαρέσκεια και αντιρρήσεις προς τις απαιτήσεις των άλλων
•         Παράπονα ότι οι άλλους τους υποτιμούν ή τους κοροϊδεύουν 
•         Αναβλητικότητα
•          Πείσμα
•          Αναποτελεσματικότητα 
•          Κενά μνήμης
•         Κυνισμός 
•          Φόβος ανταγωνισμού 
•         Θυματοποίηση 
•          Δημιουργία χαοτικών καταστάσεων 
•          Φόβος εξάρτησης 
•          Δικαιολογίες 
•          Κωλυσιεργία 

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 

Η διεκδικητικότητα είναι η μέση λύση ανάμεσα στα άκρα της παθητικότητας και της επιθετικότητας και αυτό είναι κάτι που είναι μέσα στη φύση μας. Από μωρά και πριν ακόμα μιλήσουμε, κατακτήσαμε την ικανότητα να επικοινωνούμε. μάθαμε πώς και πότε να χαμογελάμε, να χασμουριόμαστε, να δείχνουμε έκπληκτοι, να θυμώνουμε, και γενικά να δείχνουμε τα συναισθήματά μας χωρίς περιορισμό. 

Αν όμως μεγαλώσαμε σε μία οικογένεια η οποία δεν έδινε πολλή σημασία στις βασικές μας ανάγκες και τις επιθυμίες μας, η φυσική μας αυτή ικανότητα να εκφραζόμαστε και να διεκδικούμε καταπιέστηκε. Αν κάθε φορά που εκφράζαμε μία επιθυμία, μας αντιμετώπιζαν ως εγωιστές ή ακόμα χειρότερα ως ένα βάρος που συνεχώς απαιτεί πράγματα που δεν του αξίζουν, τότε αυτές οι φωνές και οι κατηγορίες μας γέμισαν με άγχος και τύψεις. Και ακόμα κι αν εκφράζαμε το θυμό μας απέναντί σε μία άδικη μεταχείριση, και τότε η αντίδραση των άλλων γινόταν ακόμα πιο τιμωρητική και αυστηρή, τότε είναι πολύ πιθανό να νιώσαμε ότι μας απαγορεύεται να εκφράσουμε και το θυμό μας. 

Όταν όμως ως παιδιά πασχίζουμε να δημιουργήσουμε έναν ασφαλή δεσμό με τους γονείς μας, τότε είναι φυσικό να υιοθετούμε μία πιο παθητική συμπεριφορά σε καταστάσεις σαν αυτές που περιγράφηκαν παραπάνω, προκειμένου να μη χά(λα)σουμε αυτό τον δεσμό. Έτσι μαθαίνουμε να αποσιωπούμε τις πραγματικές μας επιθυμίες και να μην διεκδικούμε τα θέλω μας, όταν κάθε φορά που εκφραζόμαστε αντιμετωπίζουμε μία αρνητική συμπεριφορά. Όμως, οι βασικές μας ανάγκες και τα θέλω μας, ακόμα κι αν αποσιωπούνται ή καταπιέζονται, ποτέ δεν εξαφανίζονται. Απλά παραμένουν κρυμμένα. Και η οποιαδήποτε προσπάθεια έκφρασής τους θα πρέπει κάθε φορά να περνάει από λογοκρισία. 

Η παθητικότητα είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα. Και οι ανάγκες μας να επιμένουν. Και κάπου μέσα μας υπάρχει ο θυμός που έχουμε για τους γονείς μας, οι οποίοι δεν μας αγαπούσαν αρκετά ώστε να μας αποδεκτούν και να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες μας.

Η "ΛΥΣΗ" 

Έχουμε αποκλείσει την κατά πρόσωπο έκφραση του θυμού, καθώς θα μας αποκαλούσαν εγωιστές, κακούς και παράλογους. Ίσως και να μας τιμωρούσαν ή να μας περιγελούσαν. Καταστάσεις που δημιουργούν μεγάλη ένταση και πολύ άγχος. Και μέσα σε όλο αυτό, βρισκόμαστε σε μία συναισθηματική απόγνωση να ικανοποιήσουμε τη δική μας επιθυμία και ταυτόχρονα τον καταπιεσμένο μας θυμό. Γιατί είναι αδύνατο να ακυρώσεις το θυμό και την ανάγκη να εκφράσεις κάτι που όσο πιο πολύ το καταπιέζεις, τόσο μεγαλώνει. Σταδιακά, αρχίζουμε και βρίσκουμε/ εφευρίσκουμε τρόπους για να ανακουφίσουμε όλο αυτό το μένος χωρίς να προκαλούμε ιδιαίτερα σημαντική φθορά σε μία σχέση που ήδη θεωρείται επισφαλής. 

Εδώ είναι που καταλήγουμε στην απώλεια της προσωπικής ακεραιότητας. Και αρχίζουμε να λέμε ψέμματα στους άλλους και φυσικά στον εαυτό μας. Σαμποτάρουμε, υποβιβάζουμε, εξαπατούμε, προδίδουμε. Κατά κάποιο τρόπο, εκδικούμαστε τους δικούς μας ανθρώπους με το να τους επιστρέφουμε αυτό ακριβώς που μας έκαναν κι αυτοί. Τους απογοητεύουμε, αποσυρόμαστε από τις επιθυμίες τους, απαντάμε με δικαιολογίες και τους κατηγορούμε για τα δικά μας λάθη και συμπεριφορές. Αρνούμαστε αυτό που εκείνοι μας ζητούν, αλλά πάντα με μία εξήγηση που μας απαλλάσσει: "Το ξέχασα", "Δεν το ήθελα", "Δεν κατάλαβα ότι το εννοούσες", "Ήταν ένα ατύχημα", "Δεν φταίω εγώ" και άλλες πολλές δικαιολογίες. 

Πέρα από το κομμάτι των δικαιολογιών, όλο αυτό μπορεί να μετατραπεί πολύ εύκολα σε χειριστική συμπεριφορά. Ναι, χειριζόμαστε τους άλλους μέσω της παθητικής επιθετικότητας. Ψάχνουμε να βρούμε τρόπους να απευθύνουμε στους άλλους τις επιθυμίες μας, χωρίς να τις διατυπώνουμε ευθέως. Σε κάποιο σημείο ίσως χρειαστεί να πληρώσουμε το τίμημα γι΄αυτά τα "κατά λάθος" λάθη μας, αλλά αν έχουμε "εξασκηθεί" καλά στην τέχνη της παθητικής επιθετικότητας και έχουμε καλύψει τα ίχνη μας με καλές δικαιολογίες, ίσως οι άλλοι να μην μπορέσουν να καταλάβουν τα πραγματικά μας κίνητρα. Κι έτσι οποιαδήποτε τιμωρία δεχτούμε, είμαστε σίγουροι ότι θα είναι μικρότερη απ' ότι αν ήμασταν ευθείς και ειλικρινείς από την αρχή. 

Οι ψυχολογικές μεταπτώσεις κατά την εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη αποτελεί μία περίοδο συνεχών αλλαγών στη διάθεση της εγκύου, όπου οι μεταπτώσεις της κυμαίνονται από συναισθήματα ενθουσιασμού μέχρι έντονο άγχος, ακόμα και κατάθλιψη. Αυτό δε σημαίνει ότι όλες οι έγκυες γυναίκες θα παρουσιάσουν τις ίδιες μεταστροφές και με την ίδια ποικιλία και εναλλαγή. Δεν υπάρχει λόγος πανικού, αφού όλα αυτά αποτελούν φυσιολογικά στάδια της εγκυμοσύνης και άμεση απόρροια όλων αυτών των σωματικών αλλαγών που συμβαίνουν στο γυναικείο σώμα μέσα στο σύντομο διάστημα των εννέα μηνών.

Σκέψεις όπως «δεν θα τα καταφέρω μέχρι το τέλος», «κάτι κακό θα συμβεί», «αισθάνομαι μόνη μου», «όλοι με έχουν εγκαταλείψει» είναι πολύ συχνές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και πολλές φορές αυτό το παράπονο, το άγχος και η μελαγχολία μετατρέπεται σε θυμό όπου η εγκυμονούσα νιώθει ότι κανείς δεν την καταλαβαίνει και δεν της συμπαραστέκεται. Ειδικά κατά τους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης, το μόνο που χρειάζεται για να μην επεκταθούν οι αρνητικές συνέπειες αυτών των αντιδράσεων είναι η κατανόηση και η υπομονή από το στενό περιβάλλον της εγκύου και η όσο το δυνατόν καλύτερη υποστήριξή της.

Οι ορμονικές αλλαγές είναι η κύρια αιτία για τις συναισθηματικές αυτές εναλλαγές της εγκύου, καθώς επίσης και τα αμφιθυμικά συναισθήματα που της προκαλεί η προοπτική της γέννησης ενός παιδιού. Δεν είναι σίγουρη αν μπορεί να ανταπεξέλθει σε αυτό το ρόλο που αρχίζει να συνειδητοποιεί μετά το πρώτο υπερηχογράφημα. Εκείνη τη στιγμή όπου η μέλλουσα μητέρα και ο μέλλοντας πατέρας βλέπουν την εικόνα του μωρού τους στην οθόνη συνειδητοποιούν ότι πρέπει σιγά σιγά να εγκαταλείψουν το ρόλο του «μεγάλου παιδιού» που είχαν έως τώρα και να επωμιστούν το ρόλο του γονέα. Πρέπει συνειδητά ή ασυνείδητα να επανεκτιμήσουν τη σχέση τους τόσο μεταξύ του όσο και με τους δικούς τους γονείς, τους οποίους τώρα πια θα πρέπει να επιλέξουν αν θα τους έχουν ως σύμμαχους σε αυτό το νέο αγώνα ή αντιπάλους και ανταγωνιστές. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο κάποιοι μελλοντικοί γονείς να αρχίσουν να ταυτίζονται με τους δικούς τους γονείς και να επαναφέρουν γνώσεις, πρακτικές και εικόνες από τη δική τους παιδική ηλικία. Όσο για τη γυναίκα, οι αναμνήσεις αυτές την προετοιμάζουν για ένα διττό ρόλο που θα αναλάβει: να δοκιμάσει το μητρικό της ένστικτο αλλά και να αναβιώσει την παιδική της ηλικία με τις καλές στιγμές και τα τραύματα, και να μπορέσει να την αφομοιώσει σωστά μέσα στην ανατροφή του δικού της πια παιδιού.

Ιδού μία συμβουλή που δίνει μία πρώην έγκυος σε μία γυναίκα που βρίσκεται στους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης της και βιώνει για πρώτη φορά τις αλλαγές της εγκυμοσύνης: «Το μόνο που θέλω να σου πω είναι να προσέξεις την οποιαδήποτε αρνητική διάθεση έχεις και να προσπαθήσεις να την αλλάξεις (με βόλτες, με το να κάνεις κι εσύ πράγματα για σένα μόνο) γιατί η επιλόχειος κατάθλιψη γίνεται πιο έντονη όταν προϋπάρχει κακή ψυχολογία από την εγκυμοσύνη». Δεδομένου ότι η επιλόχειος κατάθλιψη αποτελεί μία πιθανότητα για όλες τις έγκυες, είναι καλό να δημιουργήσουμε ένα θετικό κλίμα και μία καλή διάθεση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, προκειμένου να την αποτρέψουμε όσο περισσότερο μπορούμε. Έτσι, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι καλό οι έγκυες να προσπαθούν να χαλαρώνουν και να αποφεύγουν θέματα και καταστάσεις που τις αναστατώνουν ή να επιχειρήσουν να δουν όλα αυτά που τις στεναχωρούν με ένα άλλο μάτι, με μία πιο ανάλαφρη διάθεση. Το σημαντικότερο πράγμα τώρα είναι ότι εγκυμονούν το παιδί τους και τίποτα δεν αξίζει να τους χαλάσει αυτή τη στιγμή ευτυχίας.

Κι ενώ το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης  είναι πολύ συνηθισμένες οι ναυτίες καθώς και ένα έντονο αίσθημα κούρασης, τους επόμενου μήνες της εγκυμοσύνης το αίσθημα ναυτίας υποχωρεί και η έγκυος αρχίζει να συνηθίζει περισσότερο τη νέα της κατάσταση. Είναι πολύ σημαντικό για την ψυχολογία της εγκύου να έχει ένα πρόγραμμα γεμάτο ασχολίες που την ευχαριστούν και που είναι σημαντικές γι’ αυτή, ώστε να μη νιώθει ότι η εγκυμοσύνη τη βγάζει εντελώς από τις συνήθειές της. Η μητρότητα δε σημαίνει ότι πρέπει να παραμελήσει τον εαυτό της και μάλιστα αν αυτή γυμνάζεται, μπορεί να συνεχίσει αυτή την ασχολία της αν ο γιατρός το επιτρέπει. Προσωπική περιποίηση, αισθητική ανανέωση και ξεκούραση είναι μερικές από τις συνήθειες που δεν πρέπει να εγκαταλείψει. Μάλιστα μπορεί κανείς να πει ότι είναι προτιμότερο να παραμελήσει για λίγο το σπίτι της παρά τον εαυτό της, καθώς αυτό θα την βοηθήσει να διατηρήσει σε καλό επίπεδο την αυτοπεποίθησή της, παρά τις τόσες αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα της. Υγιεινή διατροφή και ερωτικές επαφές θα πρέπει να ακολουθούν τις εντολές του γιατρού και να μην λείπουν από το πρόγραμμα μίας γυναίκας τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά την εγκυμοσύνη.

Τους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης, είναι πιθανόν η κούραση να μεγαλώνει λόγω του βάρους της κοιλιάς. Ο ύπνος γίνεται πιο δύσκολος και άστατος και η υπερένταση διαδέχεται την υπερκόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ένα ποτήρι ζεστό γάλα πριν από τον ύπνο ή ένα ζεστό μπάνιο θα βοηθήσει αρκετά τη χαλάρωση. Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο η έγκυος να μάθει να χαλαρώνει τον εαυτό σας, απομακρύνοντας κάθε σκέψη που την απασχολεί κατά τη διάρκεια της ημέρας. Με κλειστά μάτια και με βαθιές ανάσες, θα πρέπει να αφήσει το σώμα της να χαλαρώσει και να αφήσει έξω από τον εαυτό της όλες τις έγνοιες.

Με λίγη εμπιστοσύνη στον εαυτό της και χαλάρωση, αλλά και με συμμάχους τον σύζυγο και το γυναικολόγο της, η έγκυος είναι σίγουρο ότι θα περάσει εννέα φυσιολογικούς μήνες που θα την προετοιμάσουν κατάλληλα για τη επόμενη φάση, τη γέννηση και το μεγάλωμα ενός υπέροχου παιδιού. 

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο familylife.gr